Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (94) Սեպտեմբեր 2019

Գրական-Մշակութային

ՓՈՒՆՋ ՄԸ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԻՒՆՆԵՐ՝ ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆԷՆ

kragan
ԲԱԶՄԱԿԷՏԵՐԸ
Լռութեանս մէջ բազմակէտեր կան
Որոնք անբառ են, անվերծանելի
Ինչպէս աստղերը բազում, բազմազան
Որոնք կը ծփան երկնի անհունին..
Ամէն մէկ կէտը բիւր լոյսեր ունի
Ամէն մէկ կէտը խոր խորհուրդ ունի
Թէ քու հայեացքդ խորութիւն ունի
Ան կրնայ տեսնել անտեսանելին...
Լռութեանս մէջ Բանն է որ ցոլայ
Ու թէ վերածեմ բառի ու խօսքի
Ճախրանքը անոր անեզր, անսահման
Գուցէ բանտուի, շնչահեղձ դառնայ:
ԵՐԱՆ
...................
ԾՆՆԴԱՎԱՅՐԻՍ՝ ԼԻԲԱՆԱՆԻՆ
Լուռ թախիծ մը պարուրեց զիս
Երբ քալեցի փողոցներէդ
Ուր հետքեր կան օրերուս հին
Որոնք կ'ապրին հոգիիս մէջ...
Բայց ես ա՛յլ եմ իմ աշնան մէջ
Եւ դուն ա՛յլ ես իմ յուշերէս
Ես բեռն ունիմ տարիներո՛ւս
Դուն՝ վէրքերէ՛դ ծխացող մուխն...
Ու ձե՛ռք-ձեռքի եւ սի՛րտ-սիրտի
Մենք միասին զրուցեցինք
Վաղուց անցած ժամանակի
Երբ կեանքն անուրջ մըն էր ոսկի...
Տարբեր ես դուն իմ երազէս
Բայց դեռ հեքիաթ մը չհինցող
Զիս երկնքիդ կը ծիածանէ
Քաղցրաթախիծ յիշատակով...
ԵՐԱՆ
...................
ԹԷ ՉԱՅՑԵԼԵՆ
Թէ չայցելեն ինծի խոհեր
Յոյզեր, միտքեր արարչահեւ
Շող չբերեն անոնք երկնէն
Սիրտս, հոգիս չճաճանչեն
Ինչո՞ւ ապրիմ կեանք մը բոյսի
Եւ անօթս՝ լոյսի բաժակ
Դառնայ միայն փուճ պարունակ
Հաճոյքներու պարապ ու սին...
Տէ՛ր, մի խնայեր արարածիդ
Խոկումները բեղուն մտքի
Երազները վառ հոգիի
Եւ ճախրանքը վեհ ոգիի..
Անոնց համար է որ կ'ապրիմ
Լոյս պահերուն վսեմական
Երբ անօթս դառնայ բաժակ
Լոյսի, Գոյի անպարագիծ
Դառնամ անհուն, անեզրական
Հիւլէիս մէջ զգամ ես Քե՛զ
Եւ խոնարհիմ ինչպէս եղէգն
Խոկի՛դ հսկայ, վսեմական:
ԵՐԱՆ
...................
Ո՞Վ ԿՐՆԱՅ...
Եւ ո՞վ կրնայ քեզմէ խլել
Գի՛րդ, գրի՛չդ, խոկումնե՛րդ
Խոհ-յոյզե՛րդ, ապրումնե՛րդ
Էութի՛ւնդ արարչահեւ...
Մարդիկ կրնան նսեմացնել
Ու փոքրացնել արարումդ
Բայց ան գիտէ վեր թեւածել
Երկինք տանիլ տենչն ու տենդդ...
Արարումդ թող խծբծեն
Ծաղր ու ծանակ ընեն զանի
Քու ի՞նչ փոյթն է թէ վեր ճախրես
Ու համբոյր տաս անհաս երկնին..
Անոնք վարը պիտի մընան
Դուն ազատ շունչ պիտի քաշես
Անոնք բնաւ պիտի գիտնա՞ն
Վայելքը մեծ, ազատատենչ...
ԵՐԱՆ
...................
Ո՞ՒՐ Կ'ԵՐԹԱՅ ՄԱՐԴԸ
Ո՞ւր կ'երթայ մարդը այսպէս մոլեգնած
Նիւթի ու շահի տենդէն խենթեցած
Ինչքի կուտակման մարմաջով տարուած
Եւ գերեվարեա՛լ ու ստրկացեա՛լ....
Մոռցած իր հոգին լուսէ, լուսատենչ
Մոռցած էութիւնն իր արարչական
Կը մնայ բանտուած կաւին հողեղէն
Իր պարունակին մէջ պարագծեալ...
Եւ յար արբեցած մոլուցքէն շահի
Կը վայրենանայ կիրքերով վայրի
Յօշոտելով ճիշդ գազանի մը պէս
Եղբայրն հարազատ, իր նմանը հէք...
Հոգին մեկուսի եւ յուսալքեալ
Կու լայ ողբագին խորին անձկութեամբ
Մնայ սովահա՛ր ու տառապագի՛ն
Ո՞վ պիտի լսէ կանչն իր դառնագին...
Պիտի գայ հաստատ պահն հոգեդարձի
Իրաւ զղջումի պահը փրկարար
Մարդը պիտ' ճեղքէ իր կաւը հողի
Պիտ' ճախրէ վսե՛մ եւ ազատաբա՛ղձ:
ԵՐԱՆ
...................
ԼԱ՞Մ ԹԷ՞ ԽՆԴԱՄ
Ես չեմ գիտեր՝ լա՞մ, թէ՞ խնդամ
Երբ աշխարհի թատրոններուն
Դիմակահար մարդիկ են շա՛տ
Որոնց դէմքն է անչափ թաքուն...
Երբ կը նային, աչքեր չկան
Երբ կը խօսին, բառը չկայ
Երբ կը ժպտին, շողը չկայ
Ու երբ կու լան, արցունք չկայ...
Ռոպոթներու դար է, գիտե՛մ
Բայց մարդն ինչպէ՞ս կրնայ ապրիլ
Այս անհոգի, անսիրտ դարին
Անդէմ դարին խայտաբղէտ..
Եւ աչքերս դեռ կը փնտռեն
Մարդը սիրտով, հոգուով լուսէ
Որուն դէմքը ցոլքը ըլլայ
Բորբ յոյզերուն լուսավարար...
ԵՐԱՆ
...................
ԵՐԿԻՐ ԱՆԳԻՆ
Ու թե՛լ առ թե՛լ, հիւլէ՛-հիւլէ՛
Ես-ս նուաստ բայց լուսահեւ
Շաղախեցի քու հողիդ հետ
Քու սրբալոյս միւռոնիդ հետ...
Քու դարերուդ արարչահեւ
Վսեմաշուք լեռանդ հետ
Քու վէրքերուդ, երգերուդ հետ
Ազատաբաղձ ոգիիդ հետ...
Ես-ս նուաստ տակաւ շատցաւ
Ճառագայթեց, վեր խոյացաւ
Ու ճախրանքով երկնասլաց
Երկնեց տողեր լուսածարաւ...
Քու մուսադ էր որ այցելեց
Բորբ սէրդ էր որ ներշնչեց
Գրչիս խոնարհ տուաւ թեւեր
Որ երկինքը ես համբուրեմ...
Բայց թէ խզեմ թելերս բիւր
Որ կապեն զիս արմատներուդ
Կ'անէանամ ես անարմատ
Արմատախիլ բոյսին նման...
ԵՐԱՆ
...................
ՀԱՅՈՑ ՀՈՂԻՆ ՎՐԱՅ
Երբ կը քալես հայոց հողին հազարամեայ
Մաքրէ փոշին քու ոտքերէդ ու սիրտէդ ալ
Տաճար է ան սրբազնասուրբ ուր Ինքն Աստուած
Կը զրուցէ մարդ էակին հետ ամէն պահ...
Ունկն դիր այդ անեղծ, անկեղծ լուռ զրոյցին
Որ խղճիդ հետ խոստովանանք մ'է մտերմիկ
Որուն յուշիկ կ'արձագանգեն լեռները վեհ
Որ երկնախոյզ ու երկնառաք աղօթք մըն են...
Ու թէ կեղծիք ու սուտ խառնես դուն քու խօսքիդ
Լեռները սէգ քեզ կը պատժեն անկարեկիր
Քեզ կը գլորեն անդունդն ի վար խորխորատին
Որ կը բացուի որպէս վիհը մեղաց տիղմին...
Ազնիւ եղիր դուն քեզի հետ եւ բոլորին
Լեռնաշխարհը չի հանդուրժեր կեղծիքը լիրբ
Ան խոյանքն է հայ հոգիին ու ոգիին
Ցոլանքը ջինջ անապական, մաքուր խղճին...
Թէ արժանի ըլլաս անոր սլացքին վսեմ
Կը բարձրանաս ճիշդ անոր պէս երկնամատոյց
Կ'ըմպես լոյսը արեգական, վարդահեղեղ
Կ'աստուածանաս մեծ սուրբին պէս ճշմարտախոյզ...
ԵՐԱՆ
...................
ՏՈՂԻՍ
Մերթ սիրտերու անթրո՛ց դարձար
Կրա՛կ ու բո՛ց բռնկեցիր
Մերթ ալ անուշ հովիկ եղար
Սրտի դո՛ղ ու շոյանք տուիր..
Մերթ ժայթքեցար՝ հրաշէ՛կ լաւա
Ընդերքներէն անքննելի
Մերթ խոկմանցս խորան եղար
Խոհով ծանր ու հանդարտիկ...
Մերթ սիրոյ հրա՛յրք, հրակէզ կարօ՛տ
Մերթ ալ մորմո՛ք մը ցաւատանջ
Հրավառեցին ոգիդ վառման
Դրոշմեցին տող հրաբորբո՛ք..
Մերթ լռութի՛ւն դարձար խաղաղ
Տենդով, կայծով լուսարարման
Մերթ ալ եղար հոգեմրրի՛կ
Տագնապեցար ալի՛ք-ալի՛ք..
Մերթ խնդացիր, ուրախացար
Բերկրանքով մը անծի՛ր, անա՛փ
Մերթ ալ լացիր արցո՛ւնք-արցո՛ւնք
Կարծես չկար տանջանքիդ բոյժ...
Յետոյ եղար աղօ՛թք լուսէ
Առ Բարձրեալը Ամենակալ
Խղճիդ խորէն զրոյց անեղծ
Խոստովանանք մ'անչափ անկեղծ...
Եւ միշտ երա՛զ մ' հուրհրատեց
Վառ տեսիլքով մը լուսեղէ՛ն
Ու չթողուց որ իյնայիր
Յուսալքման բաւիղին մէջ...
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ