Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (74) Նոյեմբեր 2017

Խմբագրական

ԱԶԳԱՅԻՆ ԳԱՂԱՓԱՐԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆԸ ԵՒ ՄԵՆՔ

kraganԱզգային գաղափարախօսութիւն....Անչափ հոլովուած, չարաչար ծամծմուած եզրոյթ մը՝  այս, որ կը մնայ մինչեւ վերջ չհասկցուած, մինչեւ վերջ չբացայայտուած, մինչեւ վերջ յստակօրէն չբանաձեւուած հասկացողութիւն մը, որ կը գործածուի տեղի-անտեղի, առանց երբեք խորանալու անոր բուն իմաստին, անոր տեղին ու դերին՝  ազգային հաւաքական մեր կեանքին մէջ:

Հայոց ազգային գաղափարախօսութիւնը կարելի է սահմանել, ըստ իս, որպէս՝  գաղափարներու եւ արժէքներու այն ամբողջական համակարգը, որուն հիմնական նպատակը՝  հայ ժողովուրդի գոյապահպանումն է ու անոր բնական զարգացումը:  Վերջին հաշուով, անիկա՝  որպէս վերհատուածական, վերկուսակցական, վերխմբակային եւ համահայկական մտածողութիւն եւ գաղափարախօսութիւն,  պարտի տնօրինել ազգի ու հայրենիքի ներքին ու արտաքին քաղաքականութիւնը, էական  ուղեցոյց դառնալ ազգի ու հայրենիքի հաւաքական կեանքի բոլոր ոլորտներէն ու բնագաւառներէն ներս: Ազգային գաղափարախօսութիւնը, մէկ խօսքով, կ'ուղենշէ թէ ուրկէ՞ եկած ենք, ո՞ւր ենք այսօր, որպէս ազգ ու հայոց երկիր եւ ո՞ւր կ'երթանք...

Այս դիտանկիւնէն, հայոց ազգային գաղափարախօսութեան առաջին հիմնական էատարրը՝  ամբողջական հայրենիքի եւ ազգի ամբողջականութեան գաղափարն է, որուն անքակտելիօրէն կ'ածանցուի ամբողջական հայրենիքի վերականգնումի գաղափարախօսութիւնը, Հայ Դատի պահանջատիրութիւնը, որուն մէկ անքակտելի օղակն է ազատագրուած Արցախի ամրակայումը. երկրորդը՝  ազգային պետականութեան առկայութիւնն ու հզօրացումն է, որպէս ազգի կազմակերպ կեանքի գերագոյն արտայայտութիւն, որ հիմնուած ըլլայ ընկերային, տնտեսական, քաղաքական արդարութեան վրայ եւ ճշմարտօրէն ցոլացնէ մեր ժողովուրդի իղձերն ու երազները, իտէալներն ու տեսլականը...:  Երրորդը՝  բարոյական, հոգեւոր, մշակութային արժէքներու համակարգն է, որով կը շնչեն, կ'ապրին ու կը սնին ազգին զաւակները:  Այս համակարգը կ'ընդգրկէ հայոց լեզուն որպէս հայ մշակոյթի էական առանցք, մեր մշակութային բոլոր արժէքները, որոնք ստեղծուեր են հազարամեակներու ընթացքին՝  դեռ նախաքրիստոնէական դարերէն մինչեւ այսօր, ազգային մեր առաքինութիւնները, ինչպիսիք են զոր օրինակ՝  քաջութիւնը, հայրենանուիրումը, աշխատասիրութիւնը, արդարամտութիւնը...., ազգային մեր աշխարհայեացքը, կենսափիլիսոփայութիւնը,  աւանդութիւնները,  պատմութիւնը, հայոց հաւատքը,  ընտանիքի ամրութիւնը...
Ի՞նչ ունինք մենք այսօր:

Հայաստանի Հանրապետութեան վերանկախացումէն ետք, ամբողջական Հայաստանի վերականգնումի գաղափարախօսութիւնը խտացաւ Հայաստանի Հանրապետութեան տնտեսական վերականգնումի գործնապաշտ, էապէս պիզնեսային հակագաղափարախօսական առաջադրանքին մէջ:  Անոր հիմնադիրն ու առաջին  նախագահը՝  Լեւոն Տէր-Պետրոսեան, հեգնեց «գաղափարախօսութիւն» հասկացութիւնը, ի մասնաւորի ազգային գաղափարախօսութիւնը, զայն որակելով «կեղծ կատեգորիա», եւ մեր երկիրը ենթարկեց համաշխարհայնացման համարկումին, որ կը պահանջէ մոռնալ պատմութիւնը, պատմական իրաւունքները, Հայ Դատը, որուն պահանջատիրութիւնը ան որակեց «իռացիոնալ ռոմանտիկա»...

Ազգային գաղափարախօսութեան անտեսումն ու բացակայութիւնը մեր երկրին դուռը լայն բացին նոր ազատական վայրի դրամատիրութեան համակարգին առջեւ, ուր միջազգային Դրամատան եւ դրամատիրական մեծ տէրութիւններու կողմէ տրամադրուած ողորմութիւնները հասան միայն քաղաքական եւ տնտեսական վերնախաւին, իսկ գործազուրկ ժողովուրդը, մեծաւ մասամբ, դիմեց արտագաղթի, մեր երկրին համար աղէտալի հետեւանքներով... միաժամանակ մեր երկրին դռները լայն բացուեցան ամէն գոյնի ու տեսակի աղանդաւորներուն առջեւ:

Ազգային գաղափարախօսութիւնը իր տեղը զիջեց անտառային ազատութեան, սանձարձակ անբարոյականացման, հոգեւոր արժէքներու ահաւոր անկումի...
Ընդհանուր առմամբ, ժողովուրդին մէկ փոքր մասը՝  իշխանութեան հետ սերտաճած օլիգարխներու խումբն է, որ գերհարստացաւ ժողովուրդին մեծամասնութեան հաշւոյն եւ հաստատեց իր գերիշխանութիւնը զանազան օրինախախտումներով եւ բռնութիւններով...:  Արդիւնքը ա՛յն է ինչ որ ունինք այսօր...

Դժբախտաբար, նոյն արժեհամակարգն է, չնչին բացառութիւններով, որ տիրական դարձաւ մեր երկրէն ներս, բոլոր մակարդակներու վրայ ալ՝  սպառողական քաղաքակրթութեան պարտադրած նիւթապաշտական, ցուցամոլական, օգտապաշտ եւ գործնապաշտ մտայնութիւնն ու ապրելակերպը, ուր հոգեւոր-բարոյական կեանքը՝  իր բոլոր ստորոգելիներով, դուրս կը մղուի շարունակաբար...:  Այս դրուածքին մէջ, ազգային պետական մտածողութիւնը կը մնայ հաշմուած, երբ ամէն ոք հետամուտ է իր սեփական շահին, երկիրը կողոպտելու իր բաժինին իւրացման....կուսակցութիւնները՝ իրենց կերակրատաշտին, ընդդիմութիւնը՝ նոյնպէս, բախտախնդիր, պատեհապաշտ վարքագիծով...:  Իսկ եթէ հրապարակ իջան մարդիկ, որոնց համար ամէնէն էականը ընդհանրական շահը կը թուէր ըլլալ, կամ պետական մտածողութիւնը՝  վերկուսակցական, վերխմբակային, վերքլանային...հրապարակէն դուրս  քշուեցան անոնք ոստիկանական ամէնէն անողոք բռնութեամբ ու բրտութեամբ...:

Եթէ կարկինը լայն բանանք՝  Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Սփիւռքի կամ սփիւռքներու ազգային ընդհանրական կեանքին վրայ, կը տեսնենք որ՝  յստակօրէն բանաձեւուած, հայեցի դաստիարակութեան մը հիմքը դառնալու կոչուած՝   ազգային համահայկական գաղափարախօսութեան մը բացակայութիւնը ներկայիս, հիմնական պատճառներէն մէկն է, եթէ ոչ ամէնէն հիմնականը՝  զանգուածային արտագաղթին, հայոց լեզուի աղաւաղումին, օտարախօսութեան եւ օտարման ու ձուլման ահեղ հոսանքին, միացեալ ուղղագրութեան մը չորդեգրումին, հայկական հարցը՝  ցեղասպանութեան ճանաչումներու վերածելու ահաւոր մոլորութեան, ազատագրուած Արցախի շուրջ տարուող պարտուողական քաղաքականութեան, Հայաստանի Հանրապետութիւնը ամբողջական Հայաստանի հետ նոյնացնելու աղէտին....Սփիւռքներու մէջ ալ՝  հայկական վարժարաններ, թերթեր փակելու, նորահաս սերունդի մեծամասնութիւնը օտար վարժարաններու ջամբած ուսման ու կրթութեան վստահելու, տխուր եւ ապազգայնացնող ընթացքին, զանազան ձեւեր հագած օտարամոլութեանց եւ ազգային այլասերումին....

Առանց ազգային, համահայկական գաղափարախօսութեան, առանց հոգեւոր, բարոյական, մշակութային արժէքներու համակարգի ամրախարիսխ յենասիւնին, ազգը կը խամրի ու կը մաշի:  Առանց անոր, չկայ նաեւ հայրենիք, որ հող ըլլալէ անդին, նաեւ ու գերազանցօրէն ոգեղէն տարածք է...:  Եւ ինչպէս կ'արձանագրէ Գարեգին Նժդեհ, «կարելի է հայրենիքում լինել, բայց հայրենիքից չլինել, կարելի է հայրենիքում ապրել, բայց եւ այնպէս հոգեհաղորդ չլինել նրան:  Կարելի է, վերջապէս, իրաւապէս հայրենատէր լինել, իսկ հոգեպէս՝  անհայրենիք...»:

Այսօր, ազգային տեղատւութիւններուն վերջ տալու եւ ազգային նոր վերածնունդի մը սկիզբը դնելու համար, «օդի, ջուրի, հացի նման» կենսական է ունենալ՝  վերկուսակցական, վերհատուածական, վերտեղայնական հայ ազգային, համահայկական գաղափարախօսութիւն...անով դաստիարակել հայ մատղաշ սերունդը եւ հայ հանրութիւնը բոլոր մակարդակներու վրայ ալ, Հայաստանի Հանրապետութենէն ներս թէ սփիւռքներու տարածքին, եթէ կ'ուզենք ունենալ ոգեպէս ամուր հայոց ազգ ու հայոց երկիր...

ԵՐԱՆ  ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ