Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (115) Յուլիս 2021

Գրական-Մշակութային

ՓՈՒՆՋ ՄԸ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԻՒՆՆԵՐ՝ ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆԷՆ

kragan
ԵՐԹԱ՛Մ
Երթա՛մ, ձուլուի՛մ խօլ տարերքին,
Հովի՛ն, ծովո՛ւն, մով երկնքի՛ն,
Ամպին նման լուռ թափառի՛մ
Ի խոյզ գաղտնի, Մեծ անյայտին...
 
Երթա՛մ, հեռու գորշ ամբոխէն,
Ներկայ դարի կեղծիքներէն,
Կանաչ հովտի մը բաց գրկին
Եւ անձնատուր անոր քմայքին...
 
Երթա՛մ կանաչ թաւուտին մէջ
Անտառներու խոր խորհուրդին,
Ուր կը հեծէ ոգին լուսէ
Անցած-գացած ժամանակին...
 
Երթա՛մ սիրով, անդորրաւէտ,
Ձուլուի՛մ համայն տիեզերքին մէջ,
Թէկուզ հիւլէ մը աննշան,
Զգամ տրոփը համայնական:
4/6/2019
....................
Կ'ՈՒԶԵՄ ՀԻՄԱ
Կ'ուզեմ հիմա անհոգ նստիլ ծառի շուքին,
Լսել անձայն, լուռ մեղեդին որ տարածուի
Տերեւներու խշխշոցէն, մեղմ թրթիռէն քնքուշ սիւքին,
Խըմել բերկրանքն կեանքն ապրելու ակնթարթին...
 
Կ'ուզեմ շոյել հատի՛կ-հատի՛կ թերթերը վառ
Ծաղկանց գունեղ, որ ժպիտն են մայր բնութեան,
Զոր շռայլաբար անոնք բաշխեն անցորդներուն՝
Կենսավարար, սիրավարար ու անհատոյց...
 
Կ'ուզեմ դիտել երկարօրէն երկնի լազուրն,
Հայելին վառ՝ մարդ էակի ապրումներուն,
Որ մերթ խնդայ կապո՛յտ-կապո՛յտ, արեւավառ,
Մերթ ալ տխրի ամպերով գորշ ու մթամած...
 
Կ'ուզեմ փարիլ գորովով տաք քար ու ժայռին,
Որոնք թաքուն գաղտնիք մ'ունին քարէ սրտին,
Որուն եթէ հպիս քնքուշ ու սիրավառ՝
Քեզ կը պատմեն խորհուրդն իրենց խոր ու անյայտ...
 
Ու դեռ յարել հայեացքս լուռ հեռուներուն՝
Մշուշապատ հորիզոնին գաղտնաթաքուր,
Ուրկէ որքան արշալոյսներ դեռ պիտ' ծագին,
Լոյսով, յոյսով պիտ' ողողեն սիրտերը բիրտ...
9/4/2020
....................
ՀԱՅԱՍՏԱՆՍ,
Պիտ' ելլես վեր խորխորատէդ,
Սուտ աշխարհի սուտ խօսքերէն,
Խաբեպատիր խոստումներէն,
Ողորմութեան փշրանքներէն...
 
Պիտի քաղես հին խորանէն
Մեր վանքերուն դեռ կիսաւեր՝
Սէրն ու լոյսը, ոգին, կամքը,
Անպիղծ մնացած խոր հաւատքը...
 
Կրկին անգամ պիտի ճանչնաս
Հոգիդ Հայկեան, էութիւնդ,
Պիտի կանգնիս վեհասլաց,
Զերթ երկնասլաց հայ գմբէթը...
 
Հոգիիդ մէջ պիտ'որոնես
Փրկութիւնն ու գալիքը,
Պիտի դարբնես հզօր կամքդ
Քու աննկուն ներքին ոյժէդ:
 
Շատցեր են սուտ աստուածները,
Պիտ' թօթափես դուն կեղծիքը,
Պիտի յառես քու հայեացքդ
Վսեմաշունչ սուրբ Լեռանդ:
 
Եւ անոր պէս պիտի մատչիս
Մաքրամաքուր լոյսին, յոյսին,
Պիտ' համբուրես երկինքն անհուն,
Հաւատարիմ հայ Աստըծոյն:
 
Ան է ուղին սահմանեալ քեզ
Դեռ պատմութեան արշալոյսէն,
Հոն պիտ' գտնես փառքի ճամբադ
Յաւերժատրոփ, յաւերժագնայ:
5/6/2021
....................
ՀՈԳԻԻՍ
Հոգիս բերկրանք ունէր անափ,
Հոգիս տանջանք ունէր անչափ,
Սէր-կարօտներ ու երազանք,
Ան խարոյկ մ'էր միշտ բոցավառ...
 
Մերթ հուրհրատէր ու ճարճատէր
Ծիրանավառ եւ կայծկլտուն,
Մերթ լուռ մխար, ծուխ արձակէր
Անթեղուած կրակ ըլլար տխուր...
 
Մերթ երկինք էր լազուրափայլ,
Կապուտաչեայ ծով լուսափայլ,
Մերթ հրաբուխ էր, ժայթքող լաւա,
Հրաշունչ, հրացայտ կարծես գոռար...
 
Մերթ լոյսերով էր ողողուած
Պայծառափայլ, ճաճանչագեղ,
Մերթ ամպամած կարծես ըլլար
Խաւարամած, մորմոքահեւ...
 
Ի՛նչ ալ ըլլայ, ան տիեզերք մ'էր
Անհուն ու խոր, անեզրական,
Որուն միայն մասնիկն ճանչցայ
Հիւլէ մը լոկ՝ անեզր գոյէն...
1/8/2019
....................
ՈՍԿԵՄԱՏԵԱՆ ՅՈՒՇԵՐՈՒՍ ՄԷՋ
 
Ոսկեմատեան յուշերուս մէջ
երանաւէտ,
Անտառներ կան մայրիներու
բուրումնաւէտ,
Առուներու խոխոջը կայ
արծաթաձայն,
Լեռնագագաթ ցից-ցից ժայռեր
երկնասլաց,
Անդաստաններ պտուղներու
արեւահամ....
Կա՛ն պատանի անհոգ օրեր
խենթ ու խելառ,
Անսահման սէր ու բարութիւն
Քնքշանքով վառ,
Անցած-գացած սիրելիներ
սրտիս մէջ վառ,
Պարման սրտի բռնկումներ
ոսկեշառայլ...
Դուք հեռաւոր օրեր, գացիք
անվերադարձ,
Բայց թողուցիք անջինջ հետքեր
ոգեպայծառ....
Անուրջի պէս հոգեհմայ
վարդաշուշան...
Ձեզմով արբշիռ հոգիս թրթռայ
կարօտագին,
Ձեզմով անչափ հարուստ է ան
բերկրանքով լի...
Ձեզմով ծագին արեգակներ
զուարթագին,
Լոյսով կ'օծեն, սիրով կ'օծեն
սիրտս, հոգիս:
30/5/2016
....................
ՄԵՐ ՈՍՈԽՆԵՐՈՒՆ
Ու ի՛նչ խարդաւանք ալ հիւսէք մեր շուրջ,
Պիտի չկրնաք կոտրել մեր ոգին,
Որ միշտ բոցկլտաց զերթ հրեղէն մի սիւն,
Չթողուց երբեք որ մենք մոլորինք:
 
Աւարայրի մէջ, ան՝ ՄԱՀ ԻՄԱՑԵԱԼ,
Ցոյց տուաւ հայուն յաւերժի ճամբան,
Մեսրոպեան գիրով ու սուրբ հաւատքով
Ապրիլ թէ մեռնիլ միշտ անդաւ սիրով:
 
Սարդարապատի դաշտին ոգեղէն,
Ոտքի կանգնեցուց ազգս արնաքամ,
Նոր աւիւն տուաւ երակին հնամեայ,
Մեր Եղեռնազարկ մարմինին՝ նոր հեւք...
 
Մահու եւ կենաց պահերուն դժնէ,
Ոգին հրացայտ եղաւ ապաւէն,
Մեր լեռներուն պէս խրոխտ կանգնեցաւ,
Մեր լեռներն ի վեր աշտարակուեցաւ:
 
Ու այդ ոգին է մեր արմենական,
Որ պիտի ապրի ի հեճուկս ձեզ,
Պիտի ապրեցնէ ազգս կարեվէր,
Ան է բանալին մեր անմահութեան:
29/5/2021
....................
ՔԵԶ ԿԱՌՉԵՑԱՅ
Օրերուս մէջ խառնաշփոթ
Եւ պահերուս տագնապահար,
Քե՛զ կառչեցայ ես անվրդով,
Երկի՛ր անգին, իմ Հայաստա՛ն...
 
Տեսի՛լք եղար իմ հայեացքին
Քու ոգիով արմենական,
Իտէա՛լ որպէս ճաճանչեցիր
Ճամբաներուս վրայ օտար...
 
Գորո՛վ եղար դուն մայրական
Սիրով անափ ու կաթոգին,
Հեռու հեռուէն ես զգացի
Սրտիդ տրոփիւնն կարօտավառ...
 
Փարո՛ս եղար եւ ուղեցո՛յց
Ոլոր-մոլոր ճանապարհիս,
Մշուշին մէջ ուղեմոլոր
Արեան ձա՛յն մը եղար վճիտ...
 
Եւ յո՛յս, հաւա՛տք ներշնչեցիր,
Անխոնջ եռա՛նդ՝ չսայթաքիմ
Ու քեզ փարիմ զերթ կրծքին մօր,
Ըմպեմ աւիշ հայրենայորդ...
29/5/2019
....................
ՔՈՒ ՈՒՂԻԴ
Հոգիդ դրիր դուն՝ անպարփակելին,
քարիդ մէջ անշունչ
Եւ ան զգեցաւ սիրտ, ոգի անբաւ
ու վսեմաշունչ,
Դարձաւ վանք, խաչքար, գմբէթ երկնասլաց
եւ Արարչախոյզ,
Նարեկայ աղօթք ու խոստովանանք
բիւր-բիւր մեղքերու:
 
Հողիդ մէջ սակաւ, քարն լեզու ելաւ
ու գտաւ բառեր,
Արարիչին հետ խօսեցաւ սիրտով
ու հոգուով անեղծ
Եւ Անմատչելին երկնին եւ երկրին
զրուցակից դարձաւ,
Խոստովանահա՛յր ու ապաւէ՛նդ
օրերուդ դժուար:
 
Եւ շատցա՛ր, շատցա՛ր փոքրիկ հողիդ մէջ
Աստուածապարգեւ,
Հոգիիդ լոյսով դուն ստեղծեցիր
Հոգեւոր գանձեր,
Ամէն մէկն անոնց՝ գոհար լուսեղէն,
արեգակնակիր,
Ամէն մէկն անոնց խոյա՛նք ու ճախրա՛նք
Արծուեթռիչ...
 
Եւ հիմա, հիմա, դարուն այս դժնէ,
անչափ նիւթեղէն,
Պիտ' վերագտնես հոգիդ լուսապաշտ
ու արեւափայլ,
Բարձրաւանդակդ դարձեալ պիտ' օծես
ճաճանչով լուսէ,
Պիտի հրավառիս ու պիտ' հրավառես
արեգակնավառ:
 
Սա է քու ուղիդ նախասահմանեալ,
վաղ արշալոյսէն,
Քանզի հո՛ս է լոկ որ կանգ է առեր
տապանը Նոյեան
Եւ Արարատն է քու հայեացքիդ դէմ,
գիշեր թէ ցերեկ,
Որպէս ճանապարհ որ քեզ պիտ' տանի
բարձունքը Լեռան:
8/6/2021
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ