Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (112) Ապրիլ 2021

Գրական-Մշակութային

ՓՈՒՆՋ ՄԸ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԻՒՆՆԵՐ՝ ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆԷՆ

kragan
ԼՈՅՍ ՀՐԱՇՔԻՆ
Կայծ աստուածայի՛ն որ բռնկեցար,
Հողեղէն կաւիս մէջ կրա՛կ դարձար,
Յետոյ բառ հագար հրեղէն շունչով,
Անօթս նուաստ օծեցիր լոյսո՛վ...
 
Հրա՛շք պահ էր սա երկնային հուրքով,
Որ արարչական կամքով մը վերին
Բառ ու տող շարեց խոնարհ իմ գրչին՝
Խոհերով լուսէ, բիւր յոյզերով բորբ...
 
Ես ընդունեցի պարգեւն այս վերին
Որպէս հոգիի ճառագայթ անգին,
Որ լուսաւորեց միտքս ու հոգիս,
Ընծայեց ինծի հա՛մը երկնքի...
 
Կ'օրհնեմ քե՛զ, հըրա՛շք, որ տուիր թեւեր
Ճախրելու ազատ դէպ' արշալոյսներ,
Բռնկումներէս բիւր լոյսեր վառել,
Զանոնք մատուցել սիրով հրակէզ...
3/3/2021
........................
ՀԱՐԻՒՐ ՎԵՑ ՏԱՐԻ...
Հարիւր վեց տարի...նոր զգաստացայ,
Նոր գլխի եկայ ու իմաստնացայ,
Ես չեմ ուզեր ա՛լ գութ շահախնդիր,
Ձեր փշրանքները պահեցէք ձեզի,
Կերակրեցէք լոկ ձեր խիղճը սուաղ,
Եթէ դեռ ողջ է ձեր քար կրծքին տակ...
 
Իմ վէրքերս ե՛ս սոսկ կրնամ բուժել,
Բռնախլուած հողս ե՛ս պիտի խլեմ,
Պիտ' ազատագրեմ զայն շան բերանէն,
Սուրբ նշխար հողս արիւնով ներկուած,
Ուր դար ու դարեր ոգիս եմ դրեր,
Շաղախեր անոր քրտինք ու աճիւն...
 
Հարիւր վեց տարի...գիտեմ ես հիմա
Որ առանձին եմ, այլեւ վճռակամ,
Բռունցքուած մենակ ես պիտի դառնամ,
Ահեղ է ուժը պրկուած բռունցքին,
Իսկ իրաւունքը ուժով կը խլուի,
Սա է դասը իմ հարուստ պատմութեան...
 
Իմ սուրբ արիւնը, հողը իմ նախնեաց,
Սուրբ արդարութիւնն իմ կոխկռտուած՝
Մի՛ սակարկէք ձեր պիղծ շուկաներուն,
Փոխան արծաթի տենդին անյագուրդ,
Նաւթին, ոսկիին, իշխելու տենչին,
Արեանս վերջին շիթին ծարաւի...
 
Հարիւր վեց տարի...կանգնած եմ հիմա
Իմ ճակատագրիս դէմ մեն ու մենակ,
Որուն լիիրաւ տէրն եմ այսուհետ,
Զայն իմ բուռիս մէջ ես պիտի պահեմ.-
«Գգուեց ինձ մի օր մի ձեռք հայրենի
Եւ ես մի գիշեր իմաստուն դարձայ»:
10/4/2021
........................
ՏԷ՛Ր, Կ'ԱՂԱՉԵՄ
Պահեր կան երբ աղօթքս լուռ բա՛ռ կը զգենու,
Կը դառնայ տո՛ղ, կը դառնայ տա՛ղ առ Արարիչն...
Եւ չեմ գիտեր ո՞վ կը յուշէ բառերը սուրբ
Որ կը հիւսուին մէկը միւսին գորովագին...
Եւ ի՛նչ ընծայ մըն է տրուպիս երկնէն տրուած,
Բառեր որոնք աղօ՛թք դառնան Տիրոջ ուղղուած
Եւ երախտի՛ք որ անօթս յանկարծ դառնայ
Լոյսի, յոյսի ու հաւատքի սիրոյ խորան...
Տէ՛ր, կ'աղաչեմ, զիս արժանի ըրէ Լոյսիդ,
Բարեբանեմ Քեզ յաւիտեան ու սրտալիր,
Զքոյս ի քոյոց Քեզ մատուցեմ երախտագին...
Շնորհէ ազգիս ու երկրիս կեա՛նք խաղաղաւէտ,
Լոյսիդ մատչին, Լոյսով օծուին այժմ ու յաւէտ,
Օրհնէ զանոնք բարիքներով երկնապարգեւ
Ու պահպանէ զանոնք բոլոր չարիքներէն:
Շատ ենք խոցուեր ու տանջուեր դար ու դարեր,
Մեղանչեր ենք, դաս չենք քաղեր սխալներէն,
Յանուն քաջաց սուրբ արիւնին, ներէ մեզ, Տէ՛ր,
Ու ամրացուր մեր հաւատքը, սէրը առ Քեզ:
........................
ՀԱՅՈՑ ՍՈՒՐԲ ԳԻՐԸ
Սուրբ գիրը հայոց եւ խօսքը հատու
Եղեր են զէնքեր փրկութեանն հայուն,
Հուրն են արծարծեր Հայկեան ոգիին,
Սրտապնդեր են հայերն Հայկածին...
Ու սուլթանն անգամ զարհուրեր է միշտ
Գիրէն ու գիրքէն մեր Մեսրոպատառ,
Քանզի անոնց մէջ կան միշտ անթեղուած
Հայ հոգին, ոգին, կամքն Արարչածին...
Ու երբ փորձեր են հայ գիրքը այրել,
Հայն անոր դիմաց դրեր է կեանքը,
Ոսկի ու արծաթ, քարեր թանկարժէք,
Քանզի հայ գիրքն է փրկութեան լաստը,
Մեր ապաւէնը, գանձարան անգին,
Ուր մեր տառերը կ'ըլլան մէյ մէկ թուր,
Մահացու հարուած կու տան ոսոխին,
Կ'ըլլան երաշխիք նոր զարթօնքներու...
........................
ԲԱՒ Է ԱՐԴԷՆ
Յոգներ եմ ես բիւզանդական մեր վէճերէն,
Մեր կարճատես, մանրուք փնտռող շիլ նայուածքէն,
Հատուածական նեղմիտ ու սին կեցուածքներէն,
Բաժա՛ն-բաժա՛ն, պառակտուած մեր ապրելէն,
Մեր յարատեւ գզուըռտոցէն, խծբծանքէն,
Թշնամիին ջըրաղացին ջուր լեցնելէն,
Չսթափելու, չարթննալու խոր թմբիրէն,
Ներքին ոսոխ ու թշնամի որոնելէն,
Մէկ միասնական հզօր բռունցք չդառնալէն,
Իրար միսը միայն ուտող ախորժակէն,
Ծառէն անդին չտեսնելու վարք ու բարքէն,
Անվերջ բախտը անիծելու թիւր խաբկանքէն,
Պատմութենէն չսորվելու ծուլութենէն,
Անհատապաշտ ու եսապաշտ միշտ ըլլալէն
Ու հզօր Մենք չդառնալու թուլութենէն...
Այս քանի դար, հազարամեակ, բաւ է արդէն...
10/3/2020
........................
ԻՄ ՀԱՅՐԵՆԻՔ
Հիմա սէրս կրկնապատի՛կ քեզ կը փարի,
Կ'ուզէ սրբել արցունքներդ դառնակսկիծ,
Դանալ դարմա՛ն բիւր ցաւերուդ, տառապանքիդ,
Բալասանե՛լ վէրքերդ խոր, արիւնալի...
 
Ու գորովս կը սեղմուի սրտիս մէջ տաք,
Կը յորդի դուրս իր ափերէն սիրածորա՛ն,
Ես՝ զաւակդ, հեռու քեզմէ մարմնով միայն
Կը տենչամ քեզ, խոցուած սիրտդ քու մայրական:
 
Կ'ուզեմ խառնել հառաչանքս հառաչանքիդ,
Հեւք մը սփոփա՛նք բերել սրտին քու անձկագին
Ու տեսիլքը, երազանքը մեր նոր վաղուան
Լուսավառել քու հայեացքիդ մշուշապատ...
 
Ու պայքարի տենչն ու տենդը բոցարծարծել
Արեանդ մէջ հնադարեան, ազնուական,
Ուր միշտ ցոլաց ազատութեան հուրը դիւթիչ
Եւ հոսեցաւ յանուն անոր եւ մեր պատուին:
 
Եւ ես գիտեմ դուն պիտ'գտնես ոյժդ ներքին,
Կամքդ հզօր ապառաժեայ լեռներուդ պէս,
Ոգիդ հրացայտ փայլատակէ շանթեր հրեղէն,
Պիտ' վերյառնուս շքեղափայլ ու պանծալի:
 
Քանի անգամ է պատահեր պատմութեան մէջ,
Որ ինկեր ես արիւնաքամ ու հեւասպառ,
Բայց ոգիով արմենական, հրաշանման
Բարձրացեր ես վեհատեսիլ Մասիսիդ պէս:
 
Դուն նոյնն ես միշտ դեռ պատմութեան արշալոյսէն,
Խորին խորհո՛ւրդ, առեղծուա՛ծ անքննելի,
Լոյսի ճաճա՛նչ որ միշտ պիտի շողարձակէ
Ու խաւարին պիտի յաղթէ կամքով վերին:
15/3/2021
........................
ԻՄ ՎԵՀԱՄԱՅՐ ԿԻՆ
Բիւր բիւր դարերը Հայկազնեան ցեղիս
Քեզ են պարտական, իմ վեհամայր ԿԻՆ,
Որ ապառաժեայ ամրութեամբ վերին
Տէրն ու պաշտպանն ես հայոց օճախին:
 
Մէն մի հնչիւնին հայ տառ ու գիրին՝
Քու սրտիդ զարկն է, այն լուռ մեղեդին,
Որով օրրեր ես քունը մանկիկին
Եւ լոյսն ես բաշխեր մեր բառ ու բանին:
 
Մատղաշ շուրթերուն ես կաթեցուցեր
Սուրբ այբուբենը՝ միւռոնի հանգոյն,
Օծեր ես քիմքը անոնց նրբանուրբ
Մեր Մեծասքանչի բառերով լուսէ:
 
Հայրենեաց հողի սէրը բոցաշունչ
Վառեր ես զերթ կրակ մանկանց սիրտերուն,
Որ ան միշտ մընայ հըրավառ ու կէզ,
Հողմերուն դաժան հուրհրատէ սէր:
 
Եւ երբ թշնամին է սպառնացեր
Մարելու բոցը ու զայն չորցընել,
Աշտարակուեր ես սիգապանծ ու վեհ
Ու պաշտպաներ ես հողն ու ոգին մեր:
 
Նուրբ շրթունքներէդ դարեր են հոսեր,
Վտիտ մարմինէդ մրրիկն է մարեր,
Դուն կաղնեհաստատ վեր ես բարձրացեր
Ու Մասիսատենդ Արարատացեր:
 
Եւ ամէն անգամ որ քամին ոռոտայ,
Խեղդամահ ընել խորշակն սպառնայ,
Դուն պիտի կանգնիս, ապառաժանաս,
Պահես մեր երթը այժմ ու յաւիտեան:
7/3/2021
........................
ԶՐՈՅՑ ԳԱՐՆԱՆ ՀԵՏ
Գարո՛ւն, գնա երկիրս որբ,
Այնտեղ ցաւ կայ, սուգ ու մորմոք,
Թե՛րթ-թե՛րթ ծաղիկ փռէ հողին,
Զերթ արտասուք մաքուր ու ջինջ...
 
Սփոփանքդ տա՛ր մեր մայրերուն,
Մեր հայրերուն ու հարսերուն,
Գգուէ՛ սիրտը անոնց խոցուած
Գարնան շունչովդ հրաշափառ...
 
Նոր յոյս ու լոյս տո՛ւր իմ երկրիս
Նորափթիթ ծիլ-բողբոջով,
Դաժան ձմեռն ա՛լ թող մեկնի,
Սիրտը թօթուէ ցաւն անամոք:
 
Հողս արեամբ է ներծծուած՝
Հերոսներուն որոնք ինկան,
Գարո՛ւն, արիւնն անոնց դեռ տաք
Դարձո՛ւր աւիշ նոր ՅԱՐՈՒԹԵԱՆ:
28/3/2021
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ