Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (74) Նոյեմբեր 2017

Գրական-Մշակութային

ՀԱՐՍԱՆԻՔԷՆ ԱՌԱՋ

kraganՀիւսիսի երկրէն հասնող հարսանեկան հրաւիրագիր մը զօրակոչի ենթարկեց մեր ընտանիքի բոլոր անդամները:
Հրաւիրողը ամուսինիս հօրեղբօրորդին էր, Վարդանը, որուն միակ զաւակը կ'ամուսնանար եւ հոն հարազատներ չունենալով՝ կը փափաքէր որ մենք ամբողջ ընտանեօք ներկայ գտնուէինք պսակին: Եւ հրաւէրը ի զօրու դարձնելու համար, ինք յանձն առած էր բոլորիս ճամբորդութեան եւ կեցութեան ծախսերը հոգալ:
Նման գեղեցիկ առիթ մը միշտ չէր կրկնուեր եւ մերժելը համազօր պիտի ըլլար յիմարութեան:
Զաւակներուս ուրախութեան չափ ու սահման չկար: Պիտի երթային Նիւ Եորք, աշխարհի ամենանշանաւոր քաղաքներէն մէկը. երկնաքեր շէնքեր , Ազատութեան արձանը, Հինգերորդ պողոտան, Թայմզ Հրապարակը, Սէնթրըլ փարք, վաճառատուներ, դրամատուներ, թատրոններ,եւ դեռ ինչեր.... որոնք տեսած էին միայն նկարներու մէջ, կամ հեռատեսիլի պաստառին վրայ:
Անմիջապէս սկսան ծրագրելու, թէ ին՛չ տեղեր պիտի այցելէին, ինչե՛ր պիտի գնէին, ին՛չ թատերախաղեր պիտի տեսնէին կամ որ երգիչները ունկնդրելու պիտի երթային:
Որոշուած օրը, մեզ փոխադրող օդանաւը վայրէջք կատարեց Նիւ –Եորքի միջազգային օդակայանը: Դիմաւորելու եկած էին մեր ազգականները ,որոնք իրենց Ինքնաշարժներով մեզ պանդոկ տարին:
Հարսանիքին նախորդ գիշերը, Վարդան հալէպցի իր բարեկամները՝ շուրջ քսան հոգի որոնց մեծ մասը ծանօթ էր մեզի, հրաւիրեց իրենց տունը:
Անոնց նախապէս իմացուցած էր մեր ժամանումը:
-Բարե՜ւ պարո՛ն, աս ինչ աղուոր անակնկալ - ըսելով մօտեցաւ ամուսինիս միջին տարիքի ճաղատ մարդ մը.- ճանչցա՞ք զիս:
Ամուսինս երկար նայեցաւ իրեն, բայց չյիշեց:
-Մանուէլն եմ. Զաւարեան դպրոցէն. դուք մեր հինգերորդ դասարանի հայերէնի պարոնն էիք:
-Հա՜ Մանուէլ. ծօ՛ աս որքա՜ն փոխուեր ես. մեծ մարդ եղեր ես – ըսաւ ամուսինս խնդալով:
-Ըսել կ'ուզէք ծերացեր եմ- ժպտեցաւ Մանուէլը: Ամերիկան եւ կնիկս «քէլ» ըրին զիս. գլուխս մազ չմնաց:
Մանուէլը կը շարունակէր խօսիլ տակաւին, երբ վրայ հասաւ աւելի երիտասարդ գեղադէմ , շիկահեր, բարձրահասակ տիկին մը:
-Օ՜հ պարո՛ն ՛ աչքերուս չեմ հաւատար , որ ձեզի հոս պիտի հանդիպէի:
Որքան ուրախ եմ ձեզ տեսնելով- ըսաւ եւ ջերմօրէն ողջագուրուեցաւ ամուսինիս հետ:
-Զեփի՛ւռ նոյն գեղեցիկ աղջիկը մնացեր ես, ինչպէս որ էիր ճեմարան.նաեւ աշխատասէր, կիրթ, յարգալիր-սկսաւ գովաբանել ամուսինս:
Բայց անակնկալները պիտի շարունակուէին. Ես ալ բաժին ունէի անոնց մէջ:
:-Աղջի՛կ ի՞նչ կ'ընես հոս- պոռաց ինծի տարեկից մարդ մը, հազիւ տունէն ներս մտած: Ձայնը շատ ծանօթ հնչեց ականջիս:
Անմիջապէս մօտս եկաւ: Դէմքը քննեցի, այո՛, ինքն էր Մեսրոպը: Նոյն թաւ յօնքերը, նոյն խորազննին նայուածքը: Հայկազեանի մանկապարտէզէն սկսեալ, նախակրթարան եւ ապա Քարէն Եփփէ ճեմարան դասընկերներ եղած էինք: Կրնայի՞ զինք մոռնալ: Միաժամանակ դրկից դրացիներ էինք: Մեր մայրերը յաճախ իրարու կ'այցելէին եւ մենք միասին կը խաղայինք, մինչեւ որ հասանք պատանեկութեան սեմին եւ մեր ուղիները զատուեցան:
Երկուքս զիրար կը դիտէինք. մէկը գացած էր հարաւ, միւսը եկած էր հիւսիս.Հալէպ, Պուէնոս Այրէս, ՆիւԵորք:
Այսպէս շղթան կը քակուէր հալէպցիներու, որոնցմէ շատեր ամուսինիս աշակերտած էին, կամ ինծի դասընկեր եղած:
Կը խօսէինք, կը խնդայինք, կը կատակէինք, կամ կը յուզուէինք յիշելով բացականեր:
Հրաչը, որ միշտ աչքաբաց եղած էր, պատմեց հետաքրքրական դրուագ մը, որ մեզի համար նորութիւն եղաւ:
-Պարո՛ն, դուք մեզմէ մի քանի հոգիներու պատուիրած էիք, որ արձակուելէն յետոյ, մեր աշակերտուհիներէն ոմանց ընկերանայինք ապահովութեան համար, որովհետեւ անոնք կ'ապրէին իսլամներու թաղամասին մէջ: Այն աղջիկը, որուն կը հսկէի, յետագային դարձաւ իմ կինս, երբ տարիներ յետոյ իրարու հանդիպեցանք Նիւ –Եորքի մէջ: Ձեր տուած պարտականութիւնը իմ երջանկութեանս դուռը բացաւ-ըսաւ գոհունակութեամբ:
Ամուսինս ժպտեցաւ:
Ես, որ անցեալս՝ մանկութիւն, պատանեկութիւն, իրենց ուրախ եւ տխուր երեսներով ետեւ ձգած կը կարծէի, ահաւասիկ հիմա այս մարդիկը վերակենդանացուցած էին այդ օրերը: Կը նայէի բոլորին դէմերուն, եւ անոնցմէ իւրաքանչիւրին վրայ անցեալէն յուշ մը կը գծագրուէր:
Հոն էր նաեւ Արմէնը մելամաղձոտ նայուածքով, բայց քաղցր ժպիտով միշտ: Ամուսինիս պաշտօնակից եղած էր Զաւարեան դպրոցին մէջ եւ շատ մտերիմ բարեկամ:
Իրեն հետ կապուած դէպք մը յիշեցի երբ զինք տեսայ:
Շատ տարիներ առաջ, երբ կանացի կազմակերպութեան համագումարի մը, որպէս պատգամաւոր եկած էի Նիւ –Եորք, բաւական տհաճ փորձառութիւն մը ունեցած էի:
Մէկ շաբաթ տեւող ժողովը, երբ վերջ գտաւ, վերադարձիս նախօրեակին, ուզեցի մինակս շրջիլ քաղաքին մէջ եւ գացի նշանաւոր «Մէյսիս» բազմայարկանի առեւտրական մեծ կեդրոնը:Այն ատեն մեր քով չէին տարածուած նման «շօփինկ մօլլ» եր:
Պայուսակիս մէջ բաւական մեծ գումար ունէի,եւ քանի որ մեզ զգուշացուցած էին, որ մեր վրայ ոսկեղէն չկրենք. այդ օրերուն աղջկայ մը վիզէն ոսկի շղթան գողնալու համար, զինք խեղդած էին, ուրեմն ես խոհեմութիւն համարեցի, ոսկի օղերս մատանիներս եւ խաչս պայուսակիս մէջ դնել:
«Մէյսիս»ի մէջ ինքզինքս կորսնցուցի.շլացած էի այդքան բազմատեսակ եւ բազմապիսի ապրանքներու առատութենէն: Սկսայ գնել նուէրներ զաւակներուս, ամուսինիս, ինծի, բարեկամներու համար.գինովցած էի:Բոլորը կանխիկ կը վճարէի, «քրէտի քարտ» չունէի տակաւին: Նուէրներով լեցուն պայուսակները շալկած՝ դուրս պիտի ելլէի, յանկարծ աչքիս զարկաւ շատ գեղեցիկ պուպրիկ մը. որոշեցի պզտիկ աղջկաս համար գնել: Երբ պիտի վճարէի տեսայ, որ ուսէս կախուած, դրամով լեցուն պայուսակս չկայ. Սկսայ պոռալ « պայուսակս գողցան, պայուսակս գողցան»:
Ոչ մէկը կարեւորութիւն տուաւ: Ելքի ժամն էր եւ խուռներամ բազմութիւն մը զիրար կը հրմշտկէր ելեքտրական սանդուխներուն վրայ:
Պաշտօնեայ մը զիս գրասենեակ առաջնորդեց եւ ես պատմեցի, թէ պայուսակս գողցած էին, որուն մէջ բաւական մեծ գումար կար եւ ոսկիէ զարդերս :
Իրենց քով արձանագրեցին, խոստացան պէտք եղածը ընել: Յետոյ ինծի հինգ տոլար տուին, որ թաքսի առնեմ պանդոկ վերադառնալու համար:
Սիրտս նեղուած՝ նստած էի անկողնիս վրայ: Յաջորդ օրը Պուէնոս Այրէս պիտի վերադառնայի եւ գրպանս մէկ տոլար իսկ չունէի: Ամուսինիս ալ չհեռաձանեցի պատմելու համար իմ ձախաւերութիւնս:
Ին՞չ պիտի ընէի հիմա:
Յանկարծ յիշեցի, որ ամուսինս ինծի Արմէնին հեռաձայնին թիւը տուած էր, որպէսզի որեւէ նեղութեան պարագային, իրեն դիմեմ: Զինք չէի ճանչնար:
Անմիջապէս հեռաձայնեցի: Զիս հանդարտեցուց եւ ըսաւ որ իր վաճառատունը երթամ:
Ինքնաշարժով շիտակ իր քով գացի: Ինծի տուաւ բաւական կոկիկ գումար մը եւ նաեւ գեղեցիկ պայուսակ մըն ալ նուիրեց: Այնքան զգացուած էի իր այս եղբայրական վերաբերմունքէն: Զիս անել կացութենէ մը փրկած էր:
Քանի որ հիմա դրամ ունէի, շարունակեցի յագուրդ տալ ծախսելու մարմաջիս եւ ուրախ սրտով վերադարձայ տուն:
Եւ հիմա տարիներ յետոյ, հոս, իրարու քով հաւաքուած, մենք մեր մտերմիկ հարսանիքը կ'ընէինք: Հին օրերու նման, սկսանք երգել յեղափոխական երգեր, արտասանել, ճառեր խօսիլ:
Հալէպցիներուս՝ զիրար գտած ըլլալու երջանկութիւնը իր լրումին հասաւ հարսանիքին օրը:
Սրահին մէջ կը տիրէր շատ զուարթ մթնոլորտ մը :
Երիտասարդ հարսն ու փեսան,շքեղօրէն հագուած, զարդարուած հարսնեւորները,տեսակաւոր ուտելիքները եւ խմիչքները, նուագախումբը եւ երգիչները, որոնք յաջորդաբար տարբեր լեզուներով, հայերէն, անգլերէն, արաբերէն, սպաներէն եւ հարսին սիրոյն պարսկերէն երգերով կը շէնցնէին եւ ներկաները պարի կը հրաւիրէին: Բոլորին դէմքերը ուրախութեամբ կը ճառագայթէին:
Մինչեւ ուշ գիշեր, կերանք, խմեցինք, երգեցինք, պարեցինք, գինովցանք եւ լիովին յագեցած՝ իրարմէ բաժնուեցանք:
Անմոռանալի օրեր եւ ժամեր ապրած էինք:
Եւ հիմա օդանաւը մեզ վերստին մեր երկիրը կը վերադարձնէր:
ՍՕՍԻ ՀԱՃԵԱՆ