Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (107) Նոյեմբեր 2020

Յօդուածներ

ՄԻԱՍՆՈՒԹԻ՛ՒՆ, ՀԵՌՈՒ ՄՆԱԼ ՊԱՌԱԿՏՈՒՄԷ

antsoutarts1aՊատերազմին՝ պարտութենէն ետք, զէնքերը որ մղուած էին դէպի արտաքին թշնամին, իրենց ուղղութիւնը փոխեցին դէպի ներհայկական ճակատ։ Քաղաքացիական բախումներու վտանգը շատ մեծ է։ Պատերազմի կորուստի չարիքին վրայ երկրորդ նոյնքան եւ թերեւս աւելի վնասաբեր առճակատում մը անդառնալի հետեւանքներ պիտի ունենայ։ Հայաստանի ժողովրդավար պետականութեան կայացման ճամբուն այս մարտահրաւէրը մեծագոյններէն է, զոր կը դիմագրաւէ Հայաստան։ Իրավիճակ մը, որուն լուծումին բանալիները իր քաղաքական ուժերուն ձեռքերուն մէջ են։ Այս մէկը արտաքին ուժերէ կախեալ չէ։ 1994-ի յաղթանակէն ի վեր յստակ էր որ՝ երկրորդ մեծ պատերազմը տեղի պիտի ունենայ։ Պատրա՞ստ էինք այդ մեծ պատերազմին։ Իբր թէ՝ այո՛։ Բայց փաստը ցոյց տուաւ որ՝ ո՛չ։ Պատրաստ չէինք 5-րդ սերունդի սպառազինութեան պատերազմին։ Թուրքիան պատրաստ էր, Ազէրպայճանը պատրաստ էր։ Ո՞վ է մեղաւորը։ Մե՛նք, բո՛լորս ազգովին՝ Հայաստան, Արցախ եւ Սփիւռք։ Ինչպէս Արցախի նախագահ Արայիկ Յարութիւնեան եւս խոստովանեցաւ։ 1994-էն ի վեր, բացի Լեւոն Տէր Պետրոսեանէն, Հայաստանի քաղաքական դասին մէջ յաղթանակած է եւ իշխած Արցախէն եւ յարակից տարածքներէն ոչ մէկ թիզ զիջելու սրբացած դիրքորոշումը։ Իսկ Ազէրպայճան 1994-էն ի վեր կը սպառազինուէր գերարդիական զինատեսակներով, յարձակելու եւ գրաւելու համար Արցախն ու յարակից 7 շրջանները։ Բոլորս ալ հաւատացած էինք հայկական բանակի հզօրութեան, անպարտելիութեան, մեր զինուորներուն մարտունակութեան, մեր գերազանց սպառազինութեան։ Հաւատացած՝ ռուս դաշնակիցին հաւատարմութեան։ Բայց փաստօրէն բոլորս ալ սխալած էինք մեր հաշիւներուն մէջ, յատկապէս հայկական երկու Հանրապետութիւններու զինուորական եւ քաղաքական ղեկավար դասերը։ Մեր ինքնարդարացումները անտեղի են։ Նոյնիսկ այն, որ 3 միլիոնով կռուած ենք 100 միլիոնի դէմ, այրած սրտի մխիթարանք է։ Պատերազմը բազմածալ է, բազմերես ուր դաշնակիցներու աջակցութիւնը յաճախ եղած է վճռորոշ։ Գիտէինք, բոլորս ալ գիտէինք առնուազն 2016-էն ի վեր, որ Թուրքիան Ազէրպայճանի զինակիցն է։ Թէեւ Հայաստան իր ճակատագիրը ամրօրէն կապած է Ռուսաստանի հետ՝ նաեւ գիտէինք, որ Ռուսերը Հայոց համար սահմանափակ դաշնակիցներ են եւ այդ երեւոյթը ա՛լ աւելի շեշտուեցաւ 2016- ին։ Գիտէինք որ պիտի իրագործեն «Լաւրովեան ծրագիրը»։ Անդադար պնդած են։
Արցախի քաղաքական իշխանութեան եւ միասնական զինեալ ուժերու Շտաբի պետերուն հետ համաձայնած՝ Փաշինեանի ստորագրած յայտարարութիւնը նուաստացուցիչ է ու անընդունելի, սովորական պայմաններու մէջ։ Իսկ պատերազմի 45-րդ օրը, երբ Շուշին ինկած է եւ Ստեփանակերտը իյնալու վտանգի տակ է՝ այլեւս պայմանները դարձած են անսովոր ու ստիպողական։ Իւրաքանչիւր երկվայրկեան հաշուուած է եւ ուշացումը՝ աւելի կորստաբեր։ Եռակողմ յայտարարութիւնը ունի բազմաթիւ մութ կէտեր, յատկապէս ինչ կը վերաբերի Արցախի Հանրապետութեան սահմաններու ճշդումին եւ կարգավիճակին, որուն վրայ պէտք է կեդրոնանան Հայաստանի քաղաքական ուժերը Արցախի ժողովուրդին պատուաւոր ու անվրդով ապագայ ապահովելու համար։ Մեծ մարտահրաւէր մը, զոր ներքին որեւէ քաղաքական անկայունութիւն կրնայ խաթարել եւ նուաստացուցիչ այս համաձայնութիւնը աւելի վնասաբեր դարձնել։ ԵԱՀԿ Մինսքի համանախագահներէն ԱՄՆ եւ Ֆրանսա դուրս ձգուած էին այս յայտարարութեան ստորագրումէն։ Թուրքիան կրցաւ պարտադրել ինքզինք։ Ֆրանսայի Արտաքին գործոց նախարարութեան յայտարարութիւնը շատ փոքր դուռ մը կը բանայ կարգավիճակի լուծում գտնելու։ Քաջ գիտնալով որ յայտարարութիւնները անբաւարար են ռազմական ճամբով ձեռք բերուածը ձեւափոխելու։
ԺԻՐԱՅՐ ՉՈԼԱՔԵԱՆ
ՆՈՐ ՅԱՌԱՋ