Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (71) Յուլիս 2017

Գրական-Մշակութային

ԱՆՇՈՒՔ ԴԷՄՔ ՄԸ


kragan-Սիրանու՜շ , ու՞ր ես աղջիկ, Սիրանու՜շ- կը լսուէր մայրիկին ձայնը:
- Հոս եմ մայլիտ, հոս եմ- վազելով կու գար Սիրանուշը աւելը ձեռքին:
Միջանցքը աւլելու պատրուակին տակ,| ժամերով կը կենար պատսպարանի դրան առջեւ, դիտելու համար հատուկէնտ անցորդները, այդ նեղ, կիսամութ փողոցին մէջ, որ խեղդուած էր երկու եկեղեցիներու բարձրակերտ պատերուն միջեւ, որոնք միայն պատառիկ մը երկինք կը թոյլատրէին թափանցելու:
Միջանցքին դուռը կը կազմէր իր եւ արտաքին աշխարհի սահմանագիծը:
Մտքով թերաճ մեծ աղջիկ մըն էր Սիրանուշ, որ շատ փոքր տարիքէն բերուած էր իր եղբօր հետ եւ յանձնուած պատսպարանի հոգածու մարմիններուն: Հիմա երեսունըհիգի եւ քառասունի միջեւ կը տարուբերէր իր տարիքը: Անխնամ, թափթփած արտաքինով, եղունգները միշտ աղտոտ.սեւ, առատ եւ խիտ մազերով , զորս կարելի չէր սանրել: Վերնաշուրթին վրայ եւ ծնօտին շուրջ աղուամազերը վանողական արտայայտութիւն մը կուտային դէմքին : Թերեւս եթէ քիչ մը ինքզինք խնամէր, հրապուրիչ տեսք մը ստանար: Ոչ մէկուն հետ կը խօսէր: Արդէն խօսելիք ալ չունէր. ոչ ալ կարողութիւն: Հազիւ թէ կարենար տարրական նախադասութիւն մը կազմել : Պարզապէս իր գոյութիւնը կը քաշկռտէր պատսպարանին մէջ, առանց ապագայի մը հեռանկարին:
Քաղաքին մէջ ոչ ոք ունէր:Միւս բոլոր տղաքը հարազատներ ունէին, կամ ազգականներ, որոնք կու գային եւ կը տանէին զիրենք տօնական օրերուն, կամ կ'այցելէին իրենց, բայց Սիրանուշը զրկուած էր այդ բոլորէն: Երբ մէկը այցելութեան գար, կ'երթար իր քով կը կենար, քիչ մը գորով կամ հետաքրքրութիւն մուրալու պէս:
Եղբայրը պատանի տարիքին վերադարձած էր Լիբանանի իրենց ծննդավայր գիւղը եւ Սիրանուշը բոլորովին մինակ մնացած էր:
Հազուադէպ վայրկեաններ կ'ըլլային, երբ մայրական բնազդ մը կ'արթննար իր մէջ եւ կը փորձէր փոքրիկներէն մէկը գգուել, սիրել, բայց անոնք կը փախչէին իրմէ, վախի եւ պժգանքի զգացումէ դրդուած:
Սերունդներ կու գային, կ'երթային, բայց Սիրանուշը յաւիտենական դատապարտեալի մը պէս հոն էր միշտ: Երբեմն նախկին սաներ պատսպարան կ'այցելէին, մեծ մարդ եղած,ամուսնացած, զաւակներու տէր: Մուտքին կը տեսնէին Սիրանուշը, անբաժանելի աւելը ձեռքին:
-Սիրանուշ, տակաւին հո՞ս ես- կը հարցնէին:
Անիմաստ եւ տխուր ժպիտ կ'ուրուագծուէր դէմքին վրայ:
Բայց ամրան տաքերուն հետ , երբ «պալճան»ը շուկայ իջնէր Սիրանուշն ալ կ'այլափոխուէր : Այդ անվնաս աղջիկը մէկէն ջղագրգիռ կը դառնար, կը խենթանար: Աչքերը արտասովոր փայլ մը կը ստանային, խօսելու ատեն բերնէն լորձունք կը հոսէր:Այդ օրերուն ամէն մարդ կը խուսափէր իրմէ:
Օր մըն ալ տեսանք որ պայուսակը հագուստներով լեցուցած՝ պատրաստուած է երթալու:
-Ու՞ր կ'երթաս – հարցուցին հայրիկն ու մայրիկը միաբերան:
-Կ'ելթամ աս մալդուն քով, ըսաւ պատսպարանին կից տան դուռը մատնանշելով եւ շարունակեց քալել:
-Աղջի՛կ ու՞ր կ'երթաս, - այս անգամ բարկացաւ մայրիկը, որուն դէմքէն ժպիտը անհետացած էր:
Պզտիկներէն մէկը , որ ականատես եղած էր այս« սիրոյ» պատմութեան իր եւ տարիքոտ, վաւաշոտ դրացիին միջեւ, պատմեց եղելութիւնը:
Երբ Սիրանուշ օր մը տանիք ելած էր հագուստները փռելու, մարդը երեւցած էր երկու բակերը բաժնող պատին միւս կողմը եւ Սիրանուշին հասկնալի բառերով եւ ձեռքի շարժումներով զինք իր քով հրաւիրած էր:
Ըստ երեւոյթին՝ Սիրանուշին մէջ իգականութեան սքօղուած կիրքերը, որոնք անեղծ մնացած էին, մէկէն արթնցան : Բայց ի՜նչ յուսախաբութիւն. մայրիկը պայուսակը ձեռքէն առաւ եւ զինք սենեակ ղրկեց , պաղ ջուր թափելով իր երազներուն վրայ :
...Ուրիշ օր մըն ալ պզտիկները բակին մէջ իրար անցած էին. շրջապատած էին անծանօթ երիտասարդ մը եւ կը կանչէին.
- Սիրանուշ եկու՛ր, եկու՛ր, նայէ՛ ով եկած է:
Սիրանուշը երեւցաւ: Այդ անծանօթը իր եղբայրն էր, որ քսանհինգ տարի յետոյ եկած էր քոյրը տեսնելու: Եղբայրն ալ քրոջը նման տկարամիտ մարդ մըն էր:
Բոլորը կեցած զիրենք կը դիտէին: Քոյր եղբայր ո՛չ գիրկընդխառնուեցան, ո՛չ բարեւեցին, ոչ ալ կրցան խօսիլ:
Եղբայրը Լիբանան երթալէ յետոյ միայն արաբերէն խօսելով , մոռցած էր գիտցած հայերէնը. Իսկ քոյրը միայն հայերէնով քանի մը բառեր կը կմկմար: Հիմա իրարու կը նայէին եւ կը ժպտէին:
Տասը տասնըհինգ վայրկեան այս անյոյս վիճակին մէջ մնալէ յետոյ, եղբայրը արցունքոտ աչքերով քրոջ փաթթուեցաւ, համբուրեց զինք եւ գլխիկոր հեռացաւ:
Տարի մը, Կաղանդի առթիւ հայ վաճառական մը ուզեց պատսպարանի սաներուն մէկական զոյգ կօշիկ նուիրել:
Բոլորն ալ հաւաքուեցան երթալու համար մօտակայ խանութը՝ մայրիկին առաջնորդութեամբ: Սիրանուշին խանդավառութեան չափ չկար: Այդքան տարիներ յետոյ առաջին անգամ ըլլալով՝ օրինաւոր կերպով փողոց պիտի ելլէր: Սակայն, երբ դուրս ելան, Սիրանուշը շուարեցաւ. ինքզինք կորսնցուց. չէր գիտեր ինչպէս հետեւիլ միւսներուն: Կը նմանէր գառագեղէն ազատ արձակուած վայրի կենդանիի մը:Ինքնաշարժ մը տեսնելուն պէս, փողոցին մէկ կողմէն միւսը կը վազէր, կը ճչար, կը վախնար, կը կենար: Վերջապէս մայրիկը եկաւ ձեռքէն բռնեց պզտիկ աղջկայ մը պէս եւ հանդարտեցուց զինք:
Դէմքին վրայ նշմարելի էր ուրախութեան, զարմանքի,հիացմունքի արտայայտութիւն մը: Ամէն ինչ նոր էր իրեն համար: Հետաքրքութեամբ կը կենար, կը դիտէր խանութներուն ցուցափեղկերը, անցորդները, լուսաւոր փողոցները, որոնք այնքան տարբեր էին իր սահմանագծի նեղ եւ մութ փողոցէն:
Տարիներ անցան....Օր մըն ալ իմացանք, որ Սիրանուշը ծերանոց փոխադրած էին այլեւս:
Նախկին գիշերօթիկներէն մէկը իրեն այցելելու գնաց եւ իր հետ զոյգ մը կօշիկ տարաւ որպէս նուէր: Գիտէր թէ տկարութիւն ունէր կօշիկներու հանդէպ:Անցեալին պահարանը լեցուն էր նոր կօշիկներով, որոնք անգործածելի մնացած էին:
Սիրանուշը զինք ճանչցած էր, փաթթուած էր վզին եւ լացած: Բոլորովին անճանաչելի դարձած էր. մարմինը փոքրացած, մազերը ճերմկցած, դէմքը կնճռոտած, նոյն վարագուրուած եւ միապաղաղ նայուածքը. խօսիլը գրեթէ բոլորովին մոռցած էր այլեւս:
Մոխրագոյն այցելութիւնը հազիւ կէս ժամ կրցածէր տոկալ:
Է՜հ կեանքին միւս երեսն է ասիկա:
ՍՕՍԻ ՀԱՃԵԱՆ