Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (100) Մարտ 2020

Գրական-Մշակութային

ՓՈՒՆՋ ՄԸ ՔԵՐԹՈՒԱԾՆԵՐ՝ ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆԷՆ

kragan
ՎԵՐՋԱԼՈՅՍԻՆ ԿԸ ՀԱՍԿՆԱՆՔ
Վերջալոյսին կը հասկնանք
Այգաբացի լուսեդիւթանքն,
Ու կը փորձենք դեռ ըմբոշխնել
Մայրամուտի վերջին շողերն,
Նախքան որ մութ խաւարն իջնէ
Իր սաւանով ծածկէ, ջնջէ
Ճաճանչները արեւահեւ,
Որոնց զլացանք մեր բարեւը...
 
Կեանքի աշնան կը հասկնանք
Գարնան, ամրան կրակ ու բոցը,
Ու կը փորձենք վերջին անգամ
Ըմպել անոր ոսկի հուրը,
Լոյսի, սիրոյ բռընկումը,
Քանզի ուշ է, շուտով ձմեռն է,
Որուն միայն ոտնաձայնը
Մեզ արթնցուց խոր թմբիրէն...
4/2/2020
..........................
ԵՐԿՆԱՌԱՔ ԲԱՌԵՐՈՒՍ
Մերթ անձրեւի պէս յորդառատ
Տեղացիք դուք, բառե՛ր անգին,
Երկնի համն ու բոյրը բերիք
Ծարաւ հոգւոյս, ծարաւ սրտիս,
Երկնի զուլալ ու բիւրեղեայ
Հիւթը բերիք պապակ շուրթիս,
Հոգիս կարծես երկինք դարձաւ
Ձեր տեղումով լուսածաղիկ...
Մերթ անձրեւել դուք զըլացա՛ք,
Զերթ երկինքը մառախլապատ,
Ու յոյզերս մընացին լուռ
Ու բանտուած սրտիս մէջ փակ,
Ելք չգտա՛ն, կապարացա՛ն,
Սպասելով պահին հըրա՛շք,
Երբ երկունքը դառնայ ծնունդ
Ձեր բառերուն սիրածորան...
Եւ ես գիտցայ որ արարման
Համար պիտ' արժանի՛ ըլլամ,
Մաքրելով միշտ սիրտս, հոգիս
Տիղմէն, ժանգէն առօրեական,
Որ սափորին մէջ իմ սրտին
Տեղա՛ք, տեղա՛ք վարդաբուրեան,
Զերթ անձրեւը, շողն երկնառաք
Կա՛թ-կա՛թ ցաթէք սիրավարար...
8/2/2019
..........................
ՀՈԳԻՍ ՏԻԵԶԵՐՔ ՄԸՆ Է ԱՆԲԱՒ
Հոգիս տիեզերք մըն է անբաւ,
Անպարագիծ, անծայրածիր,
Որուն հիւլէն լոկ կրցայ տալ
Տողերով ջինջ ու սրտալիր...
Չըսուածին մէջ հոգիս մխաց,
Մերթ հառաչեց, մերթ ալ գոռաց,
Մերթ ցնծագին ուրախացաւ,
Տագնապեցաւ, տուայտեցաւ,
Հեւաց սիրով, կարօտներով,
Բիւր տենդերով ու տենչերով,
Վառ պահեց միշտ երազն անմար
Լուսահեղեղ, վարդաբուրեան...
Տիեզերքիս մէկ մասնիկը լոկ
Բառերուս մէջ շողարձակեց,
Ձեզ տուի ես սիրով մը բորբ,
Զայն յանձնեցի լուսապարգեւ...
Խորին խորհուրդն անոր սակայն
Մնաց միշտ ալ անմատչելի,
Քանզի հոգիս իմս է միայն
Կրնա՞մ լրիւ բաժնել զանի...
12/1/2018
..........................
ԱՐԵՒԻ ՇՈՂ ՄԸ ՄԻԱՅՆ
Ժայռերուն մէջ, փուշերուն մէջ
Ծաղկեցաւ նուրբ ծաղիկն իմ,
Ազատ օդին, պարարտ հողին
Մնաց կարօտ ան սիրակէզ...
 
Յամառեցաւ ըմպել լոյսը
Թէկուզ նշոյլ մը ան ըլլար,
Մաքառեցաւ պահել թոյրը
Եւ դիւթանքն իր հոգեհմայ...
 
Տատասկին մէջ թաքնուած մնաց,
Լուսատոչոր այրեցաւ ան,
Տէ՛ր, կ'աղաչեմ մի զլանար
Արեւիդ շողն իմ ծաղկին տալ...
 
Թող ամէնուն բաժին իյնան
Ճաճանչները վարար գարնան,
Արգաւանդ հող, սէր, գուրգուրանք,
Ինձ՝ արեւի շող մը միայն...
3/2/2016
..........................
ԿԱ՞Ս ԱՐԴԵՕՔ
Ազատութիւն, դուն կա՞ս արդեօք
Այս բռնակալ աշխարհիս մէջ,
Թէ՞ քու ստուերդ է որ կը յածէ
Զերթ ուրուական մը տագնապոտ...
 
Կառչած լոկ քու տեսլականիդ,
Ամբոխը կոյր կը հառաչէ,
Բայց քու բեռդ ինչպէ՞ս շալկէ
Փոխան ինչքին, մամոնային...
 
Քու անունդ իր շուրթերուն
Դեռ պիտ' սողայ դար ու դարեր,
Ամբոխը կոյր ու շուարուն,
Գերի նիւթին, արծաթին խեղճ...
 
-Ազատութի՛ւն- պիտի երգէ,
Ստրկութեան քղամիդն հագած,
Փոխան արծուի թեւեր հրէ,
Որ ճախրէ վեր անհունն գրկած..
..........................
ԵՒ ՅՈԳՆԵՑԱՅ
Եւ յոգնեցայ շողոքորթեա՛լ ժպիտներէն,
Պարա՛պ-սարա՛պ ու անիմաստ բիւր խօսքերէն,
Կոշկոռ կապած, լոզունգացեալ բարեւներէն,
Ստապատիր, յար կրկնուող քծինքներէն:
 
Եւ յոգնեցայ ես-ն մեծարող գովասանքէն,
Սեփական փառքն անվերջ հիւսող գլուխ-գովանէն,
Տգէ՛տ-տգէ՛տ բարբաջանքէն, մեծ խօսքերէն,
Խաբեպատիր, քաջ Նազարեան խոստումներէն:
 
Եւ յոգնեցայ բիւր լուրերու խառնաշփոթէն,
Հոգի ու սիրտ ծախու հանած մունետիկէն,
Ազատ խօսքը բռնաբարող ստախօսէն,
Իրը պնդող, յամառ, փքուն յաւակնոտէն:
 
Եւ յոգնեցայ մա՛նր, գձո՛ւձ հաշիւներէն,
Չնչին բարիքն իսկ հաշուարկող փերեզակէն,
Նիւթէն, ինչքէն լոկ բարբառող ընչաքաղցէն,
Հոգին անգամ ապրա՛նք ըրած նիւթապաշտէն:
 
Եւ յոգնեցայ անխո՛րք դարձած ձեւէն, ծէսէն,
Կեանքը շուկա՛յ միայն ըրած սակարանէն,
Յիմարացա՛ծ այս անհոգի դարէն, վարքէն,
Անմարդացա՛ծ մարդ էակէն ու աշխարհէն...
8/2/2020
..........................
ԿԱՐՕՏՆ ՈՒՆԻՄ
Կարօտն ունիմ քու սուրբ հողիդ,
Քու լեռներուդ երկնասլաց,
Օդիդ, ջուրիդ մաքրավճիտ
Ու սուրբ խղճիդ արդարականչ...
 
Կարօտն ունիմ հովիտներուդ,
Ուր գետերդ կը շառաչեն,
Երգը բերեն հին դարերուդ
Գեղածիծա՛ղ, զուարթաշէ՛ն...
 
Կարօտն ունիմ աւաններուդ,
Ուր հայ տոհմիկ մարդը արի
Կռիւ կու տայ օրըն ի բուն
Արարելու բերք ու բարիք...
 
Կարօտն ունիմ խաչքարերուդ,
Որ ծունկ չոքեմ ու աղօթեմ,
Բերան մ'աղօթք շշնջամ լուռ
Ու մաքրուիմ, հոգիս գտնեմ...
13/7/2019
..........................
ԿԻՆԸ...
(Մարտ 8-ի առիթով)
Կինը կեա՛նք է, գարնան զարթօ՛նք,
Լո՛յս ու հո՛ւր է, սէր-բարութի՛ւն,
Քնքշա՛նք է նուրբ, լոյս մեղեդի,
Սիրտի տրոփի՛ւն ծաղկաթրթիռ..
 
Մի բուռ սիրտին անափ սէ՛ր է,
Անմնացորդ նուիրում է,
Մի բուռ մարմնին՝ ապառաժ կամք,
Ներքին ոյժի աղբիւր վարար....
 
Ոգեղէն սլացք ու ճախրա՛նք է,
Վարդաբուրեան մի երա՛զ է,
Հեքիաթներու հուրի փերի,
Մոգական հմայք մը ան ունի...
 
Թէ հաւատայ՝ լեռներ շարժէ,
Անկարելին կ'իրագործէ,
Երկնէն երկիր հրաշք կը բերէ,
Անմահական շունչով կ'օծէ...
 
Թէ զայրանայ կրա՛կ կը դառնայ,
Հուր կը տեղայ, շանթ կ'արձակէ,
Ջինջ արտասուք ան կը թափէ,
Մինչ զովանայ սիրտը այրած...
 
Ի՛նչ բառով ալ զայն բնրորոշես,
Գաղտնիք մ'ունի անքննելի,
Առեղծուած մը անքնին
Զայն ընծայէ խորհո՛ւրդ վսեմ...
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ