Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (84) Հոկտեմբեր 2018

Գրական-Մշակութային

«ՍՓԻՒՌՔ» ԳԻՏԱՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԻ ԱՄԲՈՂՋԱԿԱՆ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹԻՒՆԸ.

ԳԷՈՐԳ ԱՃԵՄԵԱՆ

kraganԽ. Աբովեանի անուան ՀՊՄՀ «Սփիւռք» գիտաուսումնական կենտրոնը 2012 թուականից հայրենիքում ձեռնամուխ է եղել լիբանանահայ նշանաւոր արձակագիր, քննադատ եւ հրապարակախօս, «Սփիւռք»-ի նոյնքան նշանաւոր խմբագիր Գէորգ Աճեմեանի հայագիր ամբողջական ժառանգութեան լոյսընծայումին: Առաջին երեք հատորներում ի մի են բերուած նրա յետագիծ ձգած լաւագոյն արձակ գործերը՝ պատմուածքներ, վիպակներ եւ վէպեր, ինչպէս ասենք, «Անկարելի պատմութիւն», «Օրերէն ետք», «Անապահովութեան փողոցներ», «Պիտի չարչարեմ բառերը» պատմուածքների ժողովածուները, «Ակամայ ծաղրածուն եւ այլ դերասաններ», «Անորոշութեամբ եւ մասամբ նորին», «Սիրային մեղեդիներ», «Ապագայի հետքերով» վիպակները, ինչպէս նաեւ երկու նշանակալից վէպերը՝ հայրենիքի եւ Սփիւռքի յարաբերութիւնների բազմածալ քննութեամբ բացուած «Յարդգողի ժառանգորդները» եւ ստալինեան հալածանքների դէմ Սփիւռքահայի ընդվզումը բարձր շնչով մարմնաւորած «Յաւերժական ճանապարհ»-ը, ուր Գ. Աճեմեանը տալիս է «Սիբիրի սառերուն մէջ» մարդու եւ մարդկայինի արժէքների պաշտպանութիւնը՝ գեղարուեստական, կարելի է ասել, մահարիական զօրութեամբ։
Բոլորովին վերջերս լոյս տեսան հեղինակի չորրորդ եւ հինգերոդ հատորները՝ համապատասխանաբար «Քննադատական երկեր» եւ «Հրապարակագրական երկեր» խորագրերով, Սուրէն Դանիէլեանի եւ Քնարիկ Աբրահամեանի առաջաբանով ու խմբագրութեամբ:
Լիբանանահայ գրագէտի տեսաբանական եզրայանգումները, գրականագիտական վերլուծումներն ու գրախօսականները այսօր շատ ու շատ հարցադրումներում կարող են կողմնորոշիչ լինել հայրենի եւ սփիւռքահայ գրականագէտների համար. տասնամեակների հոլովոյթում շարունակում են պահել իրենց արդիականութեան դրոշմը:
Իսկ քաղաքական դատողութիւններն ու վերլուծումները գալիս են ամբողջացնելու քաղաքագէտ Աճեմեանի նուրբ դիտողականութիւնն ու ազգային խնդիրների նկատմամբ մտաւորականի խորը պատասխանատւութիւնը:
Չորրորդ հատորում տեղ են գտել առանձին գրքերով հրատարակուած ուսումնասիրութիւնները՝ «Տեսական-քննադատական փորձեր»-ի Ա. եւ Բ. հատորները, ապա՝ մամուլից հանած գործերը, որոնք, հաւատարիմ հեղինակային նախընտրութեանը, բաժանուած են հետեւեալ խորագրերի՝ «Գրադատութիւն», «Հարցազրոյցներ» եւ «Նամակատուփ»:
Նոյն ելագծով է կազմուած նաեւ հինգերորդ հատորը: Նախ, տեղ են գտել գրքերը՝ «Միակ լուծումը», «Պիտի յիշե՞նք երբեւիցէ Արեւմտեան Հայաստանը», «Քաղաքական իրապաշտութի՞ւն թէ անձնատւութեան պատրաստակամութիւն», ապա՝ մամուլից քաղուած յօդուածները, որոնք զետեղուած են «Հրապարակագրութիւն» ընդհանուր խորագրի տակ: Այստեղ առանձնացուած է «Սփիւռք» պարբերականում լոյս տեսած «Խօսք ճանապարհի» չարենցեան շնչով խորագրուած շարքը, որը առանձին հրատարակութեամբ լոյս է տեսել Երեւանում, 1999-ին, հեղինակի մահից յետոյ: Այդ գրքի կազմողները առանձին դէպքերում, թերեւս ելնելով գրութեան բովանդակութիւնից, խորագրեր են դրել որոշ նիւթերի: Բացի այդ, նոյն՝ «Խօսք ճանապարհի» խորագրի տակ են հաւաքել նաեւ թեմատիկ ընդհանրութիւն կազմող այլ գրութիւններ եւս: Այս գրքում, սակայն, նախապատւութիւն է տրուել թերթօնային տարբերակին:
Հատորներին կցուած են նաեւ անուանացանկեր, իսկ խմբագրական ծանօթագրութիւնները բերուած են տողատակերում:
Կազմողները իրենց շնորհակալութիւնն են յայտնում գրողի կնոջը՝ Վերա Աճեմեանին, Սիմոն Սիմոնեանի որդուն՝ Սասուն Սիմոնեանին, գրագէտ Գէորգ Եազըճեանին, նիւթերի ամբողջացման ճանապարհին ցուցաբերած անգնահատելի օժանդակութեան համար:
«Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոն