Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (94) Սեպտեմբեր 2019

Գրական-Մշակութային

ԿԻԼԻԿԻԱ՝ ԱՌԻՒԾՆԵՐՈՒ ԵՐԿԻՐ

kragan
17 Յուլիս 2019-ին, Լիբանանի մայրաքաղաք Պէյրութի՝ «Մետրոպոլիս Ամփիր Սոֆիլ» կինոթատրոնին մէջ, մեծ շուքով կայացած է «Կիլիկիա. Առիւծներու երկիր» երեք պատմական ֆիլմ-ակնարկներու փակ դիտումը: Ցուցադրութեան և քննարկման ներկայ եղած են Լիբանանի կառավարութեան անդամներ, պատգամաւորներ, հայ համայնքի ներկայացուցիչներ, մտաւորականներ, մշակոյթի գործիչներ և զանգուածային լրատուամիջոցներու ներկայացուցիչներ։
Գաղափար - նախաձեռնութիւնը կեանքի է կոչուեր «ԳՈՀԱՐ» սիմֆոնիկ նուագախումբի և երգչախումբի հիմնադիր՝ Խաչատուրեան ընտանիքին, մասնաւորապէս լիբանանահայ բարերար Յարութ Խաչատուրեանի աջակցութեամբ: Միտուած ըլլալով ամբողջ աշխարհին գովազդել և սերունդներուն հասանելի դարձնել հայկական երաժշտութիւնն ու մշակոյթը ՝ «ԳՈՀԱՐ» -ն այս այգամ անդրադարձ կատարած է կինոյին՝ ներկայացնելով հայ ժողովուրդի պատմական փառահեղ էջերէն մէկը՝ Կիլիկիայի հպարտ հայոց թագաւորութիւնը:
«Այս նախաձեռնութիւնը նպատակ ունի սերունդներուն մէջ վառ պահել երբեմնի հզօր եւ հպարտ թագաւորութեան ժառանգները ըլլալու գաղափարը։ Կիլիկիայի պատմութիւնը ներկայացնող ժապաւէնը մեծ արձագանգ պիտի գտնէ յատկապէս լիբանանահայերու եւ աշխարհասփիւռ հայերու շրջագիծէն ներս, քանի որ անոնց մեծամասնութիւնը իր արմատներով ճիշդ այնտեղէն կը սերի։ Կիլիկիոյ դրօշները, որոնք բազմիցս ծածանուեր են «ԳՈՀԱՐ»-ի համերգներուն ժամանակ բազմահազար հանդիսատեսներու կողմէ, այժմ ծածանուելու են պաստառէն այն կողմ՝ պատմական հերոսներու ձեռքին»,- ըսած է Յարութ Խաչատուրեանը։
Երեք ֆիլմ-ակնարկները ամփոփ, գեղարուեստական մօտեցումով, հանդիսատեսին հաղորդակից կը դարձնեն Կիլիկիոյ հզօրագոյն թագաւորական հարստութեան երեք հարիւրամեայ պատմութեան:
Հարկ է նշել, որ ֆիլմ - ակնարկները նկարահանուեր են հայաստանեան «Դոմինո Փրոդաքշըն» ընկերութեան կողմէ: Յագեցած ըլլալով պատմական ժանրին բնորոշ ֆիլմարտադրական նորարար լուծումներով՝ այս նախագիծը իր բնոյթով առաջիններէն է հայկական շուկային մէջ։
«Ֆիլմ-ակնարկների արտադրական ընթացքը թէ՛ ժամանակացոյցի , և թէ՛ ծաւալի տեսանկիւնից համապատասխանում է լիամետրաժ ֆիլմ ստեղծելու գործընթացին։ Մեր նպատակն էր ստեղծել բարձր որակային չափանիշներին համապատասխանող կինոժապաւէն, որը կը յաւակնի իր խօսքն ասել ժամանակակից պատմական համաշխարհային ֆիլմարտադրութեան ասպարէզում եւ Հայաստանը ճանաչելի կը դարձնի՝ որպէս այս ոլորտում զարգացման մեծ ներուժ ունեցող երկիր։ Բոլոր նկարահանումները կատարուել են Հայաստանում, սկսած մասշտաբային մարտի տեսարաններից մինչեւ ծովամարտ, որի նկարահանումները իրականացրել ենք հենց «Կիլիկիա» նաւի վրայ։ Ժապաւէնը յագեցած է հարուստ վիզուալ լուծումներով և համակարգչային գրաֆիկայով»,- ըսած է ֆիլմ - ակնարկներու բեմադրիչ Աշոտ Առաքէլեանը։
Ֆիլմ-ակնարկներուն մէջ, առաւելագոյնս պահպանուած է պատմական հաւաստիութիւնը, սակայն թեմայի մատուցման գեղարուեստական և դրամատուրգիական մասն ապահովելու նպատակով կան պատմական դրուագներ, որոնք ներկայացուեր են բեմադրիչին իւրայատուկ ստեղծագործ մօտեցումով: Դերասանական կազմն ընտրելու հարցին մէջ, առաջնային պայման է եղեր ոչ թէ յայտնի դերասաններու մասնակցութիւնը, այլ արհեստավարժ և վառ կերպարներու ներգրաւումը։ Ֆիլմ–ակնարկները նկարահանելու հարցով, ստեղծագործական խումբը օգտուեր է արխիւներուն մէջ եղած պատմական նիւթերէն, համագործակցեր է պատմաբանի հետ։ Ստեղծագործական խումբը ձգտեր է հնարաւորինս ճշգրիտ պահպանել և հանդիսականին փոխանցել տուեալ ժամանակաշրջանի շունչը: Ֆիլմ-ակնարկներուն իւրօրինակ դրամատիզմ կը հաղորդէ նաեւ յատուկ գրուած երաժշտութիւնը, որ ձայնագրուեր է «ԳՈՀԱՐ» սիմֆոնիկ նուագախումբի և երգչախումբի կատարմամբ:
Ձեւաւորուելով այնպիսի ժամանակաշրջանի մը մէջ, երբ հայ ժողովուրդը չունէր պետականութիւն, Միջերկրական ծովի ափին՝ Կիլիկիոյ հողին վրայ, ստեղծուեցաւ նոր հայկական իշխանապետութիւն, որ իր երեքդարեան պատմութեան ընթացքին կրցաւ պահպանել իր անկախութիւնը և հիմնել հզօր թագաւորութիւն։
Առաջին ֆիլմ-ակնարկը կը ներկայացնէ Կիլիկիոյ պատմութիւնը՝ հիմնադրման օրէն մինչեւ ամենաազդեցիկ թագաւորներէն մէկուն` Ռուբինեաններու տոհմէն սերող Լեւոն Մեծագործի գահակալումը:
Երկրորդ ֆիլմ-ակնարկը կ'արտացոլացնէ 13-րդ դարի իրադարձութիւնները, Լեւոն Ա. թագաւորի դուստր Զապէլի, անոր խնամակալ Կոնստանդին Պայլի և Զապէլի ամուսին՝ Հեթումեաններու հարստութեան հիմնադիր Կիլիկիոյ թագաւոր Հեթումի կերպարները, տիրող պալատական բարքերն ու խարդաւանքները։
Երրորդը՝ 1219-1375 թթ․ պատմութիւնը կը ներկայացնէ Լեւոն Գ-ի գահակալման տարիները, չորս կողմէ կեղեքուող Կիլիկիան և վերջին թագաւոր Լեւոն Ե. Լուսինեանը, որուն յուղարկաւորութեամբ ալ իր աւարտը կը գտնէ ֆիլմ-ակնարկը։
Կիլիկիոյ պատմութիւնը՝ հայ ժողովուրդի սրտերուն և պատմագրութեան մէջ յաւերժացնելու միտուած այս նախագիծը, անչափ կարեւոր է հայ մշակոյթին համար: Սա Կիլիկիայի Հայոց թագաւորութեան մասին առաջին եւ միակ խաղարկային ժապաւէնն է, եւ ստեղծագործական խումբը հեռահար նպատակ ունի հանել զայն միջազգային կինոշուկայ։
ֆիլմ-ակնարկներու անդրանիկ ցուցադրութիւնը տեղի ունեցած է նաեւ Երեւանի մէջ Սեպտեմբեր 12-ին «Կինօ փարք» շարժանկարի սրահին մէջ: Ցուցադրութեան ներկայ եղած է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան: