Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (95) Հոկտեմբեր 2019

Տեսակէտ

"WHY DO THEY HATE US, WHEN WE'RE SO GOOD?"

antsoutarts1a«Որովհետեւ՝ ձեզ ատողները, արաբ ժողովուրդներս ենք, ոչ՝ իշխանաւորները։ Քանի որ մենք մասնայատուկ պատճառ մը չենք տեսներ, որ մեր շրջանի հարստութիւնը պէտք է հոսի դէպի Արեւմուտք, եւ՝ դէպի այն դրամատէր մահմետականները, որոնք կապուած են Արեւմուտքին»
ԱՐԱԲ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴՆԵՐ
Մեր նախորդ գրութեան մէջ անդրադարձած էինք Նօամ Չոմսքիի հանգրուանային գիրքի երկրորդ մասին, որ լոյս տեսած էր անոր ծննդեան 75-ամեակին առիթով, որուն խորագիրն էր «ԻՇԽԱՆՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ԱՀԱԲԵԿՉՈՒԹԻՒՆ, ՅԵՏ 9/11-ԵԱՆ ԽՕՍՔԵՐ ԵՒ ՏԵՍԱԿՑՈՒԹԻՒՆՆԵՐ»։
Ներկայ գրութիւնը պիտի անդրադառնայ գիրքի երրորդ մասի երեք բանախօսութիւն-տեսակցութիւններուն։
Բանախօսութիւնը ամփոփուած է վերի խորագրին տակ, որ կը պատասխանէ Որդի Պուշի «մանկամիտ» հարցումին։ Աւելի ճիշդը՝ նենգամիտ հարցում, հետեւանք՝ ինքնասիրահարութեան, նարկիզականութեան… եւ անհեթեթութեան։
ԱՄՆ-ի մեծութեամբ հսկայ իշխանութեան նախագահը կրնա՞յ «մանկամիտ» հարցումներ տալ։ Այո՝ կրնայ, եթէ ան Որդի Պուշն է, որ առանց այլայլելու կ՚ըսէր թէ՝ ինք իր վարած քաղաքականութեան համար կը խօսէր «Աստուծոյ» հետ եւ ըստ այն կը գործէր… բայց՝ անոր «Աստուած»ը ԱՄՆ-ի ռազմական արդիւնաբերութեան կորիլլաներն էին, եւ ինք անոնց Չիթթան… նստած անոնց գիրկը… ինչպէս գծած էր տաղանդաւոր երգիծանկարիչ մը…։ ԱՄՆ-ի ռազմական արդիւնաբերութեան ֆինանսատէրները՝ Պաշտպանութեան Նախարարութեան մէջ նստած, Փենթակոնին տուած են երկրի «խորքային իշխանութեան» տարողութիւն։ Նախորդող գրութեան մէջ տեսանք "Pentagone System"ի դրութիւնը, որ «զտարիւն» վայրի դրամատիրական երկրին մէջ, որ վճռականօրէն կը մերժէ տնտեսական շուկային մէջ պետութեան միջամտութեան «զտարիւն» սոցիալիստական կանոնը, Փենթակոնին կ՚արտօնէր՝ փոխանորդաբար պետութեան, միջամտել երկրի տնտեսական շուկային մէջ, կարենալ յաղթահարելու համար դրամատիրութեան կառուցուածքային ճգնաժամին յարուցած դժուարութիւնները…։ Քանի որ՝ Սովետ Միութեան ինքնալուծարումով, ամերիկեան իմփերիալիզմի վարձկան ճրճռան ճպուռը՝ Ֆրանսիս Ֆուքոյաման, կը գուժէր սոցիալիզմի վերջնական պարտութիւնը եւ պատմութեան զարգացման կանգ առնելը կ՚աւետէր՝ դրամատիրութեան վերջնական յաղթանակը, որպէս կատարելագոյն հասարակարգ…։ Ուրեմն, պատմութիւնը հասած էր իր վախճանին, վախճանական նպատակին, վայրի դրամատիրութեան։
Չոմսքի այս բանախօսութիւնը կարդացած է 22 Մարտ 2002 թուին, Գալիֆորնիա նահանգի Փալօ Ալթօ քաղաքի «Խաղաղութիւն եւ Արդարութիւն Կեդրոն»ին մէջ, ուր յայտնօրէն տիրած է համակիրներու հարազատ ու ջերմ մթնոլորտ մը, որ իրեն չէ ստիպած կրկնութիւններով երկարել։
Որդի Ճորճ Պուշի հարցումի ձեւով արտայայտած գանգատին Չոմսքիի պատասխանը կ՚ամփոփենք ստորեւ։
11 Սեպտեմբերէն յետոյ, մամուլի որոշ օրկաններ, մասնաւորաբար "Wall Street Journal", ըրին այն ինչ որ հարկ էր որ ըրած ըլլան։ Անոնք սկսան Միջին Արեւելքի շրջանին մէջ հանրային կարծիքի հարցախոյզը կատարել։ Անոնք կը փորձէին գտնել պատասխանը Ճորճ Պուշի գանգատող հարցումին, թէ՝ անոնք ինչպէս կրնան ատել մեզ, երբ այսքան լաւ ենք։ Ինչպէս կրնայ ասանկ բան կատարուիլ։
Իրականութեան մէջ, նախագահի հարցումէն առաջ իսկ, "Wall Street Journal"ը հայթայթած էր պատասխաններէն մի քանին։ Անոնք շրջանին մէջ հարցախոյզը կեդրոնացուցած էին իրենց համար կարեւոր նկատած մարդոց շրջանակին վրայ. այսինքն՝ «դրամ ունեցող իսլամներու» (դրամատուներու տէրերու, փաստաբաններու, Միացեալ Նահանգներու անդրազգային ընկերութիւններու ճիւղերու տնօրէններու), այնպիսի մարդոց, որոնք արդէն ներգրաւուած են Միացեալ Նահանգներու շրջագիծէն ներս, եւ անշուշտ կ՚ատեն Պին Լատէնը…։
Մերձաւորներու այս խումբին պատկանողները ինչ կարծիք ունէին Միացեալ Նահանգներու քաղաքական եւ տնտեսական քաղաքականութեանց մասին։ Բանից դուրս եկաւ, որ այս խումբին ալ կեցուածքը շատ թշնամական է ԱՄՆ-ի վարած քաղաքականութեան նկատմամբ։ Բայց ամէնէն աւելի առարկելին՝ անոնց համար ԱՄՆ-ի հետեւողականօրէն ցուցաբերած ընդդիմութիւնն է արաբ երկիրներու դեմոկրատականացումին եւ անկախ զարգացումին, եւ միշտ՝ անոր նեցակցութիւնն է այս երկիրներու ապականած ու բիրտ վարչակարգերուն։ Բնականաբար ալ՝ անոնք ուժգնօրէն դէմ են ԱՄՆ-ի միակողմանի նեցուկին՝ Իսրայէլի զինեալ բռնագրաւումներուն, որոնք խիստ կոշտ են եւ բիրտ, որ հիմա արդէն բռնագրաւումներուն 35-րդ տարին է (1962)։ Անոնք նաեւ ուժգնօրէն կ՚ընդդիմանան Իրաքի դէմ առնուած պատժամիջոցներուն՝ լրիւ ու կատարելապէս հասկնալով հանդերձ այդ պատժամիջոցները, որովհետեւ՝ այդ բոլորը կը քանդեն երկիրն ու ժողովուրդը՝ զօրացնելով Սատտամ Հիւսէյնի բռնատիրութիւնը։
Անոնք նաեւ կը յիշեն ուրիշ բան մըն ալ, զոր մենք կ՚ուզենք մոռացութեան տալ… որ Միացեալ Նահանգներ եւ Բրիտանիա պաշտպանեցին Սատտամ Հիւսէյնը, անոր ամէնէն յոռի վայրագութիւնները, քիւրտերու կազախեղդամահացումը եւ միւս արարքները, եւ շարունակեցին օգնել իրեն արտադրելու՝ զանգուածային բնաջնջումի զէնքեր։ Այսքանը բաւարար պատասխան մըն է Ճորճ Պուշին, մարդոց կողմէ, որոնք իրենք զիրենք կը նկատեն ԱՄՆ-ի սիստեմի շրջագիծին կեդրոնը գտնուող։ Այսքանը արդէն շատ լուրջ պատասխան մըն է Պուշին, հիմնովին տարբեր ամերիկեան մամուլին հարիւրներով լոյս տեսած պատասխաններէն, որոնք Միջին Արեւելքի շրջանի ժողովուրդը յետամնաց կ՚որակեն, անկարող կը նկատեն գնահատելու մեր ունեցած ազատութեան աստիճանը, «վատ մշակոյթներ» ունին կը կարծեն, եւ շարք մը սոփեստութիւններ կ՚ըսեն, թէ՝ անոնք դուրս մնացած են համաշխարհայնացումէն, կը նախանձին մեր ազատութիւններուն վրայ, մեր սքանչելիքներուն վրայ, այսինչին եւ այնինչին վրայ…։ Այս բոլոր սոփեստութիւնները հինցած են եւ ժամանցուած։ Նկատի պէտք է ունենալ, որ 1958 թուականը Միջին Արեւելքի պատմութեան մէջ, Միացեալ Նահանգներու միջազգային հարցերուն համար եղաւ՝ բախտորոշ, ճակատագրական թուական մը։ Այդ տարին, շրջանի երկիրներէն մէկը, անունը Իրաք, կարողացաւ դուրս գալ, պոկուիլ՝ անկլօ-ամերիկեան condominium-էն (միացեալ իշխանութենէն…),զոր անոնք պարտադրած էին աշխարհի ուժանիւթի աղբիւրներուն վրայ։ Անցեալին, Իրանի մէջ ազգայնական-պահպանողական ռեժիմ մը՝ փորձած էր նոյնը ընել, բայց ԱՄՆ-Բրիտանիա պետական հարուածով մը տապալեց այդ ռեժիմը։
Իրաք իրապէս փշրեց այդ condominium-ի շղթան եւ շրջանին մէջ զօրահաւաքի մեծ իրարանցում մը տեղի ունեցաւ…։ Ապտել-Գերիմ Քասէմի զինուորական յեղաշրջումով տապալուած էր Նուրի Սայիտի անկլօ-ամերիկեան բռնատիրութիւնը, եւ՝ Իրաքի արաբական քարիւղը ազատագրուած օտար լուծի շղթաներէն։ (1958 թուի Յուլիսին, նոյնիսկ Պէյրութի ծովափին խարսխեց ամերիկեան 6-րդ օդանաւակիր նաւատորմիղը, քանի որ Իրաքի յեղաշրջումը քանդած էր ամերիկեան իմփերիալիզմի «Պաղտատի Ուխտ»ը, ընդմէջ՝ Թուրքիոյ, Իրաքի եւ Յորդանանի… որ ուղղուած էր Սովետ Միութեան դէմ)։
Նախագահ Այզընհաուեր, իր աշխատակազմին հետ դռնփակ նիստի մը ընթացքին, ըսաւ. «Մեր դէմ ատելութեան արշաւ մը կայ [Արաբական աշխարհին մէջ], ոչ թէ կառավարութեանց, այլ՝ ժողովուրդին կողմէ»։ Այս մասին կարծիքներու փոխանակութիւն եղաւ։ Ազգային Անվտանգութեան Խորհուրդը պարզեց իր վերլուծումը, թէ՝ շրջանին մէջ գոյութիւն ունի ընկալում մը, որ Միացեալ Նահանգները զօրավիգ կը կանգնին կոշտ, բիրտ եւ ապականած ռեժիմներուն, եւ այդպիսով կը փակեն երկրի ճանապարհը դէպի դեմոկրատականացում եւ տնտեսական բարգաւաճում, որովհետեւ անոնք (այսինքն մենք) կ՚ուզեն պահպանել մեր շահերը, վերահսկելով շրջանի քարիւղի պաշարներուն վրայ։ Միաժամանակ ըսելով թէ այս ընկալումին կարելի չէ հակաճարել, որովհետեւ ճշգրիտ է։
Հարկաւ ժողովուրդին մօտ գոյութիւն ունի աւելի խոր դժգոհութիւն մը, քանի որ ոչ մէկ մասնայատուկ պատճառ մը կը տեսնեն, որ իրենց շրջանի հարստութիւնը պէտք է հոսի Արեւմուտք եւ «դրամ ունեցող իսլամներ»ը, որոնք կը գործակցին Արեւմուտքին հետ, եւ ոչ թէ հոսի՝ դէպի մեզ…։ Բայց կայ շատ աւելի խոր դժգոհութիւն մը եւ ատելութիւն մը այն արաբներուն մօտ, որոնք կը գործակցին Արեւմուտքին հետ, սակայն իսլամ չեն, եւ չեն օգտուիր… իսլամներուն նման։
Չոմսքի բանախօսութիւնը կ՚եզրափակէ հետեւեալ բառերով.
Բայց ոչ թէ Միջին Արեւելքի, այլ աշխարհի բոլոր ծագերուն վրայ ապրող ժողովուրդ մը, դժգոհ կը մնայ ինքզինք ճզմուած տեսնելով ուրիշի մը կօշիկին տակ։ Չի կրնար ընդունիլ այդ, որ ատելութիւն կը ստեղծէ։
• • •
ԱՄԵՐԻԿԱ-ԻՍՐԱՅԷԼ – Ո՞Ր ԿՈՂՄԸ ԿԸ ԶԻՋԻ ՄԻՒՍԻՆ
Շատեր կը կարծեն թէ՝ այս հարցումը անլուծելի է, ճիշտ այն հարցումին նման, թէ՝ հա՞ւը հաւկիթէն, թէ՞՝ հաւկիթը հաւէն կը ծնի։
Իսրայէլ կոչուած սիոնական պետութիւնը տարատնկեալ պետութիւն մըն է, տարատնկեալ Թուրքիոյ նման։ Այս երկու պետութիւններուն բնակիչները՝ ամբողջութեամբ բնիկները չեն այս երկիրներուն։ Պետութիւններ գոյութիւն առած են՝ ծաւալողական պատերազմներու միջոցով եւ հաստատուած են բնիկ ժողովուրդներու արեան ու ոսկորներուն վրայ, տարածաշրջանին մէջ ծառայելու համար Արեւմուտքի իմփերիալիստ տէրութիւններու շահերուն, ի վնաս՝ բնիկ ժողովուրդներու շահերուն։ Երբ դադրին իրենց տէրերու շահերուն ծառայել, կը կորսնցնեն իրենց գոյութեան իրաւունքը…։
Ասիկա՝ տողերուս հեղինակին համեստ կարծիքով եւ հաստատ համոզումով։
Հիմա տեսնենք, թէ՝ ականաւոր հրեայ լեզուաբան Չոմսքի ինչ կ՚ըսէ այս մասին, իր զրոյցներէն մէկուն մէջ։
Զրուցակիցը երբ Չոմսքիին կ՚ըսէ թէ իրեն կը թուի թէ Գլինթոն կ՚ուզէ յառաջխաղացք մը տալ Միջին Արեւելքի մնայուն խաղաղութեան խնդրին, ընդունելի լուծում մը առաջարկելով իսրայէլեան եւ պաղեստինեան կողմերուն, Չոմսքի կը պատասխանէ.
Գլինթոնի նպատակը ընդունելի եւ խաղաղ բանակցութեան ճամբով լուծում մը բերել չէ, այլ՝ պաղեստինեան հարցին թաղումը։ Որովհետեւ՝ Իսրայէլ զինուորական խարիսխն է Միացեալ Նահանգներուն, եւ ուրեմն՝ եղեր է եւ մէկն է այն երկիրներէն, ինչպէս Թուրքիան, որոնք Միջին Արեւելքին կը վերահսկեն զինուորականօրէն, ի նպաստ Միացեալ Նահանգներու շահերուն։ Եւ՝ պաղեստինցիները ոչինչ ունին հրամցնելիք։ Անոնք չունին ոչ մէկ ներուժ, ոչ մէկ հարստութիւն, եւ հետեւաբար՝ չունին ոչ մէկ իրաւունք… իմփերիալիզմին ակնոցով։
Իսրայէլ Միացեալ Նահանգներու ծովափէն անդին գտնուող (offshore) զինուորական ուժի խարիսխ մըն է։ Եթէ ատիկա դադրի այդպիսին ըլլալէ, Միացեալ Նահանգները զայն կը թափեն ծովը՝ ուրիշներու հետ միասին։ Բայց այնքան ատեն, որ Իսրայէլ ամերիկեան զինուժի օֆֆշօր խարիսխը կը մնայ, ամերիկացիները կ՚ընեն ինչ որ իրենք կ՚ուզեն։
Դուն կը խօսիս Գլինթոնի կողմէ պաղեստինեան պետութեան համար գծուած քարտէզին մասին։ Դուն տեսա՞ծ ես այդպիսի քարտէզ։ Ամբողջ ամերիկեան մամուլին մէջ լոյս չտեսաւ այդպիսի քարտէզ մը, որովհետեւ՝ երբ մէկը ակնարկ մը նետէ այդ քարտէզին վրայ, իրեն ակնբախ կը դառնայ ամբողջ կեղծիքը։ Այդ քարտէզին մէջ՝ Արեւմտեան ափը կոտորակուած է իրարմէ անջատուած չորս քանթոններու։ Կազան նոյնպէս, իսկ Արեւելեան Երուսաղէմը մեկուսի անջատ քանթոն մըն է։ Ահա թէ ինչու ամերիկացիները ոչ մէկ քարտէզ հրատարակեցին…։
Աւելին.1970 թուի Սեւ Սեպտեմբերի օրերուն, երբ Յորդանանի թագաւորը որոշեց ջարդել պաղեստինցիները, Իսրայէլէն պահանջեցին զինուորական կեդրոնացումներ կատարել Սուրիոյ սահմանագիծին երկայնքին, որպէսզի Սուրիա չհամարձակի միջամտել եւ արգիլել ջարդը…։ (Իսկ ամերիկեւսիոնական իմփերիալիզմը ինք դրդեց Յորդանանի թագաւորը՝ ջարդելու իր հողին վրայ հաստատուած պաղեստինցիները, մէկ կողմէ՝ պաղեստինցիներուն թելադրելով որ Յորդանանը ընդունին իբր իրենց «հայրենիք»… միւս կողմէ՝ թագաւորին յուշեցին թէ պաղեստինցիները կ՚ուզեն Յորդանանի մէջ իշխանութիւնը գրաւել։ Նոյնպիսի սուտ մըն ալ անոնք հաղորդեցին Լիբանանի պատասխանատուներուն եւ քրիստոնեայ ֆաշական միլիշիաներուն, քաղաքացիական պատերազմին սկիզբը…)։
Ամերիկեան օգնութիւնը Իսրայէլի քառապատկուեցաւ, նաեւ անոր համար, որ 1967-ին Իսրայէլ պարտութեան մատնեց արաբներու հերոսը՝ Կամալ Ապտելնասերը… եւ եգիպտական թերթ մը իր մանշէթին վրայ գրեց. «Չարիքի Առանցքը՝ Ամերիկեան, Իսրայէլ եւ Թուրքիա…»։ ԱՄՆ-ի աչքին՝ պաղեստինցիներու արժէքը Ռուանտայի ժողովուրդին արժէքէն աւելի չէ։ Ան նոյնիսկ ծրագրած էր պաղեստինցիներուն հայրենիք մը ստեղծել Սուէտական Արաբիոյ անմարդաբնակ շրջաններուն մէջ…։
Տողերուս հեղինակը տասնամեակներ ամբողջ գրած է ամենա-անսուրբ երրորդութեան մասին. երեք տարատնկեալ պետութիւններու՝ ԱՄՆ-ի, Թուրքիոյ եւ Իսրայէլի մասին, այս երեքին իմփերիալիստական ամուսնական դաշինքին անքակտելիութեան մասին, բացի այն պարագային՝ երբ ԱՄՆ դադրի իմփերիալիստական ըլլալէ, Թուրքիա դադրի փանթուրքիստ ըլլալէ եւ Իսրայէլ դադրի սիոնական ըլլալէ… Որովհետեւ՝ Հայ եւ Արաբ ժողովուրդներու բուն թշնամիներն են Արեւմուտքի իմփերիալիստները, որոնք հովանաւորած են Փանթուրքիզմը եւ Սիոնիզմը։ Թուրք, ամերիկացի կամ հրեայ պարզ ժողովուրդները չեն թշնամիները, ոչ ալ՝ հակա-փանթուրք թուրքերը կամ հակա-սիոնական հրեաները… որոնք կ՚ըսեն թէ՝ Իսրայէլը իրենց խոստացուած աւետեաց երկիրը չէ։ Հակա-սիոնական հրեայ պատմաբան, Թել Ավիվի համալսարանի Պատմութեան Ամպիոնի դասախօս Փրոֆ. Շլոմօ Սանտ (Prof. Shlomo Sand) իր ակադեմական 650 էջանի երկասիրութեան մէջ հին վաւերաթուղթերով կը փաստէ թէ՝ գոյութիւն ունի միայն Մովսիսական կրօն մը եւ ոչ թէ «Հրեայ» ժողովուրդ կամ ազգ։ Փարիզի Ֆլամմարիոն Հրատարակչատունէն, 2002 թուին լոյս տեսած իր այս հատորը ունի հետեւեալ շատ խօսուն եւ յստակ վերնագիրը՝ "Comment fût Inventé le People Juif?"(Ի՞նչպէս հնարուեցայ հրեայ ժողովուրդը)։
• • •
Այս երրորդ մասի երրորդ զրոյցը տեղի ունեցաւ 19 Մարտ 2002 թուին, Գալիֆորնիոյ Պէրքըլի քաղաքի համալսարանի «Ի Խնդիր Պաղեստինի Մէջ Արդարութեան» ուսանողական խումբին հրաւէրով։
Ուսանողներու հարցումը. «Ի՞նչպէս կը բացատրէք վերջին դիմաշրջումը Միացեալ Նահագներու՝ Պաղեստինի կողքին կանգնելու եւ պաղեստինեան պետութեան մը հաւանական ստեղծումին ուղղութեամբ»։
Չոմսքիի պատասխանը.
Ամերիկեան քաղաքականութեան մէջ մէկ դիմաշրջում գոյութիւն ունի։ Կատարուածը ամբողջական զռաբանութիւն է։ Եղածը այն է, որ Տիք Չեննի Միջին Արեւելքի մէջ կը շրջագայի, որպէսզի նեցուկ ապահովէ Իրաքի դէմ մղուելիք յառաջիկայ պատերազմին, որ շատ դժուար հարց մըն է, որովհետեւ ոչ ոք համաձայն է ատոր։ Իրականութեան մէջ՝ մարդոց մեծամասնութիւնը կ՚ատէ այդ պատերազմը։
Եւ քանի որ ամէն մարդ գիտէ, որ Իսրայէլի շարժումները հրահանգուած են, կամ՝ քաջալերուած Միացեալ Նահանգներուն կողմէ, ամերիկեան կառավարութիւնը, այս օրերուն, Իսրայէլէն պահանջեց ցահալի թանքերը դուրս բերել Ռամալլայէն եւ միւս պաղեստինեան շրջաններէն։
Որովհետեւ՝ մարդիկ քաջ գիտեն, որ երբ կ՚ըսուի իսրայէլեան թանքեր, իսրայէլեան ուղղաթիռներ կամ օդանաւեր, այդ խօսքերը պէտք է թարգմանուին՝ ամերիկեան թանքերու, ամերիկեան ուղղաթիռներու եւ ամերիկեան օդանաւերու, հակառակ անոր, որ զանոնք վարողները իսրայէլացիներ են։ Քանի որ այդ զինամիջոցները պիտի գործածուին բացառաբար՝ ամերիկեան նպատակները իրականացնելու համար։
Իսրայէլը ամերիկեան զինուժի օֆֆշօր խարիսխն է եւ անոր բոլոր շարժումները՝ կը կրկնեմ, հրահանգուած կամ քաջալերուած են Ամերիկայի կողմէ։ Եւ եթէ Իսրայէլ՝ նոյնիսկ մէկ միլիմեթր աւելին երթայ… հանդարտ ձայն մը անոր կ՚ըսէ. «Ալ կը բաւէ»։ Եւ Իսրայէլ ետ կը քաշուի։ Նոյն այս բանը մենք տեսանք երկու օրեր առաջ, երբ այդ կակուղ ձայնը Ուաշինկթընէն եկաւ ըսելու. «Պաղեստինցիներու հողերէն դուրս քաշեցէք թանքերն ու զինեալ ուժերը, որովհետեւ՝ ատոնք կը խանգարեն Տիք Չեննիի առաքելութիւնը»։ Եւ՝ վայրկենապէս ատոնք քաշուեցան։ Վայրկենապէս՝ որովհետեւ այդ է խաղին օրէնքը մաֆիաներու մօտ։ Երբ "Don"ը (մաֆիայի աւազակապետը, պարագլուխը) հրամայէ, ենթական կը հնազանդի…։ Այս է որ եղաւ բազմաթիւ անգամներ։ Ուրեմն, երբ մարդիկ խօսին իսրայէլեան վայրագութեանց կամ թրքական վայրագութեանց մասին, անոնք պարտին ըսել՝ ամերիկեան վայրագութիւններ, որովհետեւ՝ հրահանգները կու գան ԱՄՆ-էն…։ Նոյնն է այսօր Գոլոմպիոյ պարագան։
Այսպիսով, պարզուեցան Նօամ Չոմսքիի բացորոշ դատումները եւ շեշտակի պատասխանները՝ երեք քաղաքական հիմնահարցերու.
1) Միջին Արեւելքի արաբ ժողովուրդները ի՞նչու կ՚ատեն ամերիկեան իմփերիալիզմը,
2) թէ ով կը տիրապետէ միւսին՝ ԱՄՆ-ը թէ՞ Իսրայէլը…, եւ
3) թէ ամերիկեան իմփերիալիզմը եւ սիոնիզմը կ՚ուզեն թաղել պաղեստինեան դատը, քանի որ Իսրայէլ (ինչպէս՝ Թուրքիա) ամերիկեան իմփերիալիզմի զինուժին օֆֆշօր խարիսխներն են Միջին Արեւելքի մէջ…
ՄԵԹՐ Գ. ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ
4 Օգոստոս 2019