Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (98) Յունուար 2020

Գրական-Մշակութային

ՓՈՒՆՋ ՄԸ ՔԵՐԹՈՒԱԾՆԵՐ՝ ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆԷՆ

kragan
ԲԱՌՍ ՈՒԶԵՑ
Բառս ուզեց թեւեր առնել,
Ճախրել ազատ եթերին մէջ,
Ըմպել լոյսը արեգական,
Արեւանա՛լ լուսավարար...
Լոյսի շիթեր կաթեցընել
Միգամածի՛ն, մթագնածի՛ն,
Յոյսի ջահեր սիրավառել
Յուսալքուա՛ծ մարդ էակին...
Անհաւատի՛ն՝ հաւատարծարծ
Բոցեղէն լոյս ջահավառել,
Հայեացքին դէմ շողացընել
Արշալոյսներ ճաճանչափայլ...
Ցաւը կիսել տառապեալին,
Բալասանել վէրքը սրտին,
Պաղած սրտին՝ գոլ մը կրակ,
Անսէր սրտին՝ շող մը վառման,
Բաշխե՛լ, բաշխե՛լ անխտրաբար,
Բաշխուելո՛վ երջանկանալ,
Բաշխուելո՛վ գրկել աշխարհն,
Անհունանա՛լ սիրավարար...
ԵՐԱՆ
........................
ԿԱԾԱՆՍ
Նեղ ու բարակ կածան բացի
Անդաստանին բառ ու բանի,
Զարդարեցի մեսրոպաբոյր
Ծաղիկներով համբո՛յր-համբո՛յր...
 
Մէն մի ծաղիկն՝ լոյսի ցոլա՛նք,
Ժպիտ մը շո՛ղ էր սիրավառ,
Մէն մի ծաղիկն՝ խղճի տրոփի՛ւն,
Հոգեդիւթա՛նք ու քնքշութի՛ւն...
 
Ծաղի՛կ-ծաղի՛կ ու թե՛րթ առ թե՛րթ
Սիրտս բացի ձեզի, մարդի՛կ,
Մի՛ տըրորէք անգթօրէն,
Ամէն մէկ թերթ զա՛րկն է սրտիս...
 
Կածանս էր փոքր ու չնչին
Պողոտային բառ ու բանի,
Բայց բառերուս մէջ մաքրաջինջ
Բիւրեղափայլ շողաց հոգիս:
ԵՐԱՆ
........................
ՄՕՐՍ ԱՅՑԸ
Տօնական այս սուրբ օրերուն,
Հրեշտակի թեւերով լո՛յս
Կը յայտնուիս երազներուս,
Մատուռիս մէջ՝ աղօ՛թք մը սուրբ...
 
Շրթանցդ մէջ՝ բիւր օրհնութի՛ւն
Դուն կը բաշխես քաղցրահամբո՛յր,
Կա՛թ-կա՛թ կարծես բարի սրտէդ
Ծորին, տեղան լոյս պատգամնե՛ր...
 
Սիրտդ սիրով միշտ յորդառատ
Կը մատուցես կայքէդ վերին,
Կը պարուրես զիս խանդակաթ
Ջերմութեամբ մը միշտ սրտալիր....
 
Ու ես դարձեալ կը մանկանամ
Տաք գրկիդ մէջ անմահական,
Կը մաքրուիմ, կ'անմեղանամ
Խորանիդ մէջ անապական...
 
Սիրտով անեղծ կ'երդնում դարձեալ
Ըլլալ քեզի հաւատարիմ,
Լոյս-բարութի՛ւն սփռել միշտ ալ,
Անով միայն յաղթել մութին..
ԵՐԱՆ
........................
ԼՈՒՍԱՏՐՈՓ ՍԻՐՏՍ ՄՆԱՑ
Կեանքէս համակ լուսատրոփ սի՛րտս մնաց,
Որ դեռ թրթռայ լուսաթրթի՛ռ եւ լուսաբա՛ղձ,
Որ դեռ զգայ գոլն արեւին, սէր կարօտին,
Որ դեռ պոռթկայ անիրաւին, անարդարին...
Որ դեռ խայտայ լուսաճաճանչ արարումով,
Դեռ կը հեւայ գեղեցկութեան լոյս պահերով,
Դեռ կը յուզուի ծով բարութեան ալիքներով,
Կ'ուրախանայ պզտիկ, փոքրիկ փուճ բաներով...
Դեռ կը սիրէ մարդ էակը, տիեզերքն համակ,
Կը գուրգուրայ մէն մի ծաղկին լուսափթիթ,
Լուռ կը ցաւի անօգ մանկան արտասուքին,
Արցունք ունի կորուստներուն հազարացաւ...
Կը հառաչէ սրտին խորէն ու ողբաձայն
Ամէն անգամ որ մարդն մարդուն քարսիրտ դառնայ,
Անխիղճ, անզգամ եւ խժռէ զայն անգթաբար,
Մոռնալով որ նոյն կաւէն է ինք արարուած...
Դեռ բռնկի, սիրոյ կայծեր փայլատակէ,
Բոցավառի ու ճենճերի, հուրհրատէ,
Լոյս արարէ այրումովն իր սիրակէզ,
Լուսաշառա՛յլ, լուսածորա՛ն տողեր հիւսէ...
Համայնատենչ սիրով մ'անյագ, կարօտագին,
Լուսավարար խինդով, տենդով մը լուսածին
Կ'ուզէ գրկել աշխարհն համակ գորովագի՛ն
Եւ համբուրել երկինք, երկիր, ծառ ու ծաղիկ
Լուսարբեցումն ՝ կեանքիս խորհուրդն է ցնծագին...
ԵՐԱՆ
........................
ԻՐԻԿՆԱԺԱՄԻՆ
Ստուերները ծառ ու թուփին կամա՛ց-կամա՛ց կ'երկարին,
Իրիկնաժամն կ'իջնէ յուշի՛կ, բիւր բոյրերով կ'օծէ հոգին,
Անցնող օրուան երազը լոկ կը յամենայ դեռ տրտմագին՝
Ծառերուն քով, անտառին մէջ, հոգիներուն մելամաղձիկ...
 
Հոգիս անչափ կարօտն ունի անդորրաւէտ իրիկունին,
Երբ ներդաշն են երկի՛նք-երկի՛ր, մարդը մարդուն կարծես փարի,
Նոր կարօտով կ'ուզէ գրկել ու համբուրել աշխարհն, մարդիկ
Ու կը թուի թէ իրիկունն յուշարարն է բաժանումի...
 
Եւ բաժանման պահին նման սէրը կարծես բիւրապատկուի,
Կը հուրհրատի ու բոցկլտայ, իր հին տեղը փնտռէ յուշիկ,
Վաղը դարձեալ պիտի ծագի նոր արշալոյս հորիզոնին...
ԵՐԱՆ
........................
ԲԱՆԻՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ
Աստուածներու շուրթէն իջաք,
Մարգրի՛տ-մարգրի՛տ բառեր դարձաք,
Ուլունքաշար մանեակ դարձաք
Խոհին, յոյզին անբովանդա՛կ...
Ու գաղտնիքը դուք պահեցիք
Թռիչքին վսեմ ու խոյանքին,
Երբ բառերը թեւեր առին
Թեւածեցին դէպի երկինք...
Այնտեղ դարձեալ աստղեր դարձաք,
Երկնի անհունը պեղեցիք,
Տիեզերքին դուռը բացիք
Ու մօտեցաք գերանհունին...
Ձեր խորհուրդին երկրպագո՛ւ,
Ձեր Բանին եմ ես խնկարկո՛ւ,
Բառեր որոնք սոսկ բառեր չեն,
Այլ խուզարկո՛ւն Խոկին վսեմ,
Որ կարծես թէ գիտեն ճամբան
Աստուածներուն անմահական...
ԵՐԱՆ
........................
ԿՈՄԻՏԱՍԻՆ
Ունկն դրիր հայ հոգիին,
Անոր վիշտին, ցաւ ու խինդին,
Սիրոյն կըրա՛կ, լո՛յս երազին,
Յամառ կամքին ու ոգիին,
Արդարութեան վսե՛մ տենչին,
Առաքինի վարք ու բարքին...
 
Այդ բոլորը շաղախեցիր
Քու երակիդ տրոփիւնին,
Հայ հոգիիդ լո՛յս թրթիռին,
Խորին խորհուրդ քու հանճարին
Եւ մէկ առ մէկ արարեցիր
Բիւր-բիւր երգերն մեր հրաշածին...
 
Արե՛ւի պէս յայտնուեցար
Հայոց հողին աստուածարեալ,
Ցըրեցիր մութն օտարածին,
Փարատեցիր մէգն հեղձուցիչ
Ու հիւսեցիր երգեր լուսէ,
Ուր հայ հոգւոյն մեղեդին էր...
 
Քու երգերով հայը ճանչցաւ
Իր հոգին ջի՛նջ ու բիւրեղեա՛յ,
Արմատներն իր հազարամեայ,
Բառն ու բանը արեւահա՛մ
Ու պնդացա՛ւ, հզօրացա՛ւ
Ճակատագրին դէմ յանդիման...
 
Ու բառերը մեր ոսկեհո՛ւնչ
Դարձան սիրոյ տաղ ու մրմո՛ւնջ,
Աշխատանքի օրհներգութի՛ւն
Եւ տօնական ցնծերգութի՛ւն
Պանդուխտի երգ մորմոքահո՛ւնչ,
Սրտի աղօ՛թք վսեմագոյն...
 
Եւ դո՛ւն ես մեր փրկարարը,
Հայոց երգին ստեղծարարը,
Հայու հոգին վերծանողը,
Անմահութեան դուռ տանողը..
Բիւր խոնարհո՛ւմ քու հանճարիդ
Ու յաւերժ փա՛ռք յիշատակիդ:
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ