Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (95) Հոկտեմբեր 2019

Տեսակէտ

ԵՐԵՒԱՆԻ ՄԷՋ ՅՈՒՇԱՐՁԱՆ ՄԸ ԱՐԱՐԱՅԻ ՀԵՐՈՍՆԵՐՈՒՆ ՅԻՇԱՏԱԿԻՆ....ՆՈՒԱԶԱԳՈՅՆ ՅԱՐԳԱՆՔ

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ – ՊԱՅՔԱՐ 141

antsoutarts1aԱրարայի յաղթանակով ոգեւորուած Հայկական Լեգեոնի կամաւորական ջոկատները յաղթական մուտք գործեցին Կիլիկիա: Կիլիկիոյ մէջ պետականութիւն յայտարարելու երազը պիտի դառնար իրականութիւն: Զօրավար Ալենպիի կողմէ գործուղուած գնդապետ Պրեմօն կը ներկայանար իբրեւ .« Հայաստանի եւ Կիլիկիոյ կառավարիչ»: Ան կը յայտարարէր,թէ ինք առժամեայ պիտի կառավարէր Կիլիկիան,ապա իշխանութիւնը պիտի փոխանցէր հայերուն: Հայկական Լեգեոնը հետզհետէ պիտի տարածուէր Կիլիկիոյ քաղաքները: Ո՞վ կրնար գուշակել, թէ Թուրքիան սիրաշահելու ինչպիսի անհաշտ պայքար կը մղուէր քուլիսներու ետին, ռազմադաշտին մէջ բարբարոս թուրքերը պարտութեան մատնող բրիտանացիներուն եւ ֆրանսացիներուն միջեւ...: Նոյնինքն հայ կամաւորներու ինքնամատոյց յարձակումներուն ականատես ֆրանսացի սպաները, իրենց կամայականութիւններուն գերին սկսան դարձնել լեգեոնականները: Եւրոպայի մէջ նոր դաւեր կը պատրաստուէին Արեւելքի ժողովուրդներուն դէմ:
Ֆրանսական կառավարութիւնը, 1920-ի օգոստոսին, քեմալական Թուրքիոյ հետ կնքեց համաձայնութիւն: Կիլիկիան կը յանձնուէր թուրքերուն...: Հայկական լեգեոնը կը յայտարարուէր լուծարուած: Անոնց մէկ մասը պիտի հեռանար Կիլիկիայէն: Մնացեալները պիտի դառնային ժամանակի գերին եւ պայքարէին յոյսի մինչեւ վերջին կաթիլը: Ցեղասպանութենէն վերապրող Կիլիկիոյ հայութիւնը դարձեալ յանձնուեցաւ սրբապիղծ քեմալական բանակին:
Այսպիսի դաժան ճակատագիր վիճակուած էր Հայ լեգեոնականներուն եւ հայ ժողովուրդին: Ինքնապաշտպանութեան մահու կենաց կռիւներ մղուեցան Հաճընի, Ատանայի, Ուրֆայի, Այնթապի, Զէյթունի, Չորք Մարզպանի եւ այլ բնակավայրերու մէջ՝ մասնակցութեամբ հայ լեգեոնական կամաւորներուն: Ֆրանսացի զինուորները չմասնակցեցան այդ մարտերուն, յաճախ նոյնիսկ խանգարեցին դիմադրութեան փորձերը:
Արարայի ճակատամարտը մեր ժողովուրդի զաւակներուն հայրենասիրական ամենավսեմ արտայայտութիւններէն մէկն էր: Իրարմէ քանի մը ամիս հեռաւորութեան վրայ, մեր ժողովուրդի զաւակները, հայոց պետականութիւնը վերականգնելու տեսլականով, Սարդարապատի եւ Արարայի մէջ պարտութեան կը մատնէին թրքական բանակները, յանուն Հայաստանի ապագային,յանուն արդարութեան եւ ազատութեան:
Այսօր, Առաջին համաշխարհային պատերազմի աւարտէն հարիւր մէկ տարի ետք, թէպէտ ուշացած, արդեօք նպատակայարմար պիտի չըլլա՞ր քաղաքամայր Երեւանի մէջ յուշարձանով մը յաւերժացնել Առաջին համաշխարհային պատերազմին ինկած հայ հերոսներու յիշատակը, որպէսզի մարդկութեան, յատկապէս՝ բարոյական չափանիշերու խորհրդանիշ ներկայացող Եւրոպային յիշեցնենք, թէ որքա՜ն դաժան եւ ճակատագրական եղաւ Առաջին համաշխարհային պատերազմը հայ ժողովուրդին համար: Այսուհանդերձ, մենք հայերս, պետականութիւն չունենալով հանդերձ, գործուն մասնակցութիւն ունեցանք Կովկասեան,Արեւմտեան եւ Արեւելեան ճակատներու վրայ կերտուած բազմաթիւ յաղթանակներու մէջ:
Յուշարձան մը, յիշատակարան մը յիշողութեան եւ անձնուիրութեան անկորնչելի ընծայարաններ են: Ին՜չ աւելի հոյակապ դամբարան, ին՜չ աւելի կուռ եւ ալեխորշ տապանագիր՝ օտար հողի վրայ ինկած հայրենախնդիր հայորդիներու համար: Անոնք՝ Արարայի հերոսները, հաւատացէ'ք պիտի ժպտէին աւազներուն տակէն...