Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (100) Մարտ 2020

Գրական-Մշակութային

«Թերթապատում. մամուլի անդրադարձները Կոմիտաս վարդապետի մասին»

kragan
Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգէն Ա.՝ Կոմիտասի մասին ըսած է. «Հայ ժողովուրդը կոմիտասեան երգին մէջ գտաւ, ճանչցաւ իր հոգին, իր հոգեկան ինքնութիւնը։ Կոմիտաս վարդապետը սկիզբ է, որ վախճան չունի։ Ան պիտի ապրի հայ ժողովուրդով, հայ ժողովուրդը պիտի ապրի իրմով, ինչպէս այսօր, այնպէս ալ յաւիտեան»։

«Թերթապատում. մամուլի անդրադարձները Կոմիտաս վարդապետի մասին» աշխատութեան մէջ մէկտեղուած են Կոմիտասի՝ Պոլսոյ եւ յարակից գաւառներու, ինչպէս նաեւ Եգիպտոսի մէջ ծաւալած գործունէութեան առաջին շրջանի մասին արեւմտահայ օրաթերթերու եւ պարբերաթերթերու արձագանգները: Հատորը կազմած է ֆրանսահայ Արմինէ Գրիգորեան, խմբագրած՝ Գուրգէն Գասպարեան։
Շնորհահանդէսը տեղի ունեցած է Փետրուար 15-ին, Կոմիտասի թանգարան-ուսումնարանին մէջ:
"Մամուլի տուեալները կարելի է բաժնել երկու մասի՝ լրատուական եւ հեղինակային յօդուածներ։ Լրատուականը բնականաբար այն մասին է, թէ Կոմիտասը ե՞րբ ժամանեց, այս կամ այն երկիր, ե՞րբ մեկնեցաւ, դասախօսութիւններու մասին ծանուցումներն են, զեկոյցները։ Եթէ խօսինք հեղինակային յօդուածներու մասին՝ անհրաժեշտ է նշել, որ արձակագիր Տիգրան Կամսարական գրած է յօդուած մը, որ հրատարակուած է չորս անգամ։ Մէկ խօսքով՝ հոյակապ գրութիւններ կան", ներկայացուցած է Գրիգորեան:
Ան պատմած է, որ Կոմիտասի՝ Պոլսոյ մէջ կայանալիք առաջին համերգին ժամանակ պատրիարքարանէն հրահանգ եկած է, որ առաջին բաժինը, որուն մէջ պէտք է եկեղեցական երաժշտութիւն հնչէր, պէտք չէ կատարուի, որովհետեւ չլսուած եւ չտեսնուած երեւոյթ էր եկեղեցական երգերն ու շարականները աշխարհիկ բեմի վրայ ներկայացնելը: "Բազմաթիւ վէճեր սկսած են, թեր ու դէմ կարծիքներ հնչած են, տարբեր մեկնաբանութիւններ եղած են թեմային շուրջ։ Այդ ամէնը ներկայացուած է մամուլի մէջ։ Կեանքը կը կենդանանայ, երբ կ՚ուսումնասիրուին մամուլի հրատարակութիւնները։ Շատ բան կը բացայայտուի, եւ ժամանակաշրջանը շօշափելի կը դառնայ", ըսած է Գրիգորեան:
Անդրադառնալով աղբիւրներուն՝ ան շեշտած է, որ թրքական արխիւներուն մէջ գրեթէ տեղեկութիւն չկայ, նոյնիսկ մամուլի որեւէ արձագանգ, թարգմանութիւն չկայ: "Երբ Կոմիտաս կ՚երթայ Եգիպտոս, տեղւոյն մամուլի արձագանգները՝ արաբերէն թերթերու գրութիւնները, մեծ մասամբ թարգմանուած են, իսկ Պոլսոյ եւ Իզմիրի թրքական մամուլէն՝ ոչ մէկ թարգմանութիւն։ Այդ առումով շատ աշխատանք կայ ընելիք, քանի որ մենք պէտք է գիտնանք, թէ անոնք ինչ կը մտածէին, ինչ կը զգային։ Ի հարկէ, Կոմիտաս ունեցած է զինք սիրողներ, օրինակ՝ իշխան Մէճիտը, որ նկարիչ էր, արուեստագէտ, սքանչացած էր Կոմիտասով եւ բազմիցս զինք հրաւիրած էր իր պալատը, բայց ատիկա բաւարար չէ, պէտք է մամուլի կարծիքը գիտնալ", ընդգծած է Արմինէ Գրիգորեան:
Ան խոստովանած է, որ գիրքը կազմելը բաւական բարդ էր, քանի որ երկար ժամանակ պահանջուած է ծանօթագրութիւններուն համար:
«Թերթապատում. մամուլի անդրադարձները Կոմիտաս Վարդապետի մասին» գիրքը լոյս տեսած է «Վերածնունդ մշակութային եւ ինտելեկտուալ հիմնադրամ»-ին աջակցութեամբ: