Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (95) Հոկտեմբեր 2019

Յօդուածներ

ԱՀԱԲԵԿՉՈՒԹԵԱՆ ՀԵՂԻՆԱԿԸ՝ ՄԱՀԱՑՈՂ ԻՄՓԵՐԻԱԼԻԶՄՆ Է…

«Մեր սովետ թշնամին չքացաւ… պէտք է ստեղծենք՝ նոր թշնամի մը…»

Մարկարէթ Թաչէր


antsoutarts1aՌիկան-Թաչէրեան վայրագ նոր-ազատականութեան տեսաբան «երկաթեայ կինը», երբ մասամբ շփոթեցաւ տեսնելով Սովետ Միութեան ինքնալուծարումը, անյապաղ Ռիկանին ըսաւ. «Այսուհետեւ ալ մեր նախընտրած միջազգային քաղաքականութիւնը նոյնութեամբ կարենալ շարունակելու համար, մենք պէտքը ունինք ստեղծելու մեր նոր քաւութեան նոխազը՝ նոր թշնամին. այս անգամ՝ անդիմագիծ, անհասցէ եւ անորոշ «թշնամին»… սնդիկային»։
Եւ՝ մահացող իմփերիալիզմի «վերջին երկու մոհիկանները» հեղինակեցին «ահաբեկչութիւն» կոչուող բազմադիմագիծ, բազմահասցէ եւ բազմանուն ու բազմագլուխ իրենց ձեռնածու «թշնամի»ն…։ Այս միջազգային ծննդաբերութեան երկունքի ցաւերն ու ջղագարումներն են՝ մահացող իմփերիալիզմի գալարումները, անոր փոխանորդներու միջոցով շարունակած պատերազմը՝ հոս ու հոն եւ անդին, պատառ-պատառ, զորս Ֆրանչիսկոս Ա. Պապը անուանեց՝ Գ. Աշխարհամարտ…։
Բաբելոնի աշտարակին նմանող խճողուած գրադարաններուս մէջէն իր գլուխը ցցած էր գիրք մը, որուն առաջին կողքին գլուխը կար կարմիր գիրերով՝ Նօամ Չոմսքիի անունը, եւ անոր ներքեւ՝ գիրքին խորագիրը. "POWER AND TERROR, Post 9/11 Talks and Interviews" (Իշխանութիւն եւ Ահաբեկչութիւն, Յետ 9/11-ի Զրոյցեր եւ Տեսակցութիւններ), հրատարակուած 2003-ին, Գանատայի մէջ, Նիւ Եորքի Seven Stories Press եւ Թոքոյի LiHle More հրատարակչատուներէն, խմբագրութեամբ John Junkerman–ի եւ Takai Masakazu-ի, եւ վերահրատարակուած 26 երկիրներու մէջ. Ճափոնի մէջ հրատարակութեան խորագիրն է. "Power and Terror: Noam Chomski in our Times" եւ John Junkerman Ճափոնի մէջ հրատարակած է ճափոներէն, եւ՝ նոյնանուն ֆիլմ մը պատրաստած։
Հաւանաբար այս հատորը կը բովանդակէ Նօամ Չոմսքիի վերջնագոյն գաղափարներն ու դիտարկումները, որոնք արտայայտուած են երկար տեսակցութեան մը եւ շարք մը զրոյցներու մէջ, զորս ան տուած է Նիւ Եորքի եւ Գալիֆորնիոյ մէջ՝ 2002 տարուայ գարնան, հիմնական մեկնակէտ ունենալով 11 Սեպտեմբերի «ահաբեկչական» բեմադրութիւնը։ Ան, իբր կանոն, յետ Բ. Աշխարհամարտի տասնամեակներուն պատահած բոլոր պատերազմները (Վիէթնամի, Կեդրոնական Ամերիկայի եւ Միջին Արեւելքի մէջ) կը նկատէ պետական միջազգային ահաբեկչական գործողութիւններ, որոնք սակայն կատարուած են ԱՄՆ-ի արտաքին միջամտութիւններուն կողմէ, եթէ նոյնիսկ արտաքնապէս ատոնց տեսանելի հերոսները ծայրայեղական իսլամ կազմակերպութիւններ են, որոնց միակ ամբողջական ցուցակը պահուած է CIA-ի արխիւներուն մէջ, կ՚ըսէ Չոմսքի, քանի որ զանոնք ստեղծողը՝ ամերիկեան իմփերիալիզմն է…։
Չոմսքի կը վկայէ նաեւ՝ թէ 20-րդ դարու 60-ականներուն, Լատին Ամերիկայի Կաթոլիկ եկեղեցւոյ յեղափոխական կարտինալներուն եւ աստուածաբաններուն որդեգրած «Ազատագրութեան Աստուածաբանութեան» արեան մէջ խեղդողը CIA-ն էր։ Չոմսքի կը պնդէ՝ թէ աշխարհի բոլոր ծագերուն մէջ կատարուող ահաբեկչական գործողութիւններուն ետին կանգնած են CIA-ի մարդիկը։ Ան սարքազմով կը գրէ. «Ամէն զօրեղ իշխանաւոր մտահոգութիւն կը յայտնէ, թէ՝ ինչպէս կարելի է վերջ դնել ահաբեկչութեան։ Շատ լաւ։ Կայ շատ դիւրին ձեւ մը՝ որ անոնք դադրին մաս կազմելէ ահաբեկչութեանց»…։
Անոր ծննդեան 75-ամեակին զուգադիպող այս հրատարակութեան առիթով, անոր հարց կու տան. "How you have become for four decades the world's most famous political activist?"։ Ան կը պատասխանէ. "One cannot become socio-political activist working part-time. If you get started, it is going to be all-consuming, and I had lots of things to write and talk. I was not an activist. But it was February 1939 (ինք ծնած է 1928-ին) after the fall of Barcelona in Spain, and fascism spread in Europe. I wrote my first article against fascism when I was eleven. When it becomes impossible not to become involved… you will be involved. And I was happy doing it, and did not want to give it up"։
Աւելորդ չէ յիշել, որ Seven Stories Press հրատարակչատունը, որ հաստատուած է Նիւ Եորքի մէջ, ԱՄՆ-ի ամէնէն յառաջապահ հրատարակչատունն է վստահաբար, եւ այս հատորին մէջ ինք իր մասին կը գրէ թէ՝ ունի յառաջապահ առաքելութիւն մը քաջալերելու ազատ խօսքը ընդդէմ՝ ԱՄՆ-ի ռազմապաշտութեան եւ ի նպաստ՝ համաշխարհային խաղաղութեան եւ ընկերային արդարութեան… որոնք կոմունիստական եւ ճշմարիտ դեմոկրատական առաջադրանքներ են։ Ասոր կայքէջն է՝ www.sevenstories.com։ Ասիկա կը թելադրէ կարդալ հետեւեալ հատորները.
Gore Vidal, The Decline and Fall of the American Empire, Odonian Press 1993.
Noam Chomsky, Acts of Aggression, Rogue States (Introduction Edward W. Said), Seven Stories Press (Open Media Series), 1999. (Էտուար Սայիտ, պաղեստինցի յանձնառու եւ յառաջապահ մտաւորականն է, որ ծանօթ անուն է միջազգային ակադեմական աշխարհին մէջ)։
Noam Chomsky, American Power and the New Mandarins (Introduction Howard Zinn), New Press, 1969, 2002 (Զինն ամերիկացի խիզախ ու ճշմարտախօս պատմաբանն է, որ գրած է Միացեալ Նահանգներու ժողովրդական պատմութիւնը, հետեւելով պետական, պաշտօնական պատմութեան)։
Noam Chomsky, Fateful Triangle: The United States, Israel and the Palestinians, 2nd edition, South End Press, 1999.
Noam Chomsky, Necessary Illusions: Thought Control in Democratic Societies, South End Press, 1989.
Noam Chomsky, Pirates and Eperors, Old and New International Terrorism in the Real World, South End Press, 1986, 2002.
Noam Chomsky, Profit Over People: Neoliberalism and Global Order, Seven Stories Press, 1999.
Noam Chomsky, Propaganda and the Public Mind, Interview by David Barsamian (Դաւիթ Պարսամեան միջազգային հայ հրապարակախօսն է, որ Չոմսքիի հետ տեսակցութիւններու բազմաթիւ հատորներ հրատարակած է), South End Press, 2002.
Noam Chomsky, Umbrella of U.S. Power: The Universal Declaration of Human Rights and the Contradictions of U.S. Policy, Seven Stories Press (Open Media Series), 1999. (Ամերիկեան Իմփերիալիզմի իշխանութեան umbrella-ին տակ պաստպարուիլ կը նախընտրէր՝ ուսուցիչս Փանոս Թիթիզեանը… ցուրտ պատերազմի տարիներուն, որպէսզի Սփիւռքի մէջ Տարագիր Արեւմտահայութիւնը ապահով զգար… եւ՝ Սովետ Միութեան հինգերորդ զօրասիւնը չնկատուէր… մեր Սովետ Հայաստանի հանդէպ ցուցաբերած անմնացորդ սիրոյն պատճառով…)։
Նօամ Չոմսքիի տասնեակներով հատորներէն այս հատընտիր շարքին, որուն մէջ բոլոր յիշուածներուն միայն մէկ մասն է վերը մէջբերուածը, իբր պսակում յիշուած է նաեւ՝ Peter Mitchell-ի եւ John Schoeffel-ի համահեղինակութեամբ, Նօամ Չոմսքիին նուիրուած եւ 2002 թուին New Press-էն հրատարակուած հատորը, որուն խօսուն խորագիրն է՝ "Understanding Power: The Indispensable Chomsky" (Անփոխարինելի Չոմսքին…)։
Եթէ ամերիկեւսիոնական իմփերիալիզմի ուժին էութիւնը հասկնալու համար անխուսափելին Չոմսքիի բնութագրումն է, օսմանեան թուրքերու էութիւնը հասկնալու համար ալ, հաւանաբար անխուսափելի է՝ ֆրանսացի եւ պարսիկ գրողներու տուած բնութագրումը անոնց։ Պարսիկ Նիզամին ըսած է. «Հաւատարիմ թուրք չկայ»։ Իսկ պարսիկ Ֆիրդուսին. «Զարմանալի չէ որ թուրքը չհասկնայ սէրը։ Թուրքին մօտ՝ զարմանալին, անոր չթալանելն է, չգողնալն է, չզաւթելն է…»։ Վիքթոր Հիւկօն, աւերակներու դիմաց. «Թուրքեր անցած են այստեղէն…»։
Ամերիկեւսիոնական իմփերիալիզմի էութիւնը, անփոխարինելի Չոմսքիի համաձայն, ահաբեկչութիւնն է համաշխարհային մակարդակով։
Այս հատորը կ՚ընդգրկէ չորս մասեր, որոնց երկրորդին պիտի անդրադառնանք այս գրութեամբ, յառաջիկային երկրորդ գրութեամբ մըն ալ՝ անդրադառնալու համար երրորդ մասին։
Հատորի երկրորդ մասը կը խօսի ԱՄՆ-ի միջազգային դերակատարութեան մասին, որ եղած է ահաբեկչական, քանի որ ունեցած է ռազմական մեծագոյն ուժը աշխարհի մէջ, ոչ միայն Բ. Աշխարհամարտի վաղօրէին հիւլէական զէնքին մենաշնորհովը… զոր ցոյց տուաւ աշխարհին՝ անով ռմբահարելով Հիրոշիման ու Նակազաքին, այլեւ՝ մինչեւ մեր օրերը…։
(Ուշագրաւ է այն, որ «Ալ-Տիար» թերթի խմբագրապետ Շառլ Այեուպ, անցնող Յուլիսի 24-ին, թերթի առաջին էջին վրայ, նախագահ Թրամփին ուղղած իր բաց նամակը խորագրած է. «Պրն. Նախագահ Թրամփ, Անունդ Արձանագրել Տուր Որպէս Աշխարհի Թիւ Մէկ Ահաբեկիչը»…)։
Այս Բ. մասին իբր մուտք, հեղինակը կ՚ըսէ. «Տրուած ըլլալով որ ԱՄՆ աշխարհի ռազմական թիւ մէկ ուժն է, եւ մենք՝ ԱՄՆ-ի քաղաքացիներս, կը վայելենք աշխարհի ամէնէն արտասովոր չափի ազատութիւն, ուրեմն, պարտաւոր ենք մենք աշխարհին ներկայացնել՝ ԱՄՆ-ի իսկական դերակատարութիւնը, եւ անոր իրական անշպար դիմագիծը…»։
Չոմսքի կ՚ըսէ, թէ՝ ԱՄՆ-ի միջազգային ահաբեկչութիւնը կը կատարուի մէկէ աւելի եղանակներով եւ խողովակներով, որոնց շարքին ամէնէն թափանցիկը՝ ԱՄՆ-ի զինուորական օգնութիւններու խողովակն է, եւ այս դերը կը կատարէ «Ահաբեկչութեան Դէմ Պատերազմ» շնական կարգախօսով…։ Եւ ըստ ԱՄՆ-ի պատասխանատուներուն, ահաբեկչութեան երկու գլխաւոր դաշտերն են՝ Կեդրոնական Ամերիկեան եւ Միջին Արեւելքը։
Չոմսքի կը գրէ. «1980-ականներուն, Կեդրոնական Ամերիկան վերածուած էր գերեզմանատան մը, ուր հարիւր հազարներով մարդիկ ջարդուեցան, մէկ միլիոնէ աւելի փախստականներով ու որբերով, մեծ թիւով մարդոց չարչարանքով՝ բարբարոսային… երեւակայել կարելի միջոցներով։ Կեդրոնական Ամերիկայի՝ Նիքարակուէ, Էլ-Սալվատոր, Հոնտուրաս, Կուաթեմալա, երկիրներէն միայն Նիքարակուէի մէջ ամերիկեան բանակը ուղղակի միջամտեց, քանի որ այս երկիրը զուրկ էր բանակէ… միւսներուն բանակներն են, որ գործադրեցին ԱՄՆ-ի պահանջած ահաբեկչութիւնները՝ ԱՄՆ-էն ստանալով զինուորական օգնութիւն։ Նիքարակուէն տառացիօրէն քարուքանդ եղաւ։ Եւ քանի որ հոս երկիր մը ուրիշ երկրի մէջ կը միջամտէ, Նիքարակուէն դիմեց ICJ (International Court of Justice)։ Այս միջազգային ատեանը ԱՄՆ-ը դատապարտեց «միջազգային ահաբեկչութիւն» գործած եւ «ուժի հակաօրինական» ձեւի գործածութիւն ըրած ըլլալու ոճիրներով եւ «միջազգային համաձայնագրեր ոտնահարած ըլլալու յանցանքով» եւ հրահանգեց ԱՄՆ-ի կառավարութեան անմիջապէս դադրեցնել ոճիրները եւ Նիքարակուէի վճարել համապարփակ հատուցումներ։ ԱՄՆ-ի հակադարձութիւնը եղաւ պատերազմին մագլցումը, այս անգամ ալ՝ ռմբահարելով «կակուղ թիրախներ» (soft targets) կոչուած դարմանատուներ, հողագործական համագործակցականներ, եւայլն… մինչեւ 1990, երբ բնակիչները ի նպաստ քուէարկեցին ԱՄՆ-ի ուզած նախագահական թեկնածուին…։ Նիքարակուէ այս անգամ ալ դիմեց ՄԱԿ-ի Ապահովութեան Խորհուրդին, որուն դատապարտութեան վճիռին դէմ ԱՄՆ օգտագործեց իր «վեթօ»ի իրաւունքը…։ Ուրեմն, այսօր, «ահաբեկչութեան դէմ պատերազմ»ի առաջնորդ պետութիւնը՝ ԱՄՆ, եղաւ աշխարհի այն միակ պետութիւնը, որ Միջազգային Ատեանին կողմէ դատապարտուեցաւ «միջազգային ահաբեկչութիւն» գործած ըլլալուն համար…։ ԱՄՆ-ի ահաբեկչական ոճիրներուն մասին կան փաստաթուղթեր, որոնք հրատարակուած են գաղտնօրէն, տխրահռչակ «Ամերիկաներու Դպրոց»ին կողմէ (CIA-ի արխիւներու կեդրոնը) հպարտանալու համար ԱՄՆ-ի «յաջողցուցած» ոճիրներով։ Այդ փաստաթուղթերէն մէկը կ՚ըսէ. «Միացեալ Նահանգներու բանակը օգնեց՝ պարտութեան մատնելու համար «Ազատագրութեան Աստուածաբանութիւնը», որ ԱՄՆ-ի մղած «ահաբեկչութեան դէմ պատերազմ»ին հիմնական թիրախներէն մէկն էր…»։ Ուրեմն, Լատին Ամերիկայի Կաթոլիկ Եկեղեցին թիրախն էր ԱՄՆ-ի հակա-ահաբեկչութիւն պատերազմին, քանի որ գործած էր ծանրակշիռ սխալ մը՝ եկեղեցին դուրս քաշելով շահագործող դասակարգին ճամբարէն, զայն դարձուց «դէպի աղքատները» նախապատիւ ընտրանքը… (Ֆրանչիսկոս Ա. Պապը, որ Ազատագրութեան Աստուածաբանութեան հետեւորդներէն էր, Արժանթինի մայրաքաղաքին թեմակալ առաջնորդը եղած օրերուն, շատ լաւ կը ճանչնայ ամերիկեան իմփերիալիզմի «համաշխարհայնացում» կոչած արդի ստրկատիրութիւնը կամ վայրի դրամատիրութիւնը)։
Հոս՝ Չոմսքի կը թուէ ԱՄՆ-ի մարզած եւ զինած ահաբեկիչներու կողմէ ջարդուած Ազատագրութեան Աստուածաբանութեան հետեւորդ 70,000 գիւղացի, արքեպիսկոպոս մը, վեց ականաւոր չեխ մտաւորականներ եւ մի քանի տասնեակ ճեզուիթ մտաւորականներ, որոնց անունները ծանօթ չեն աշխարհին։ ԱՄՆ-ի գործած ոճիրներուն մասին արգիլուած է խօսիլ բոլորին…։ Այս հարցին մէջ, կ՚ըսէ Չոմսքի, պատասխանատւութիւն կը կրեն ոչ միայն ԱՄՆ-ի մտաւորականները, այլեւ՝ համայն աշխարհի մտաւորականներն ու ԶԼՄ-երը…։
•••
«ԱՄՆ-ի յայտարարած հակա-ահաբեկչական պատերազմին մէջ՝ ԱՄՆ-ի գործած ահաբեկչութեանց երկրորդ դաշտը Միջին Արեւելքն է, ուր գործուած ոճիրներուն ամէնէն սահմռկեցուցիչներէն մէկն էր, 1982 թուին կը գրէ Չոմսքի, Իսրայէլի ներխուժումը Լիբանան, որուն ընթացքին ջարդուեցան մօտ 20,000 մարդիկ»։
Չոմսքի կը բացատրէ. «Այս ներխուժումը միջազգային ահաբեկչութիւն էր, որ կարելի դարձաւ քանի որ ԱՄՆ-ը տուաւ կանաչ լոյսը, հայթայթեց զէնքերը, եւ ապահովեց դիւանագիտական նեցուկ՝ «վեթօ» դնելով ՄԱԿ-ի շարք մը որոշումներուն դէմ։ Իսրայէլի բանակի սպայակոյտի պետը՝ Զօր. Ռաֆայէլ Էյթան շեշտեց թէ ասիկա յաջող գործողութիւն մըն էր, որ կրցաւ ՊԱԿ-ը հեռացնել Միջին Արեւելքէն, արգիլելով անոր մասնակցութիւնը գրաւեալ տարածքներու շուրջ ընթացող բանակցութիւններուն, քանի որ ՊԱԿ-ը կը մերժէր անձնատւութիւնը եւ կը պահանջէր՝ Արաբ-Իսրայէլեան հակամարտութեան հանգուցալուծումը բանակցութեան ճամբով, որուն դէմ էր Իսրայէլ»։
Չոմսքի կ՚աւելցնէ, թէ՝ այս ներխուժումով եւ ջարդերով ձեռքբերուած յաջողութիւնը՝ դասագիրքերու տալիք «միջազգային ահաբեկչութեան» տիպար օրինակ մըն է, ասոր մէջ ԱՄՆ-ի խաղացած գլխաւոր դերին պատճառով։ Նաեւ այն պատճառով, որ ամբողջովին կը համապատասխանէ «միջազգային ահաբեկչութեան» ամերիկեան բանաձեւումին, որ կ՚ըսէ. "The threat or use of violence to achieve political, religious or other ends through intimidation, inducing fear, and so on, directed against civilian populations"։ Չոմսքի կ՚աւելցնէ. "Israel's invasion of Lebanon is a textbook example of international terrorism, because of the decisive U.S. role"։ Չոմսքի դիտել կու տայ, որ Իսրայէլի ներխուժումը պարզապէս միջազգային ահաբեկչութիւն որակելը ամէնէն բարեացակամ որակումն է, քանի որ անկախ պետութեան մը դէմ ներխուժումը շատ աւելին է, եւ՝ արժանի Նիւրեմպերկեան դատավարութիւններու…։
Ապա Չոմսքի մի առ մի կը նկարագրէ՝ 1985 թուին, ԱՄՆ-ի կողմէ հովանաւորուած իսրայէլեան ահաբեկչական երեք քստմնելի գործողութիւններ՝ Պէյրութի, Թունիսի եւ Հարաւային Լիբանանի մէջ, որոնց ընթացքին, յիշուած կարգով՝ սպաննուած են 75 քաղաքացիներ եւ վիրաւորուած 250 հոգիներ Պէյրութի մէջ, մզկիթէ մը դուրս ելլելու պահին, 80 մեռեալ եւ 120 վիրաւոր Թունիսի մէջ, իսրայէլեան օդուժին ռմբակոծումներով, եւ՝ չբացայայտուած թիւով մեռեալներ ու վիրաւորեալներ՝ Հարաւային Լիբանանի մէջ՝ Շիմոն Փերէզի ղեկավարած «Երկաթեայ Բռունցք» գործողութեան ընթացքին, սիոնական բանակին եւ Իսրայէլի գործակալ Լահտի միլիշիային ձեռամբ։ Չոմսքի կ՚ըսէ թէ՝ ամերիկեւսիոնական ոճիրները եթէ գործուին անոր ազդեցութեան գօտիներուն մէջ, մեռեալներու եւ վիրաւորեալներու թիւերը չեն բացայայտուիր… արգիլուած է՝ ամերիկեւսիոնական մամուլին, կատարել այդպիսի բացայայտումներ…։ (Լիբանանեան բանակի զօրավարներէն՝ գործակալ Լահտը եզակի երեւոյյթ մը չէ։ Նացիական գրաւումի օրերուն, Ֆրանսայի վիշիական կառավարութիւնը նացիներու գործակալն էր։ Իսկ Լիբանանի ֆրանսական գաղութ եղած օրերուն, Լիբանանի խորհրդարանին մէջ կային հինգ լիբանանցի երեսփոխաններ, որոնք Լիբանանի անկախութեան դէմ քուէարկեցին. ասոնց շարքին էր հայ երեսփոխան մը՝ Մովսէս Տէր Գալուստեան անունով)։
•••
Չոմսքի կ՚ըսէ թէ՝ Կեդրոնական Ամերիկայի, Միջին Արեւելքի, նաեւ՝ Հարաւային Ափրիկէի մէջ կատարուած պետական ահաբեկչութիւնները ամերիկեան իմփերիալիզմի եւ բրիտանական գաղութարարներուն կողմէ, ԱՄՆ-ի, Մեծն Բրիտանիոյ եւ ասոնց դաշնակից պետութիւններուն մէջ, չեն արձանագրուած որպէս միջազգային ահաբեկչութիւններ, ընդհակառակը՝ կ՚արձանագրուին իբր հակա-ահաբեկչական պատերազմ, իսկ երկրի ազատագրութեան համար մարտնչող ազատամարտիկները՝ կը կոչուին ահաբեկիչներ… ճիշդ այնպէս՝ ինչպէս նացիները երկրի փարթիզանները կը կոչէին ահաբեկիչներ, որոնց դէմ իրենց հալածանքը ուրեմն կը կոչուէր հակա-ահաբեկչական պատերազմ։ Օրինակ. Ֆրանսայի մէջ, նացիներու դրածոյական Վիշիի իշխանութեան դէմ մարտնչող ֆրանսացի հայրենասէր դիմադրականները կը կոչուէին ահաբեկիչներ։ (Նոյնպէս՝ Իսրայէլ, Հըզպալլահի եւ պաղեստինցի դիմադրականները կը կոչէ ահաբեկիչներ, եւ Թուրքիա՝ PKK-ի ազատամարտիկները կը կոչէ ահաբեկիչներ)։
Չոմսքի կը վկայէ թէ՝ 1980-ականներուն, Էլ-Սալվատորի բռնատիրական վարչակարգը կը ստանար ամերիկեան մեծագումար զինուորական օգնութիւն, անշուշտ նուազ քան Իսրայէլն ու Եգիպտոսը, եւ կը գործադրէր ամերիկեան իմփերիալիզմի բոլոր պետական ահաբեկչութիւնները մինչեւ՝ Ազատագրութեան Աստուածաբանութեան վերջնական ջախջախումը ամերիկեան բանակի ուղղակի միջամտութեամբ…։ Եւ՝ 1980-ականներու վերջաւորութենէն մինչեւ 1990-ականները՝ Թուրքիան եղաւ ԱՄՆ-ի պետական ահաբեկչութիւնները գործադրող գլխաւոր երկիրը։ 1999-ին, Գոլոմպիան դարձաւ ԱՄՆ-ի պետական ահաբեկչութիւնները գործադրող գլխաւոր երկիրը։ Չոմսքի կը ծանրանայ Թուրքիոյ կատարած քստմնելի ոճիրներուն եւ խենէշութիւններուն վրայ եւ կը վկայէ, թէ՝ Գլինթոնի նախագահութեան չորս տարիներուն ընթացքին միայն, Թուրքիան ԱՄՆ-էն ստացած է այնքան զինուորական օգնութիւն, որքան ստացած էր Թուրքիան ցուրտ պատերազմի ամբողջ շրջանին։ Չոմսքի կը խօսի Գոլոմպիոյ բռնատիրական վարչակարգին գործած հրէշային ոճիրներուն ու բարբարոսային վայրագութիւններուն մասին, եւ կը յիշէ բանակի զօրավար մը, որ… սղոցով կը սղոցէր ողջ-ողջ մարդիկ եւ զանոնք կը թափէր գետերու կամ կոյուղիներու մէջ…։ Բայց յետոյ, այդ զօրավարը իբր թէ կը դատուէր ու կը բանտարկուէր, ըսելու համար, որ Գոլոմպիոյ մէջ՝ ոճիրները անպատժելի չեն մնար…։
Այս նոյն կեղծիքը ԱՄՆ-ի կառավարութիւնը ըրած է Թուրքիոյ մէջ։ Մարդու իրաւանց թուրք պաշտպան մը՝ Իսմայիլ Պէշիքճի անունով, հրատարակած է հատոր մը՝ «Պետական Ահաբեկչութիւնը Միջին Արեւելքի Մէջ» վերնագրով, որուն մէջ կը յիշուին նաեւ Թուրքիոյ մէջ գործուած պետական ոճիրները։ Թուրք կառավարութիւնը Իսմայիլ Պէշիքճին կը դատապարտէ 15 տարուայ ազատազրկումի։ ԱՄՆ-ի CIA-ի ձեռնածու կազմակերպութիւններէն մէկը՝ U.S. Fund for Freedom of Expression, Իսմայիլ Պէշիքճիին կու տայ 10,000 տոլարի մրցանակ մը, երբ ան դուրս կու գայ բանտէն, 15 տարիներ հոն ծառայելէ յետոյ… Պէշիքճի կը մերժէ այս կաշառքը, հրապարակաւ բացատրելով. «Ես չեմ կրնար ընդունիլ մրցանակ մը Միացեալ Նահանգներէն, քանի որ ան մասնակից մեղսակիցն է Թուրքիոյ պետական ահաբեկչութեանց…»։
Չոմսքի կը յիշէ նաեւ 1994 թուին, Թուրքիոյ Մարդու Իրաւանց պետական կոմիսարին վկայութիւնը, թէ՝ իր կառավարութիւնը քրտական շրջաններուն մէջ կը գործէ պետական ահաբեկչութիւններ, որոնց իբր հետեւանք, կան երկու միլիոն քիւրտեր՝ բռնահանուած իրենց տուներէն, եւ մօտ տասնեակ հազարաւոր սպաննեալներ։
Մի քանի ամիսներ վերջ, Մարդու Իրաւանց պաշտպան քիւրտ իրաւապաշտպան մը՝ Օսման Պայտեմիր, յայտարարած է թէ՝ բռնահանեալներու թիւը հասած է երեք միլիոնի… իսկ մեռեալներունը՝ 50,000-ի։ Քրտական Ամանորի (Newroz) հանդիսութիւններուն, Պայտեմիր կը ձերբակալուի թուրք ոստիկանութեան կողմէ, քանի որ Ամանորի քրտական Newroz-ը գործածած է, եւ չէ գործածած թրքական Nevroz ձեւը…։
Չոմսքի երկարօրէն կը խօսի Գոլոմպիոյ բռնատիրական արիւնախում վարչակարգին գործած պետական ահաբեկչութիւններուն մասին, երկրի բանակին հինգ զօրասիւներուն կողմէ, նաեւ՝ կիսա-զինուորական (paramilitary) ջոկատներուն կողմէ, որոնք կը կազմեն բանակին վեցերորդ զօրասիւնը, ԱՄՆ-ի ցուցմունքներուն համաձայն, եւ ԱՄՆ-ի պատասխանատուները՝ ծածկելու համար իրենց ապսպրած միջազգային ահաբեկչութիւնները, Գոլոմպիան կը գովէին իբր դեմոկրատիայի եւ մարդու իրաւանց պաշտպան օրինակելի տիպար երկիր։ Ան կը յիշէ նախագահ Գլիթոնի եւ Զօր. Գոլին Փաուելի անունները։ "Colombia was praised by Clinton for example, as a leading domocracy, and for its economic reforms. And a couple of weeks ago, in early May 2002 Colin Powell determined that Colombia meets Washington's human rights standards"։
Երբ Գլինթոն Գոլոմպիոյ վարչակարգը կը նկատէ «առաջնորդող դեմոկրատիա», իսկ Փաուել կը վճռէ թէ՝ «Գոլոմպիա կը լրացնէ Ուաշինկթոնի մարդու իրաւանց չափանիշերը»… անոնք ակամայ խոստովանած չե՞ն ըլլար, որ ամերիկեան իմփերիալիզմը կը լրացնէ Ֆրանչիսկոս Ա. Պապի բնութագրած «արդի ստրկատիրութեան» չափանիշերը…։
ՄԵԹՐ Գ. ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ
28 Յուլիս 2019