Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (87) Յունուար 2019

Խմբագրական

ԽՈՐՀՐԴԱԾՈՒԹԻՒՆՆԵՐ ՆՈՐ ՏԱՐՈՒԱՆ ՍԵՄԻՆ

kraganՆոր տարին եկաւ հերթականօրէն իր նոր յոյսերով, նորոգ տեսլականով, մեր հին վէրքերուն նոր դարման բերելու կենսանորոգ հաւատքով....Այդպէս կ'ուզենք դիմաւորել նոր տարին ամէն անգամ, եւ կը զինուինք նորոգ վճռակամութեամբ՝ դիմագրաւելու համար նորանոր մարտահրաւէրները....

Բայց աշխարհ նոյնը կը մնայ իր տագնապներով, ցաւերով ու վէրքերով, որոնց վրայ կ'աւելնայ նորը, նորերը, մասնաւորաբար աշխարհի ընդհանուր իրավիճակը բնորոշող խառնաշփոթը: Խառնաշփոթի մէջ է ժամանակակից մարդը, խառնաշփոթի մէջ են ազգային պետութիւնները, խառնաշփոթի մէջ են յատկապէս ընկերային-բարոյական ըմբռնումները, աշխարհի տնտեսական-քաղաքական համակարգը, խառնաշփոթի մէջ են հոգեմտաւոր արժէքները, խառնաշփոթի մէջ են երկիրներ, ժողովուրդներ, կարծես կորսնցուցած ըլլալով իրենց նպատակակէտերու կողմնացոյցը...Եւ այս խառնիճաղանճին մէջ, ո՞ւր պիտի առաջնորդենք հայութեան նաւը՝ հայրենիքէն ներս թէ սփիւռքի տարածքին...Որո՞նք են եւ պէտք է ըլլան մեր առաջնահերթութիւնները, ո՞րն է մեր համազգային նպատակը, գոյութեան իմաստը...

Նոր Հայաստանի գոյառումը անշուշտ նոր յոյսեր ու լոյսեր առկայծեց հայութեան բեկորներու սրտին մէջ ամէնուր: Վերջապէս, մենք ունեցանք ժողովուրդին կամքը հարազատօրէն արտայայտող կառավարութիւն եւ այսուհետ հայրենի ժողովուրդը ի՛նք տէրն ու պատասխանատուն է իր ճակատագրին, իր երկրին, իր ապագային...: Սա ոգեղէն զարթօնք էր համայն հայութեան համար, զոր պիտի ամրապնդել նորանոր քայլերով:

Բայց մենք պիտի գիտնանք, առաջին հերթին, թէ ո՞ւր պիտի ուղղորդենք մեր նաւը՝ փոթորկոտ աշխարհի մը ալիքներուն վրայ...: Պիտի գիտնանք նախ համախմբել մեր ժողովուրդը, դառնալու համար իսկապէս միասնական, հաւաքական ոյժ եւ երկրորդ՝ պիտի գիտնանք թէ ո՞րն է վերջ ի վերջոյ ազգային պետականութեան գլխաւոր նպատակը:

Ըսած ենք միշտ որ մեր փրկութիւնը մեր հաւաքական ուժին մէջ է, այսօր եւ ընդմիշտ, հաւաքական ոյժ որ կ'ընդգրկէ Հայաստանի Հանրապետութիւնը Արցախի հետ միասին եւ աշխարհի չորս ծագերուն սփռուած Սփիւռքը: Այս ուղղութեամբ ալ, նոր որակ, նոր մակարդակ, նոր թափ ու արդիւնաւէտութիւն պիտի տանք Հայաստան-Սփիւռք կապերու սերտացման, փոխադարձ համագործակցութեան, համայն հայութեան ներուժի ճիշդ օգտագործման եւ ազգի ամբողջականութեան գաղափարին կայացման: Այսօր մեզ լրջօրէն կը մտահոգէ ՀՀ Սփիւռքի նախարարութեան լուծարման խնդիրը, որ գործեց վերջին շուրջ տասը տարիներուն, կուտակեց որոշ կենսափորձ եւ դարձաւ սփիւռքի հասցէատունը Հայաստանի մէջ...., իսկ հայկական սփիւռքը կը հաշուէ ազգի թուաքանակին ջախջախիչ մեծամասնութիւնը, շուրջ ութը միլիոն հայ: Վստահաբար, ՀՀ Սփիւռքի Նախարարութիւնը կատարեալ չէր, ունէր թերի կողմեր, բացթողումներ, որոնց ճիշդ գնահատականը տալով, սխալները քայլ առ քայլ սրբագրելով, կարելի է զայն բարձրացնել շատ աւելի արդիւնաւէտ կառոյցի: Կարելի է գուցէ անոր կազմին մէջ ընդգրկել նաեւ սփիւռքահայ յայտնի, վարկ ու հեղինակութիւն վաստակած, բանիմաց եւ հմուտ անձնաւորութիւններ, նոյնիսկ հեռակայ կարգով ալ: Միշտ չէ որ յեղափոխութեան ալիքներուն վրայ, պիտի ամբողջովին աւերել հինը, նորը կառուցելու համար: Շարունակականութեան ընթացքը ապահովելը, հինը մշտապէս բարեփոխելը, հինին սխալներէն դասեր քաղելը, նոյնքան կարեւոր է՝ աշխարհի ներկայ համատարած քաոսին մէջ մասնաւորաբար: Իսկ նախարարութեան կարգավիճակով՝ Հայաստան-Սփիւռք փոխյարաբերութիւնները, կրնան պտղաւորուիլ եւ տալ բազում արդիւնքներ, եթէ նոր սլացք, նոր որակ, նոր թափ փոխանցուի արդէն կայացածին: Հայաստանն ու Սփիւռքը մէկ եւ միեւնոյն թռչունին երկու թեւերն են, զիրար լրացնող ու ամբողջացնող: Կտրել կամ տկարացնել անոր թեւերէն մին յղի է լրջագոյն վտանգներով...: Հայաստան-Սփիւռք հզօր համախմբուածութիւնը պիտի դարձնել գլխաւոր առանցքը ազգային-պետական քաղաքականութեան՝ մանաւանդ ներկայիս տիրող համաշխարհային խառնաշփոթին մէջ:
Այլ կարեւորագոյն խնդիր է մեր երկրի մշակութային ոլորտը: Այսօր, այնքան քիչ կը խօսուի հայ ազգային մշակոյթի էական, կենսական, հրամայական անհրաժեշտութեան մասին: Բայց, մեր ըմբռնումով, հայեցի մշակութային ժառանգութեան պահպանումը, անոր զարգացումն ու յառաջընթացը, հայ հոգեմտաւոր, բարոյական արժէքներու համակարգի փոխանցումը սերունդէ սերունդ՝ հիմքերու հիմքն են ազգի ու երկրի լինելութեան: Նոյն տրամաբանութեամբ ալ, առանց մշակութային Հայաստանի, պետականութիւնը աննպատակ եւ անբովանդակ կառոյց մը կը դառնայ, նոյնիսկ եթէ ան նուաճէ տնտեսական-ռազմական-արդիւնաբերական եւ այլ հզօրութիւններ: Մշակոյթը երկրին դէմքն է, ազգի հոգին, տեսակը, ինքնութիւնը: Հայրենիքը անով է հայրենիք, այսինքն էապէս հոգեւոր տարածք, եւ ոչ՝ սոսկ աշխարհագրական բնակավայր, զոր կարելի է գտնել ամէնուր: Առանց հոգեւոր Հայաստանի, ֆիզիքական կամ նիւթական Հայաստանը կը դառնայ սոսկ աշխարհագրական տարածք, կամ վարչական միաւոր, զուրկ ինքնուրոյն դիմագիծէ, աննպատակ ու անիմաստ, ինչպէս մարմինը առանց զայն շնչաւորող հոգիին: Բերենք համաշխարհային պատմութենէն ցայտուն եւ պերճախօս օրինակ մը: Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի օրերուն, երբ Չըրչիլին կը դիմեն կրճատելու համար երկրին մշակութային ծախսերը յանուն ռազմական հզօրութեան ձերքբերումին, ան յստակ ու մեկին կը պատասխանէ.- «Իսկ ի՞նչն է որ պարտի պաշտպանել երկրին ռազմական հզօրութիւնը, եթէ ոչ՝ մշակոյթը»: Մշակոյթն է երկրին, պետականութեան ալֆան եւ օմեղան: Ահա թէ ինչու մեզ անչափ կը մտահոգէ մեր երկրին մշակոյթի նախարարութեան լուծարման, կամ այլ նախարարութեան մը մէջ անոր ներառման մասին առաջարկը կամ որոշումը:

Դիպուկ են անչափ Կոստան Զարեանի տողերը մշակոյթի էական նշանակութեան մասին. «Մեր ժողովրդի փրկութիւնը նրա հոգեկան զարգացման մէջ է, նրա մտաւոր վեհութեան եւ մեծութեան մէջ։ Եթէ մշակոյթը դուրս դրուի, կ'ընկնենք քաղաքակրթութեան ծխնելոյզի տակ կամ կը դառնանք մեքենայի մաս կամ՝ խանութպան»:

Ազգային մեր պետականութիւնը անհրաժեշտաբար կարիքը ունի՝ հզօր, պետական քաղաքականութեամբ ու մտածողութեամբ գործող Մշակոյթի Նախարարութեան...Սա նաեւ մեր վերաբերմունքը պարտի ըլլալ, մեր մօտեցումը ազգային մեր մշակոյթին, որ պիտի չիջնէ երբե՛ք աղքատ ազգականի կարգավիճակին, խցկուելով մէկ այլ նախարարութեան հովանիին տակ, կամ դառնայ անոր հետ միասին գործող գործունէութեանց բնագաւառ...
Այսօր, «օդի, ջուրի, հացի նման» կենսական անհրաժեշտութիւն է համազգային պետական ճիշդ քաղաքականութիւնը վերոնշեալ զոյգ ոլորտներուն նկատմամբ մասնաւորապէս, քանզի Հայաստան-Սփիւռք ճիշդ քաղաքականութիւնը՝ ազգի մէկութիւնը, ազգի միասնականութիւնը, ազգի հզօրացումը երաշխաւորող ազդու եւ արդիւնաւոր միջոց է, իսկ հայրենիքէն մատակարարուող մշակոյթը այն կենսայորդ, կենսատու աւիւնն ու աւիշն է, որ ոռոգելով հայրենի հերկերը, պիտի հոսի սփիւռքի տարագիր ակօսներուն մէջ եւ հայկականութեան հզօր լիցքերով պիտի վարարէ արտերկրի բեկորները եւս, որպէս մէկ եւ միեւնոյն ազգի անբաժանելի ու անքակտելի մասեր:

Նոր Հայաստանի մեր տեսլականը, մեր երազած հայրենիքն ու ազգային պետականութիւնը կարելի՞ է պատկերացնել, առանց այս զոյգ ոլորտներէն ներս գործող արդիւնաւէտ, ազդեցիկ եւ հզօր այն պետական քաղաքականութեան, որ կարենայ ՀԱՅԿԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ նոր լիցքերով միաւորել համայն հայութեան բոլոր բեկորները:

Ներկայիս առաւել քան երբեք, Հայաստան-Սփիւռք միասնութեան ամրակայումը, մշակութային Հայաստանի կայացումը ազգային-պետական ռազմավարութիւն են, ազգի ու երկրի անվտանգութեան հզօրագոյն երաշխիք ու գրաւական, ազգի ու երկրի լինելութեան գերխնդիր:

ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ