Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (96) Նոյեմբեր 2019

Գրական-Մշակութային

ՆՈՐԵԿԸ

kragan
Դասարանին մէջ յանկարծ քար լռութիւն տիրեց:
Առաջին պահը դեռ նոր սկսած էր: Երկրորդականի աւարտական կարգի աշխարհագրութեան ուսուցիչը քարտէսը կախած էր պատին վրայ եւ կը պատրաստուէր նոր դասը բացատրելու , երբ դուռը ուժգնօրէն բացուեցաւ եւ տնօրէնին գլուխը երեւցաւ:
Աշակերտները անակնկալի եկան: Իր ներկայութիւնը չարաբաստիկ նշան էր: Հազուադէպ անգամներ այսպէս անակնկալօրէն մուտք կը գործէր ան:
Տնօրէնը, թէեւ հանդարտաբարոյ խառնուածքով, ժպտերես մարդ մըն էր, սակայն ծայրայեղօրէն խիստ էր եւ իր ներկայութիւնը միշտ յարգանքի եւ զգաստութեան կը հրաւիրէր աշակերտներն ու ուսուցիչները:
Այսօր՝ սակայն շատ բարկացած կը թուէր: Յայտնի էր, որ կը փորձէր ինքզինք զսպել, բայց շառագունած դէմքը իր հոգեկան խռովքը կը մատնէր:
Պահ մը հայեացքը աշակերտներուն վրայ պտըտցուց, անոնց նայուածքները խուզարկեց, փորձեց խօսիլ, բայց ձայնը կը յամառէր դուրս գալու:
Առաւօտուն դպրոցի դարպասին վրայ սեւ ներկով հայերէն լեզուի ուսուցչին ուղղուած, ամենագռեհիկ, լպիրշ եւ անպատկառ խօսքերով նամակ մը գրուած էր:
Տնօրէնը տեսած էր այդ գրութիւնը: Իրմէ առաջ՝ անշուշտ թաղի հայ արհեստաւորները եւ աշակերտները, որոնք զարմացած էին այս վարկաբեկիչ բառերուն ի տես, մարդու մը հասցէին, որ սիրուած էր բոլորին կողմէ եւ շատ գնահատուած ուսուցիչներէն եւ տնօրէնէն, իր դասաւանդած նիւթը տիրապետելուն եւ իր բարեհամբոյր նկարագրին համար:
Եւ հիմա այս անվայել խօսքերը դպրոցի դարպասին վրայ:
Տնօրէնը պահակէն խնդրած էր, որ անմիջապէս սրբէր գրութիւնը
եւ եկած էր դասարան, այդ անպատկառ աշակերտը սաստելու, պատժելու:
Բոլորին ալ՝ ինչպէս նաեւ տնօրէնին կասկածը կը կեդրոնանար նորեկ աշակերտին՝ Ժան-Փիէրին վրայ, որ այդ տարի եկած էր հայկական երկրորդականը, երբ ֆրանսական դպրոցը վերջնականապէս փակած էր իր դռները :
Ժան -Փիէրին մայրը ֆրանսուհի էր , ամուսնացած հայ մեծահարուստի մը հետ, որ ծանօթ անձնաւորութիւն մըն էր քաղաքին մէջ եւ որպէս փայլուն իրաւաբան մեծ համբաւ կը վայելէր:Ան հայ գաղութին հետ գրեթէ շփում չունէր:Միայն շատ ընտրանի դասակարգի մը վերապահած էր իրենց ընտանեկան յարաբերութիւնը: Անոնցմէ մէկուն թելադրութեամբ էր, որ բարեհաճած էր իր մէկ հատիկը մեր դպրոցը ուղարկել՝ ի հեճուկս իր կնոջ:
Ժան –Փիէրին հայերէնը անշուշտ իր մօր ազդեցութեան եւ յաճախած դպրոցին իբրեւ հետեւանք, տկար էր: Տան խօսակցական լեզուն ֆրանսերէն էր:
Ան հայերէնի դասին հանդէպ անտարբեր կեցուածք ցոյց կու տար,չըսելու համար արհամարհական, որ ուսուցչին ջիղերը կը գրգռէր:
Այս դէպքէն մէկ օր առաջ՝ ուսուցիչը լուրջ բախում մը ունեցած էր իրեն հետ, եւ բարկութեան մէկ վայրկեանին՝ պոռթկացած էր ըսելով՝ որ եթէ հայերէն չէր ուզեր սորվիլ, դպրոցին դուռը բաց էր: Ապա զինք դասարանէն դուրս շպրտած էր:
Դասընկերներն ալ չատ չէին ախորժեր իրմէ: Ան ինքզինք անոնցմէ աւելի գերադաս կը նկատէր եւ յայտնի էր, որ գոհ չէր այս նոր միջավայրէն:
Միայն իրեն մօտիկութիւն ցոյց տուած էր Շանթը, որ ամէն ձեւով, ուղղակի հակապատկերն էր Ժան –Փիէրին, բոլորին ալ զարմանք պատճառելով:
Անցնող օրերուն հետ, իրենց բարեկամութիւնը աճած էր եւ հիմա, որ կը մօտենային տարեվերջի պաքալօրիայի քննութիւնները, գրեթէ իրարմէ չէին բաժնուեր:
Նոյնիսկ օր մը, դասերը սերտելու համար,Շանթը իրենց տունը հրաւիրուելու առանձնաշնորհումին արժանացածէր:
Տնօրէնը կոկորդը մաքրեց եւ Ժան- Փիէրին հրահանգեց, որ պայուսակը առնէր եւ իրեն հետ միասին տեսչարան երթար:
Հոն ինչ անցաւ, դարձաւ մէկը չգիտցաւ: Յաջորդ օրը Ժան -Փիէր բացակայեցաւ:
Բայց երկու օր յետոյ , դասարան մտաւ , կարծես ոչինչ պատահած ըլլար:
Ամէն մարդ կը սպասէր, որ հայրը գար բողոքելու: Շշուկներ կային, որ տնօրէնէն լաւ տփոց մը կերած էր, հայկական ոճով, բան մը, որուն ինք վարժ չէր ֆրանսական դպրոցին մէջ:
Բարեբախտաբար՝ այս միջադէպը:մեծ արձագանգ եւ անբաղձալի հետեւանք չունեցաւ:
Տարիներ անցան :
Կեանքին քմահաճոյքը ամէն մէկը տարբեր ուղղութեամբ առաջնորդեց:
Տնօրէնն ալ պայուսակը հաւաքեց եւ եւրոպական մայրաքաղաք մը հաստատուեցաւ:
Օր մըն ալ ծննդավայրին կարօտը վիզին փաթթուած՝ զինք քաշեց եւ վերստին տարաւ արեւելք, բայց միայն պտոյտի:
Երբ իր նախկին աշակերտները, բոլորն ալ հասուն մարդիկ, իմացան իրենց սիրելի տնօրէնին այցելութիւնը հաւաքոյթ մը կազմակերպեցին ի պատիւ իրեն:Կերան, խմեցին, բաժակաճառեր խօսեցան, յիշեցին հին օրեր, գլուխները տաքցան:
Յանկարծ Շանթը ոտքի ելաւ, երեսը կարմրած էր. օղին իր բարերար ազդեցութիւնը գործած էր:
-Սիրելի՛ տնօրէն եւ սիրելի՛ ընկերներ ,թոյլ տուէ՛ք, որ ես ալ իմ խոստովանութիւնս ընեմ, այսքան տարի յետոյ, -ըսաւ:
-Հիմա կրնամ խօսիլ, որովհետեւ պատմելիքիս մէջ յիշուած անձերէն ոմանք այլեւս փոխադրուած են մեր քաղաքէն:
-Կը յիշէ՞ք պաքալորիայի տարին դպրոցի պատին վրայ գրուած նախատինքը հայերէն լեզուի պարոնին մասին: Այդ բառերը ե՛ս գրած էի եւ ոչ թէ Ժան Փիէրը-ըսաւ չոր եւ անպաճոյճ, առանց յարդարանքի:
-Ին՞չ կ'ըսես տղայ- ըսաւ տնօրէնը անակնկալի եկած :
- Այո՛ - ես գրեցի:
-Նախորդ գիշերը լսեցի, որ քոյրս իր սենեակին մէջ անմխիթար կերպով կը հեծկլտար, որ յետոյ անզուսպ հեկեկանքի վերածուեցաւ:
Իմ պնդումիս վրայ պատմեց, թէ ամիսներէ ի վեր, մեր լեզուի ուսուցչին հետ գաղտնօրէն կը տեսնուէր եւ թուականը որոշուած էր, երբ ան պիտի գար մեր ծնողքէն իր ձեռքը խնդրելու: Շատ խանդավառ էր. սիրահարուած էր պարոնին, որ շուտով իր ամուսինը պիտի ըլլար:
Բայց վերջերս, ան սկսած էր պաղ վերաբերմունք ցոյց տալ քրոջս հանդէպ, որ կասկած արթնցուցած էր իր մէջ: Մանաւանդ կը խուսափէր ծնողքիս ներկայանալու մասին ակնարկութիւն ընելէ: Եւ արդէն մէկ, երկու շաբաթէ ի վեր չէին հանդիպեր. պարոնը միշտ պատրուակ մը կը գտնէր:
Այդ օր՝ քոյրս անակնկալ կերպով իմացած էր, որ արդէն ան նշանուած էր, Ծովիկին հետ. որ անոնց տանտիրոջ աղջիկն էր: Վստահ էր, որ պարոնին մօրը մատը կար այս նոր կարգադրութեան մէջ, որովհետեւ Ծովիկին ընտանիքը բարեկեցիկ էր: Բայց պարոնը քաջութիւնը չէր ունեցած քրոջս իրականութիւնը խոստովանելու եւ ոչ ալ յայտնելու, թէ զինք իսկապէս սիրա՞ծ էր:Եւ քոյրս կու լար իր անբախտ ճակատագրին համար:Սիրտս կոտրեցաւ զինք այդ յուսահատ վիճակին մէջ տեսնելով:Որոշեցի խայտառակել այդ մարդը:
-Իսկ Ժան Փիէր ինչու՞ չըսաւ, թէ ինք չէր գրած – հարցուց տնօրէնը զարմացած:
-- Կը տեսնէ՞ք, թէ մենք երբեմն,ինչպէս սխալ կը դատենք մարդիկը, - շարունակեց Շանթը:
- Առտուն, երբ դպրոց հասայ, միայն իրեն պատմեցի գրութեանս մասին եւ շատ կը վախնայի հօրմէս:
Ես չէի ակնկալեր, որ Ժան Փիէր այդքան ազնիւ եւ վեհոգի պիտի գտնուէր եւ իր վրայ պիտի առնէր իմ գործած յանցանքս, որպէսզի հայրս չիմանար, մանաւանդ որ ես նպաստընկալ ուսանող էի: Անիկա ո՛չ ալ իր հօրը պատմեց պատահած դէպքը եւ ձեզմէ կերած փառաւոր ծեծը :
Տնօրէնին սրտին վրայ, քարի նման ծանրութիւն մը նստաւ:
Քանի մը օր յետոյ Ժան – Փիէր անակնկալի եկաւ , երբ տասնամեակներ յետոյ, տեսաւ, որ ծեր տնօրէնը զինք կը փնտռէր իրենց առեւտրական հաստատութեան գրասենեակին մէջ:
Ան եկած էր ներողութիւն խնդրելու , տարիներ առաջ իր նախկին աշակերտը անարդար կերպով պատժած ըլլալուն համար եւ միաժամանակ դրուատելու ՝ անոր ցուցաբերած վսեմ ոգին:
Ժան –Փիէր յուզուեցաւ տեսնելով, որ տարիքոտ մարդը կը սպասէր իր շրթներէն լսելու «ներուած էք պարոն տնօրէն» բառերը .փոխարէնը լսեց իր սիրտը գգուող խօսքեր, միացած բարձրաձայն քահ –քահի մը.
-Իմ սիրելի պարոնս, այսքան տարի վերջ, յանձն առիք մինչեւ հոս գալ զիս տեսնելու. չէք գիտեր որքան մեծ ուրախութիւն պատճառեցիք ինծի: Այս առթիւ, հիմա երթանք Մարտոյին ճաշարանը եւ գաւաթ մը օղի կոնծենք չի քէօֆթէով եւ քեպապով միասին:
ՍՕՍԻ ՀԱՃԵԱՆ