Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (81) Յունիս 2018

Հարցազրոյց

Վարդան Պետրոսեան. «Հայ մարդն իր մէջ որոշում է կայացրել՝ այլեւս չապրել գաղջի մէջ»

Զարուհի Մեջլումեան

antsoutarts1a
 
 
 
Դերասան Վարդան Պետրոսեանը երկու օր առաջ ( Մայիս ամսուան սկիզբը՝ Խմբ.) է վերադարձել Հայաստան: «Հետքին» տուած հարցազրոյցում նա պատմեց, որ Հայաստան այցելութիւնը ծրագրած չի եղել: Գալու նպատակը համաժողովրդական շարժումը տեսնել, զգալն է ֆիզիկապէս և, իհարկէ, լինել երիտասարդների կողքին:
 
-Վարդա՛ն, երկու օր է Երեւանում էք, բնական է՝ հետեւել էք շարժմանը սփիւռքից: Ի՞նչ էք զգացել, տեսել, արձանագրել:
-Ճիշտ է, որ առաջին օրուանից հետեւել եմ շարժմանը: Եւ ես մենակ չեմ: Սփիւռքում մարդիկ առաւօտից երեկոյ ինտերնետով հետեւում են Հայաստանի իրադարձութիւններին: Բոլորը հոգով, սրտով, ամբողջ էութեամբ մեր ժողովրդի հետ են: Շատ-շատերը այս պահին կ'ուզենան ներկայ լինել Հայաստանում: Բայց շատերը չունեն այդ հնարաւորութիւնը: Ես կարողացայ գալ, որովհետեւ դրսում լինելն արդէն դառնում էր անտանելի: Ուզեցի ֆիզիկապէս ներկայ լինել: Կան պրոցեսներ, երբ հեռւում լինելը շատ դժուար է: Նաև ինձ անհանգստացնող երեւոյթներ կային, դա էր պատճառը, որ ուզեցի անպայման ներկայ գտնուել, բայց ոչ միայն ֆիզիկապէս ներկայ լինել, այլեւ ապրել այս պահերը:
-Գալով Երեւան, դուրս գալով փողոց, հրապարակ՝ ի՞նչ փոփոխութիւն տեսաք մարդկանց մէջ:
-Առաջին փոփոխութիւնը՝ շարժումը առաջ են տանում երիտասարդները, շարժման ղեկը երիտասարդների ձեռքին է: Սա ամենակարեւորն է, ամենայուզիչն ու ամենաողջունելին: Երիտասարդները չեն ուզում ապրել այնպէս, ինչպէս ապրում էին առաջ: Ուղղակի պէտք է կանգնել նրանց կողքին: Մեր սերունդն ինչ արեց-արեց՝ լաւ արեց, վատ արեց, արդէն նշանակութիւն չունի: Բայց այսօր երիտասարդները գնում են առաջ, նրանք այլ կերպ են ուզում ապրել, այլ կերպ են տեսնում կեանքը:
Ես երէկ մտել եմ մի պետութիւն, որը նման չէր նախկինում տեսածս Հայաստանին: Տեսէք՝ ինչքան ուրախութիւն կայ, ինչքան ժպիտ, ինչքան համարձակութիւն: Երբ ամէն անգամ գալիս էի Հայաստան, զգում էի, որ մարդկանց մէջ ինչ-որ ճնշուածութիւն կար, վախ կար: Հարցեր էին տալիս՝ բա՛, Վարդա՛ն ջան, ինչ ա լինելու, դու ոնց ես տեսնում ելքը, էս վիճակը ինչքան կը շարունակուի: Ինչքան կարողանում էի, գօտեպնդում էի մարդկանց ներկայացումներովս, մարդկանց հետ առանձին խօսակցութիւնների ժամանակ: Բայց այսօր այն, ինչ տեսայ, շատ-շատ կարեւոր է: Մարդիկ ձերբազատուել են վախից, իրենք իրենց վախերն են յաղթահարել, դարձել են ուրիշ մարդ, ճիշտ մարդ:
Բոլորը հասկանում են, որ դժուարութիւններ կան ու դեռ առջեւում են, բայց կայ պետութիւն կառուցելու գիտակցումը: Անդառնալի դրական, լաւ, լուսաւոր երեւոյթներ են տեղի ունեցել: Վերջնականապէս հայ մարդն իր մէջ որոշում է կայացրել՝ ես այլեւս չեմ կարող գաղջի մէջ ապրել: Եւ սա որոշ քաղաքական ուժեր, եթէ կարելի է նրանց այդպէս անուանել, պէտք է վերջապէս հասկանան: Արդէն դեմագոգիայի ժամանակը չէ, էլ ոչ մէկի դրանով չես խաբի: Սա այլեւս իրենց իմացած ժողովուրդը չէ:
Մեծահասակներին՝ տատիկ-պապիկ, ծնողներ... բոլորին եմ տեսնում, բայց պիտի երիտասարդների կողքին կանգնի նաեւ մտաւորականը: Պիտի միասնական լինենք, հոգեւորականներ թող լինեն, օրհնեն շարժումը:
-Ձեր կարծիքով ի՞նչը մարդկանց դուրս բերեց փողոց` պայքարելու:
-Ներքին սպասումների, քնած հարբուխի ժայթքում էր սա: Օդից նման շարժում չէր կարող ծնուել: Ժողովուրդը էլ չէր դիմանում: Կրիտիկական վիճակում էր Հայաստանը: Անարդարութիւնը դարձել էր կենսակերպ, բանը բանից անցել էր: Երկրից գնում էին անգամ մարդիկ, ովքեր հարուստ են, նոյնիսկ ճնշուած չեն, ինչ-որ չափով առնչւում են մի քանի կլանների: Սակայն երկրում ստղեծուել էր ճահճացած վիճակ, այդպիսի բորբոսնած ճահճում ինչ-որ բան պիտի տեղի ունենար: Ու ամէն ինչ սկսուեց Գիւմրիից Նիկոլ Փաշինեանի քայլերով:
-Անարդարութեան մասին խօսեցիք: Դատաիրաւական համակարգում ինչպիսի՞ փոփոխութիւնների կարիք կայ:
- Մշակոյթ, կրթութիւն, արդարադատութիւն, որեւէ համակարգ չկայ, որ պղծուած չլինի: Բակտերիաներն ամէն ինչ քայքայել են: Բայց եթէ գնանք վրեժխնդրութեան ճանապարհով, երկիրը չի վերականգնուի: Պիտի ամէն ինչ տանել օրինականութեան դաշտ:
Իսկ դատաիրաւական համակարգի հետ շփման փորձ ունեցել եմ: Ես տեսել եմ՝ ինչ է կատարւում բանտերում, դատարաններում: Անպայման պիտի վերափոխուի այդ ամէնը: Կալանքից դուրս գալուց յետոյ իմ նոր ներկայացման մէջ խօսում եմ հենց դատաիրաւական համակարգի խնդիրների մասին բաւականին մանրամասն: Այդ համակարգը ամէն ինչից հարստանում էր: Հարստացման աղբիւրներից մէկն էլ հենց կալանաւորն էր: Գիտէք՝ ինչքան անարդար դատապարտուած մարդիկ կան մեր բանտերում: Իհարկէ, չեմ կարող տոկոս ասել, բայց կէսից շատը անմեղ-մեղաւորներ են: Երբ մարդուն տօնածառ դնելու համար 6 տարի ազատազրկում են, 10.000 դրամի համար՝ 5 տարի:
- Նիկոլ Փաշինեանի պնդումները օրինականութեան, օրէնքի առաջ բոլորի հաւասարութեան հաստատման մասին լուրջ հակազդեցութիւն են ծնում վարչախմբի մօտ: Ինչո՞ւ է այդպէս:
- Առաւօտեան Ֆրանսիայի «Լիբերասիոն» թերթը գրել է՝ 55 բանդիտ 3 մլն ժողովրդի դէմ: Հասկանո՞ւմ էք՝ ինչպէս են վերնագրւում միջազգային մամուլում մեր իրադարձութիւնները: Բայց ինձ շատ դուր է գալիս այն փաստը, որ շարժման առաջնորդը չի խօսում վենդետայի մասին: Դա բացառուած բան է: Եթէ մեր երկիրը գնայ վրեժխնդրութեան ճանապարհով, ինչպէս միշտ արուել է միւս յեղափոխութիւններից յետոյ, կը սխալուի: Բոլորը պիտի լուծուի օրէնքի ու օրինականութեան դաշտում: Անգամ այն մարդիկ, ովքեր ինչ-ինչ զարտուղի ճանապարհներով հարստացել են, որովհետեւ, գիտէք՝ այսօր դժուար է Հայաստանում արդար բիզնեսով հարստանալ, նրանցից շատերը ուրախ կը լինեն աշխատել օրինականութեան դաշտում, որովհետեւ բիզնեսմենը պիտի հանգիստ աշխատի: Նա հարստանում ու հարստացնում է երկիրը, ոչ թէ ինչ-որ կլանի:
Երէկ նայում էի ԱԺ-ում հանրապետականների ելոյթները, յանկարծ նրանք սկսել էին Սահմանադրութիւնից խօսել՝ տարիներ շարունակ ոտնահարելով Սահմանադրութիւնը: Տասնեակ տարիներ իշխում էր ոչ թէ օրինախախտումը, այլ բեսպրեդելը, որի հեղինակներն ու ի կատար ածողները յանկարծ երէկ խօսում էին Սահամանադրութիւնից: Բեսպրեդելի կուսակցութիւնը ինչպէս է խօսում օրինականութեան մասին: Նրանք վարչապետի թեկնածու Նիկոլ Փաշինեանի հարցեր էին տալիս՝ եթէ արեգակի խաւարումներ լինեն, մոլորակը չպտըտուի, ապագայ վարչապետը պատրա՞ստ է դրան: Պարզւում է՝ այս տարիներին մենք ունեցել ենք վարչապետներ, ովքեր տիեզերական հարցերով են զբաղուել, երկրի ձգողականութեան ուժն են ապահովել ժողովրդի համար, արեւի ճառագայթներն են երեւի հասցրել մեր երկիր: Հո նրանք չէի՞ն կարող կաշառակերութեամբ զբաղուել: Դառը ծիծաղ էր առաջացնում այս ամէնը: Նրանք, ովքեր ԱԺ-ում երէկ ելոյթ էին ունենում, հարցեր տալիս Նիկոլ Փաշինեանին, պէտք է հասկանան՝ իրենց գնացքն արդէն գնացել է: Ժողովուրդը միասնական է:
-Ի՞նչն է Ձեզ հիմա ոգեւորում, յուսադրում շարժման մէջ:
-Ես շատ ուրախ եմ, որ սա Հայաստանի թռիչքային զարգացման մեծ հնարաւորութիւն է բացելու: Հայաստանը իսկապէս կարող է դառնալ հզօր պետութիւն: Եւ ինչպէս հիմա ժողովուրդը քայլ առ քայլ առաջ է գնում, այդպէս էլ քայլ առ քայլ հասնելու է իր յաղթանակին:
Հենց երէկ տեսել եմ ցնծացող մարդկանց, բայց ոչ մէկը այդ ցնծութեան, ուրախութեան մէջ չի կորցնում հաւասարակշռուածութիւնը, ինքնակազմակերպուածութիւնը:
- Զրոյցի սկզբում ասացիք՝ անհանգստացնող երեւոյթներ էք նկատել:
- Իհարկէ, անհանգստացնող երեւոյթներ կան: Երէկ էլ նայեցի ԱԺ նիստը: Ես չգիտեմ՝ ինչպիսի ընթացք կարող է վաղը ստանալ շարժումը: Բնականաբար, այն իր ընթացքն ունի, բայց այն մարդիկ, որոնք այնուամենայնիւ ուզում են ճնշել այս շարժումը, ինչ քայլերի պիտի դիմեն: Ուստի, պէտք է լինենք զգօն, աչալուրջ: Յատկապէս կոչ եմ անում մտաւորականներին, յայտնի մարդկանց: Այսօր նրանք պէտք է կանգնեն ժողովրդի, երիտասարդի կողքին:
Եթէ ոմանք ուզում են ճնշել այս զարթօնքը, պէտք է հասկանան, որ այս ինքնակազմակերպուած, լուսաւոր, ստեղծագործ երիտասարդներին այլեւս չեն կարող ճնշել: Եթէ փորձեն, նրանք անմիջապէս ստեղծագործելու են: Ստեղծագործող մարդուն ոչինչ չես կարող անել: Ինչքան դիմացը արգելքներ, պատնէշներ դնես, նա անպայման ստեղծագործելու է, առաջ է գնալու, քանի որ ստեղծագործողը ներքին հաւատամք ունի: Նրա զէնքն առաքինութիւնն է:
Այսօր մենք յաղթող երիտասարդութիւն ունենք: Եւ ես համոզուած եմ՝ այս շարժումը ոչ մէկը չի կարող ջարդել: Իսկ եթէ որեւէ մէկի մտքով անցնում է, որ կարող է դրսից ուժ բերել, թող չփորձի: Որեւէ մէկին այեւս չեն կարող ուժով վախեցնել: Մարտի 1-ն այլեւս չի կրկնուելու: Հանրապետականները թող դուրս գան փողոց նայեն մարդկանց աչքերին: Չնայած մտածում եմ՝ ինչ երեսով են դուրս գալու: Վախենում են, որ իրենց կը քաշքշե՞ն. ոչ մի նման բան, ուղղակի իրենք արդէն դուրս մնացած կը լինեն այս ամէն ինչից: Անգամ հիմա ընտրութեան հնարաւորութիւն ունեն՝ կպնել հարազատ մարմնին, հարազատ ժողովրդին: Բայց ինչքան օտարացած են ժողովրդից: Լա՛ւ, մտածում եմ՝ եղբայրներ ունեն, ծանօթ-բարեկամներ, լրտեսներ ունեն վերջիվերջոյ: Մի՞թէ չեն փոխանցում իրենց, թէ ինչ են մտածում, զգում, ապրում մարդիկ:
-Դասագրքերից իմացած յեղափոխութիւններին նմա՞ն է հայկական այս թաւշեայ յեղափոխութիւնը:
-Ոչ մի յեղափոխական շարժում մարդասիրութեան, առաքինոեան զէնք չի ունեցել: Յեղափոխութիւնները, որպէս կանոն, ատելութիւնն են օգտագործել որպէս զէնք: Մեզ մօտ էլ միշտ այդպէս է եղել՝ անկիւնները սրել, ամէն ինչ բաժանել սեւի ու սպիտակի: Բայց հիմա՝ ինչ զարմանալի հասունութիւն, ինչ զարմանալի քնքշութիւն այս եղբայրութեան մէջ: Սա հրաշալի պահ է:
ԱՂԲԻՒՐ՝ ՀԵՏՔ