Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (110) Փետրուար 2021

Յօդուածներ

Պայքար, 20 Դեկտեմբեր 2020

Ազգային Սլացք

ՀԱՅՐԵՆԻ ԽԱԺԱՄՈՒԺԷՆ ԽԱԹԱՐՈՒԱԾ՝ ԱՂԱՒԱՂՈՒԱԾ ԵՒ ԵՂԾԱՆՈՒԱԾ ՀԱՅԵՐԷՆ ՄԸ

Պարոյր Յ. Աղպաշեան

antsoutarts1aԱրցախեան գոյամարտը, իր նուիրականութեամբ, հերոսականութեամբ, վճռականութեամբ ու նպատակասլացութեամբ, անկախաբար իր աւարտական հետեւանքներէն եւ ազդեցութիւններէն, անտարակոյս, հայ ժողովուրդին համար ստեղծեց բոլորովին նոր կացութաձեւ մը, որ աննախընթաց եւ աննախադէպ էր։
Արդարեւ, այն ինչ որ կը պատահի հայրենիքէն ներս, իսկապէ՛ս, մեծ հարցականներու դուռ կը բանայ, օրինակ.
- Հայաստանը դէպի ո՞ւր կ'ընթանայ
- Ներկայ խառնափնթոր վիճակը կրնա՞յ շարունակուիլ
- Բեւեռացումները մինչեւ ո՞ւր կրնան սրիլ
- Քաղացիական հակադրութիւնները կրնա՞ն հող շահիլ
- Հայաստանաբնակները ո՞ւր կը տեսնեն ելքը
Կը թուի թէ այս եւ այլ հաւանականութիւնները, իրենց զանազան դրսեւորումներով, նոյնիսկ եթէ բրտութեան սահմաններու չհասնին, բայց, անպայմանօրէ՛ն, տեղ մը, ազգային-քաղաքական պոռթկումի կրնան մատնել երկիրը, այնքան ատեն որ՝ հակընդդէմ ճակատները կը մնան կառչած իրենց դիրքերուն, իսկ ատոնց հետեւանքները, ինչպէս որ կը տեսնուի, մեծ փորձութիւններու կրնան առաջնորդել Հայաստանը։
Եթէ յայտնի է կամ մեկնաբանելի, որ գործող իշխանութիւնները, գլխաւորութեամբ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի, ինչի՛ կը միտին եւ ո՛ւր կը հանգրուանին իրենց գործելաձեւերով ու վարքագիծերով, ապա, ընդդիմադիրներու կեցուածքներն ու դիրքորոշումները, հակառակ իրենց պահանջարկներուն, այնքան ալ թափանցիկ եւ յստակ չեն թուիր ըլլալ, որովհետեւ՝ 17 կուսակցութիւններու իսկ համախմբուածութիւնը, ինքնանպատակային դառնալու բազմաթիւ կէտերով կը մնայ մեծ խրհրդաւորութիւն։
Պարզ հաշուարկ մը.
Ընդդիմադիրները՝ կուսակցութիւն թէ ոչ, արդեօ՞ք միանման ու միեւնոյն մեկնակէտերով կը գործեն կամ կը կարծեն (՞) ըլլալ զիրար լրացնող օղակներ,երբ յայտնի է, որ անոնցմէ իւրաքանչիւրը ունի «ծածուկ» ու «թաքուն» ծրագիր մը, առաջին հերթին ու պարագային, ինք գրաւելով… իշխանաթոռը։
Իսկ այս հաշուարկը կրնա՞յ ըլլալ երեւակայական կամ խաբուսիկ, երբ արեւու նման յստակ է, որ ընդդիմադիրները… ընդդիմադիր են, պարզապէս իրենց եսերուն օգտին, մինչեւ իրենց նպատակներուն հասանելիութիւնը, ապա, փոխանցման շրջանէ մը ետք, ամէն ոք իր ուղին փնտռելով, աւելի ճիշդ՝ իր ուժականութիւնը ցոյց տալու եւ ինքզինք ներկայացնելու իբրեւ գլխաւոր… փրկիչ։
Աւելի քան պարզ է, որ բոլոր հակադիր կողմերը պիտի շարունակեն իրենց ելոյթները եւ երթերը, երկիրը աւելի ապակայունացնելով եւ ելեկտրականացնելով, իսկ ժողովուրդը աւելի զիրար թշնամացնելով եւ պառակտելով։
Նոյն հետեւողութեամբ, աղաղակող փաստ է, որ չկայ որեւէ բարձրագոյն հեղինակութիւն, աշխարհական թէ եկեղեցական, կարենալ զսպելու «խելագարուած ամբոխները», որոնք ամենօրեայ յաճախականութեամբ պողոտաներ կը խուժեն, իրենց ներկայութիւնները հաստատելու ինքնահաւան ցանկատեսութեամբ։
***
Այս բոլորէն կ'առաջանայ «Արշակաւան» մը, բազմաբղէտ դերակատարներով, կերպարներով, տիպարներով, կերպարանքներով ու դէմքերով, որոնք ազգային-քաղաքական-հասարակական-ժողովրդական ըլլալու յաւակնութիւններով, բեմբասաց են, ճառախօս, բանախօս կամ ատենախօս, հետեւաբար, ամենօրեայ դրութեամբ, միայն ինքզինքնին կը կրկնեն, նոյն շատախօսութեամբ, շաղակրատութեամբ ու ճոռոմաբանութեամբ։
Պերճաբաններուն նիւթե՞րը. միայն ամբաստանութիւններ, մեղադրանքներ, սպառնալիքներ, սաստեր, իրարու դէմ եւ իրարու նկատմամբ, միշտ զիրար անուանարկելու ու վիրաւորելու գնով։
Տակաւին ոչ մէկ կողմ, հանդէս եկաւ լուրջ, բանիմաց ու հաւասարակշռեալ խօսքով, ելոյթով կամ զեկոյցով, ուր առարկայական, տրամաբանական ու տեղեկագրական մօտեցումով, նախ՝ ներկայացնէր պատերազմական կարգավիճակէն առաջացած թերութիւնները, անպատեհութիւնները ու պակասաւորութիւնները, վերլուծէր զանոնք ու լուսարձակէր անոնց վրայ, ապա՝ անդրադառնար այն հիմնական առաջադրանքներուն, պահանջներուն ու հեռանկարներուն, որոնք՝ ապագայի հաշւոյն, կրնան նպաստաբեր եւ օգտաբաշխ ըլլալ։
Այս լարուածութեամբ եւ յամառութեամբ, մէկ կողմէն՝ ընդդիմադիրներուն վարած ջղագրգիռ վարքագիծին հետեւանքները, իսկ միւս կողմէն՝ իշխանութեան անզիջողական, անտեղիտալիական եւ աննահանջական վարմունքները, արդէն ցոյց կու տան այն բռնազբօսիկ իրադրութիւնը, որ Հայաստանն ու հայաստանցիները իրենք զիրենք նետած են տիրող անյարիրութեան գիրկը։
Արցախեան պատերազմը, որ չափէն աւելի սուղ արժեց հայութեան եւ ամէն ոք յանցաւորներ գտնելու եւ ամբաստանելու հեւքի մը մէջ է, առաջնահերթային չէ՞, հարց տալու, թէ 29 տարուան անկախ Հայաստանը ու մանաւանդ զայն ղեկավարող ու գլխաւորող իշխանութիւնները, ինչո՞ւ, քօղարկուած թէ ոչ, իրենց զիրենք խրեցին արկածախնդրութիւններու, անձնատուութիւններու եւ ինքնատնօրինութիւններու մէջ, Արցախի օրակարգին նկատմամբ, առնուա՛զն, ՍԽԱԼ դիտարկումներու մէջ ծաւալուելով։
Այսօր, եթէ յանցապարտ կողմ մը կը պահանջուի, կը փնտռուի՛, անշուշտ, ասիկա ճիշդ ուղղութիւն մըն է, բայց, ո՞վ ըսաւ որ ատոր միակ հասցէն գործող իշխանութիւնն է, երբ արդէն բացայայտ է, անկախութենէն ասդին, Արցախի գծով, բանակցութիւններու ու խորհրդակցութիւններու հազարումէկ տարբերակ կար (ատոնց պատասխանատուները վկայ են), որոնցմէ զերծ չէր նաեւ ներկայ կառավարութիւնը, հետեւաբար, նախկին թէ նոր իշխանութիւնները, բոլորն ալ, ԱՆԽՏԻ՛Ր, բաժին մը ունին (ունեցած են) Արցախեան հարցի այժմու տժգոյն գոյավիճակին մէջ։
Սակայն, դժբախտաբար, ոչ ոք պատասխանատուութիւն կը վերցնէ այս տխուր վիճակին հասանելիութեան մէջ, բայց, վարպետօրէն (չըսելու համար՝ անվայելօրէն) կը փորձեն անտեղի ոլորապտոյտներու մէջ յայտնուիլ, իրենց ետեւէն քարշ տալով զանգուածներ, որոնք նման թնճուկային մթնոլորտէն դուրս, պէտք ունէին ուրիշ տեսակի վերաբերմունքներու ու դարմաններու։
Սակայն, այս այլամերժութիւններէն ու հակամարտութիւններէն, ի շարս բազմաթիւ յոռի երեւոյթներու, առաջացած են նաեւ այնպիսի տգեղութիւններ եւ անպատշաճութիւններ, որոնք հայ ժողովուրդին նկարագիրին ու բնաւորութեան, սովորութեան ու կենցաղին ամբողջովին ԽՈՐԹ են, ՕՏԱՐՈՏԻ, ԱՆՀԱՐԱԶԱՏ։
Հարցը կը վերաբերի այն անվայել, անյարմար եւ անընդունելի արտայայտութիւններուն, որոնք ահաւորօրէն շրջանառութեան մէջ են ու կազմած են՝ «բնական» ըլլալու չափ, տարածուած ու ժողովրդականացած մտահոգիչ վարժութիւններ։
Եթէ ինչ որ տեղ հասկնալի են համաժողովրդային զայրոյթներն ու պոռթկումները, ի տես Հայաստանը ու հայ ժողովուրդը հարուածած ցաւալի տագնապներուն, ԱՆՀԱՍԿՆԱԼԻ է նաեւ. այն լեզուն, բառապաշարը, ոճը, որոնք կը գործածուին ամենուրէք, ստեղծելով անկումնային ու գահավիժային դրուածք մը։
Չենք գիտեր, թէ անոնք որոնք կը հետեւին լեզուական այդ այլանդակութիւններուն, ի՞նչ կը մտածեն կամ ինչպէ՞ս կը հանդուրժեն նման անընդունելութիւններու գործածութիւնը, երբ անոնք՝
- Խորապէս կը թունաւորեն հայոց լեզուի սրբութիւնն ու պաշտելիութիւնը
- Կը վարկաբեկեն ու կ'ոտնակոխեն Ոսկեղնիկի անաղարտութիւնն ու գեղեցկութիւնը
- Կ'անշքացնեն ու կը ստուերեն հայերէնի հարստութիւնն ու արժանաւորութիւնը
- Կը գռեհկացնեն ու կը հասարակցնեն անոր լիարժէքութիւնն ու ծանրակշռութիւնը
- Կը դաւաճանեն հայոց գիրերու գիւտարար Ս. Մեսրոպ Մաշտոցի գերմեծութեան ու բազմաշնորհութեան
Այլապէս, ինչպէ՞ս բացատրել լեզուական այն սոսկալի սայթաքումները՝ ուղղագրական, շարադասական, բառապաշարային եւ այլ խոցելիութիւններով ողողուած սխալագործութիւնները։
Ինչպէ՞ս ընդունիլ այն անբարոյ, անկրթեալ, անտաշ եւ անմշակ բառերը, որոնք այսօր դարձած են ամենօրեայ գործածութիւններ, անցնելով ամէն չափ ու սահման։
Ինչպէ՞ս համակերպիլ այն լուտանքներուն, որոնք կը նետուին աջ ու ձախ, կը բաշխուին հոս ու հոն, այն աստիճան, որ՝ երբեմն, մարդ կ'ամչնայ իսկ կարդալու զանոնք։
Ինչպէ՞ս հաշտուիլ այն բոլոր քաղաքակրթական սահմանազանցումներուն, որոնք կ'արձակուին յականէ-անուանէ, յաճախ խիստ կամայական, անձնականական ու վրէժխնդրական կիրքերով։
Այս վերագրումները, իրենց անարտօնելիութեամբ, կը հրապարակուին ու հրապարակագրուին… հայերէնով, հայաբառերով, որոնց գործածութիւնը ԱՄԲՈՂՋՈՎԻՆ մերժելի է ու ներելի չէ որ այս «շահագործում»ները ըլլան որեւէ կողմէ, «թեզ» մը կամ «դատ» մը պաշտպանելու սին ու փուճ նպատակներով։
Հայերէն լեզուն երբեք չէ ստեղծուած հայհոյանք, գարշանք, յիշոցք տարածելու համար, ոչ ալ այդ ստոր չափանիշերով գործածուելու։
Հայ ժողովուրդը միշտ հպարտացած է իր գեղեցիկ, հրապուրիչ, մաքրամաքուր ու գրականամէտ լեզուով, եւ արդարօրէ՛ն, իսկ հիմա, շատեր զայն վերածած են աժան, գռեհիկ ու ստորնացուցիչ արտայայտամիջոցի, որ ուղղակի զզուանք կը պատճառէ։
Եթէ քաղաքական պայքարն է, թշնամանքը, քննադատութիւնը կամ դիմացի կողմը ոչնչացնելու միտումը, ո՞վ իրաւունք տուած է այդպիսիներուն պղծելու հայերէնը եւ այս քստմնելի բառապաշարով։
Անոնք որոնք հեռու են «դիմատետր» (facebook) գործածելու փորձութենէն, գիտակցաբար թէ ոչ, իսկապէս բախտաւոր են, իրենց տեսողութիւնն ու միտքը չպղտորելու, երբ դէմ յանդիման կու գան հայոց լեզուի… մորթոտումին։
Եւ այդ տգեղութիւններու ու խայտառակութիւններու գրչակները, տակաւին ինքզինքնին կրնա՞ն նկատել բարձրաթռիչ հայ մշակոյթի եւ անբիծ հայերէն լեզուի ժառանգորդներ։ Քա՜ւ լիցի։
Դիտարկելի ուշագրաւութիւն է, որ այս «չարաբաստիկ լեզուն եւ ոճը» գործածողները, մեծ մասամբ հայաստանցիներն են, ընդ որուն՝ յատկապէս իգական սերունդի ներկայացուցիչները, որմէ՝ մերթ ընդ մերթ, երբեմն զերծ չեն մնար նաեւ սփիւռքահայեր, բարեբախտաբար ու համեմատաբար, քիչ թիւով։
Ամէն ոք ազատ է իր կարծիքը յայտնելու, իր տեսակէտը պարզելու, իր մտածումը փոխանցելու, ցաւ ապրելով հայրենի իրականութեան մէջ տեղի ունեցող ու զարգացող դէպքերուն մասին, սակայն, ոչ խորշելի լեզուով ու բառամթերքով, այլ՝ քաղաքակիրթ, թէկուզեւ սուր եւ խիստ քննադատական ոճով։
Ինչո՞ւ, նոյն նիւթերուն անդրադառնալու ժամանակ, ոմանք կ'արտայայտուին մաքուր անգլերէնով կամ ռուսերէնով, իսկ հայերէնի պարագային, ամենէն ցաւագար եւ ապիկար լեզուով։
Հայերէնի՞ անգրագիտութիւնը, անփութութիւնը, թէ՞ մաղձոտութիւնն են պատճառները, այդուհանդերձ, ի՛նչ ալ ըլլան բացատրութիւնները, հիմնովին բացառելի են անոնք, որովհետեւ, վերջին հաշուով, հայու ազգային արժանապատուութիւնը կը դառնայ խնդրոյ առարկայ, կը խոցոտուի նաեւ հայոց լեզուի անաղարտութիւնը։
Ցաւ ի սիրտ, համացանցային ու բջջային հնարաւորութիւններն ու բարենպաստութիւնները, այսօր վերածուած են «ագարակ»ային անծայրածիր տեղադաշտերու, ուր ամէն ոք ազատ-համարձակ «կը ստեղծագործէ»՝ գրառելով, արձանագրելով, յիշատակագրելով իր միտքերն ու մտածումները, որոնցմէ ալ ծնունդ կ'առնեն արտառոցութիւններ, այս պարագային, հայոց լեզուի հաշւոյն։
Անշուշտ, կան նաեւ (թէեւ հազուագիւտ), գրառողներ, որոնք մաքուր հայերէնով, հեռու ԿՈՇՏավարական ժանիքներէն, առողջամիտ եւ օրինակելի պատկերներով կ'արտայայտուին, նոյնիսկ հաճոյք պատճառելով հետեւորդներուն։
Այս Բաբելոնեան խաժամուժէն կարելի պիտի ըլլա՞յ դուրս գալ, թէ՞ շարունակուելու է հայերէնը սրախողխողելու եւ աւազախրելու… արշաւը։
(Պէյրութ)