Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (84) Հոկտեմբեր 2018

Խմբագրական

ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐ ԵՐԵՒԱՆԻ 2800-ԱՄԵԱԿԻՆ ԱՌԻԹՈՎ

kraganԱյս տարի, հանդիսաւոր կերպով կը նշուի Երեւան-Էրէբունիի հիմնադրութեան 2800-ամեակը, որ հպարտութեան եւ խանդավառութեան ջերմ զգացումներով կը լեցնէ համայն հայութեան սիրտերը ի Հայաստան եւ ի սփիւռս աշխարհի, քանզի Երեւանը այսօր կը նկատուի ըլլալ համայն հայութեան մայրաքաղաքը: Սա առիթ է նաեւ արժեւորելու եւ իմաստաւորելու այս կարեւոր յոբելեանը, հարց տալով եւ մտորելով, թէ ո՞ւրկէ եկած ենք եւ ո՞ւր կ'երթանք, որպէս երկիր, ազգ ու մայրաքաղաք...: Ո՞ւր է մեր տեսիլքն ու տեսլականը:

Յոբելենական թուականը գեղեցկօրէն եւ իմաստալից կերպով զուգադիպեցաւ՝ սիրոյ եւ համերաշխութեան թաւշեայ յեղափոխութեան, ինչ որ նոր յոյս ու լոյս, նոր հաւատք ու ապագայի տեսիլք կը ներշնչէ բոլորիս, քանզի սէրն ու համերաշխութիւնն են ամէնէն կարեւոր երաշխիքը ազգի ու հայրենիքի անխափան երթին:

Բայց ի՞նչ կը նշանակէ յեղափոխութիւն եզր-հասկացութիւնը:

Յեղափոխութիւնը, ըստ իս, սոսկ քաղաքական-հասարակական ազատութեան եւ արդարութեան ձգտող իրադարձութիւն չէ, այլ նաեւ վերահաստատումն է այն խորին հաւատարմութեան եւ յանձնառութեան զորս ժողովուրդ մը կը տածէ դէպի իր ինքնութիւնն ու արժէքները, դէպի իր ազգային արմատները, դէպի այն բոլոր հոգեմտաւոր, մշակութային-քաղաքակրթական արժէքները, որոնք հիմքն են եղած իր գոյութեան եւ գոյերթին ժամանակի մէջ:

Եւ գուցէ սա չէ՞ր պատճառներէն հիմնականը, որ նորանկախ Հայաստանի Հանրապետութեան 27-ամեայ կեանքին մէջ, առաջին անգամ ըլլալով հայրենի ժողովուրդը, զանգուածաբար՝ իր երիտասարդութեամբ մասնաւորաբար, ինքն իրեն վճռակամօրէն արդէն հարց տուաւ թէ ո՞ւր կ'երթայ մեր երկիրը՝ վաշխառուական բարքով ապրող, դուրսէն պարտադրուած եւ իր հոգիին ամբողջովին խորթ արժեհամակարգով, գողական մտածելակերպով ու գործելակերպով, բռնակալական, քրէա-օլիգարխիկ իշխանական մեքենայով, որ տեւաբար ընտրակեղծիքներով ինքզինք վերարտադրելով կը թալանէր երկիրն ու անոր ընդերքը, ժողովուրդն ու անոր արժէքները, ազգն ու հայրենիքը, մղելով որ հայրենալքումն ու արտագաղթը շարունակուէին ահագնացող չափերով...:

Եւ առաւ իր վճռորոշ քայլը, միահամուռ ուժերով, առանց որեւէ բռնութեան, մերժելով այդ իշխանութեան բուրգի գագաթը զբաղեցնող Սերժը եւ անոր մարմնաւորած կեանքն ու կենսակերպը, վարքագիծն ու արժեհամակարգը:

Յեղափոխութիւնը գերազանցօրէն ոգեղէն հզօր զարթօնք է, ուր տարիներով անթեղուած ցաւի, անարդարութեան, անազատութեան, հիասթափութեան զայրոյթը պոռթկաց սրբազան ըմբոստութեամբ մը եւ հաստատեց նոր իրավիճակ մը, որ յուսադրող է եւ ունի ապագայի հեռանկար ու տեսլական:

Յեղափոխութիւնը, սակայն, անհրաժեշտօրէն պիտի փոխադրել նաեւ հոգեւոր-բարոյական-մշակութային դաշտ, հայուն ճշմարիտ ինքնութեան խոր ճանաչողութեամբ, հայուն արժեհամակարգի նոր վերադարձով ու տարածումով, կեղծ արժէքները մերժելով, հեռուստացոյցի կայաններէն սփռուող անորակ, գռեհիկ եւ գռեհկացնող, հայ մարդը այլասերող, հայ հոգին ապականող ժապաւէններէն մինչեւ մեր լեզուն աղճատող, աղաւաղող օտարաբան եւ հայհոյախառն բառերը, եզրերը..., նոր իմաստ տալով նաեւ սիրոյ, համերաշխութեան , արդարութեան եւ ազատութեան հասկացութիւններուն..., քանզի առանց նման յեղափոխութեան, մենք կը յայտնուինք նոյն հոգեւոր-բարոյական ճահիճին մէջ...

Յեղափոխութիւնը, հետեւաբար, դեռ ընթացքի մէջ է: Ան պիտի լիարժէք իրագործուի, երբ մեր երկիրը, մենք եւ Երեւանը՝ համայն հայութեան մայրաքաղաքը, շնչեն ու ապրին ազգային, հոգեմտաւոր արժէքներով... Երբ Երեւանը յատկապէս չըլլայ միայն գեղեցիկ պողոտաներու, տուներու, վաճառատուներու, կանաչ գօտիներու, զբօսանքի եւ զուարճանքի վայրերու մայրաքաղաք, այլ ա՛յն մայրաքաղաքը, ուր գեղեցկօրէն հնչէ մեր Մեծասքանչ լեզուն իր համակ պերճափայլ շքեղութեամբ, մայրաքաղաք՝ որ ապրի մշակութային հարուստ կեանքով, երաժշտական, գրական-գեղարուեստական տարբեր այլեւ որակեալ միջոցառումներով, մայրաքաղաք՝ ուր մեր ժողովուրդը ապրի ազնիւ, գեղեցիկ վարքագիծով, վարուելակերպով..., մայրաքաղաք՝ ուր հայուն ստեղծագործ հանճարը փայլի նորանոր արարումներով, մտքի ու ոգիի նորանոր փայլատակումներով բոլոր մարզերէն ներս՝ արուեստի, գիտութեան, կրթութեան թէ այլ..., ուր սէրը, համերաշխութիւնը, արդարութիւնը չդառնան բովանդակազուրկ հասկացութիւններ, այլ միս ու արուն ունեցող, մայրաքաղաքի առօրեայ կեանքի զարկերակը...: Մայրաքաղաք՝ որ դէպի իրեն քաշէ, հզօր մագնիսի նման, աշխարհասփիւռ հայութեան բեկորները...
Այս բոլորն են որ ոգեղէն լուսաւոր մթնոլորտ մը կը ստեղծեն քաղաքին ու երկրին մէջ, ժողովուրդի ներքին կեանքին մէջ: Արդարեւ, որքան քաղաքներ կան ներկայիս, ուր ամէնէն փառահեղ շէնքերն ու կոթողները, ամէնէն շքեղ պողոտաները չեն կրնար լեցնել ոգեկան եւ հոգեկան այն ահաւոր դատարկութիւնը, զոր կը զգաս երբ կը քալես անոր մայթերէն...

Մենք պիտի կարենանք մեր երկրին, մեր մայրաքաղաք Երեւանին փոխանցել այդ ոգեղէն, լուսաւոր մթնոլորտը, որ հարազատ ցոլքն է հայ հոգիին, «զոր ցեխն անգամ զայն աղտոտել չի կրնար», ինչպէս կ'ըսէ բանաստեղծ Վահան Թէքէեան:

Սիրոյ, համերաշխութեան, ազգային հոգեմտաւոր, մշակութային, բարոյական եւ ստեղծագործական արժէքներով ապրող, սնող, ներշնչուող եւ հրավառուող ազգ ու երկիր, մայրաքաղաք....: Սա պիտի ըլլար վերջնական յաղթանակը մեր թաւշեայ, պատմական ու պատմակերտ յեղափոխութեան: Քանզի՝ « Մեր ժողովուրդի փրկութիւնը նրա հոգեկան զարգացման մէջ է, նրա մտաւոր վեհութեան եւ մեծութեան մէջ», ինչպէս ճշմարտացիօրէն կ'արձանագրէ մեծ գրող Կոստան Զարեան եւ կ'աւելցնէ. «Եթէ մշակոյթը դուրս դրուի, կ'ընկնենք քաղաքակրթութեան ծխնելոյզի տակ կամ կը դառնանք մեքենայի մաս կամ խանութպան»:

Մենք պիտի կարենանք դառնալ նոր հայ մարդը, որ կ'ապրի գերազանցօրէն վերոնշեալ հոգեւոր արժէքներով, մենք պիտի կարենանք յեղափոխուիլ ներքնապէս, հոգեպէս, հայու ճշմարիտ ինքնութեան խոր գիտակցութեամբ եւ կենսագործումով, յեղափոխութեան ոգեկան հզօր ներուժը գործի վերածելով, շօշափելի, տեսանելի գործի...: Ոգեղէն զարթօնքը կամ ներքին յեղափոխութիւնը գերագոյն պատասխանատւութիւն է:

Բոլոր տօնական հրավառութիւններէն վեր ու անդին, Երեւան-Էրէբունիի 2800-ամեակը նման յեղափոխական կոչ ու պատգամ է բոլորիս:

ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ