Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (93) Յուլիս 2019

Տեսակէտ

Ո՞ՎՔԵՐ ԿԸ ԼՍԵՆ ՈՏՆԱՁԱՅՆԵՐԸ ԲԱԶՄԱԲԵՒԵՌԻ ՅԱՌԱՋԸՆԹԱՑԻՆ


antsoutarts1aԱշխարհ այսօր կ՚ապրի անցումային ժամանակներ՝ միաբեւեռ աշխարհակարգէն դէպի բազմաբեւեռ աշխարհակարգ, բայց բոլորը չեն լսեր ոտնաձայները բազմաբեւեռի յառաջընթացին, մասնաւորաբար՝ բնազանցական մտածելակերպին գերիները… իրենք վարժուած չեն տեսնելու կամ լսելու քանակական փոփոխութիւններուն յառաջացուցած որակական փոփոխութիւնները։
Բ. Աշխարհամարտի վաղորդայնին ստեծուած երկբեւեռ աշխարհակարգը (Արեւմուտք-Արեւելք, Կապիտալիզմ-Սոցիալիզմ) վերջ գտաւ Սովետ Միութեան ինքնալուծարումին իբր հետեւանք, եւ ծնունդ առաւ ինքնեկ միաբեւեռ աշխարհակարգը՝ ամերիկեան իմփերիալիզմի միահեծան բռնատիրութեան ներքեւ, որ տեւեց շուրջ երկու տասնամեակ՝ լի կործանարար պատերազմներով, չքնաղ Եուկոսլաւիայէն Աֆղանիստան, Իրաք եւ Սուրիա… Թունիս, Եգիպտոս, Լիպիա եւ Եմէն։ 2008 թուին Կապիտալիզմի համաշխարհային կառուցուածքային ճգնաժամով եւ Փութինեան Ռուսաստանի վերյառնումով՝ սկսաւ նահանջը միաբեւեռ աշխարհակարգին եւ յառաջընթացը բազմաբեւեռ աշխարհակարգին, որ կը շարունակուի այսօր։
«Հին աշխարհակարգ»էն «նոր աշխարհակարգ» այս անցումին միայն երկու ցուցանիշերուն կ՚ուզենք անդրադառնալ ներկայ գրութեամբ։
Առաջինը՝ Գերմանիա-Ռուսաստան մերձեցումն է։
Երկրորդը՝ «Նոր Վատիկան»ի Նոր Ազատագրութեան Աստուածաբանութիւնը՝ հին դպրականին փոխարէն։
Գերմանիա-Ռուսաստան մերձեցումին շօշափելի փաստերն են՝ «Հիւսիսի Հոսք 1» եւ «Հիւսիսի Հոսք 2» կազամուղերը։ «Հիւսիսի Հոսք 1»ը արդէն սկսած է գործել 2012 թուականէն, իսկ «Հիւսիսի Հոսք 2»ը պիտի աւարտի 2019 թուին։ Այս երկրորդը 1225 քիլոմեթր երկայնք ունի, որ ռուսական կազը Պալթիկ ծովու մէջէն կը հասցնէ Գերմանիա, անցնելով Ֆինլանտայէն, Շուէտէն եւ Տանըմարքէն, 55 միլիառ խորանարդ մեթր ծաւալով, որուն 50 տոկոսը կը պատկանի Ռուսաստանի, իսկ միւս 50 տոկոսը՝ եւրոպական հինգ մեծ ընկերութիւններու (իւրաքանչիւրը՝ 10 տոկոս), որուն արժեգինը 8 միլիառ եւրօ է։ Այս երկիրներուն եւ ընկերութիւններուն միջեւ հաշիւները կ՚ըլլան եւրօ-ով, ոչ՝ ամ. տոլարով։ Անշուշտ ԱՄՆ կ՚արգիլէ եւրոպական երկիրներուն այս գործակցութիւնը Ռուսաստանի հետ եւ կը սպառնայ գործակցողներուն դէմ պատժամիջոցներ գործածել։ Բայց եւրոպական ընկերութիւնները տասնեակ միլիառ եւրօ-ի ներդրումներ կ՚ընեն Ռուսաստանի մէջ, եւ փոխադարձաբար, Ռուսաստան տասնեակ միլիառ եւրօ-ի ներդրումներ կ՚ընէ այդ երկիրներուն մէջ…։
Միւս կողմէ, ԱՄՆ իր դաշնակիցներուն կ՚արգիլէ բայց ինք կը վարէ իր ազգային արդիւնաբերութիւնը պաշտպանելու քաղաքականութիւն՝ անոնց արտադրութիւններուն դէմ մաքսային բարձր տուրքեր դնելով։
Դաշինքի մը շղթան երբ դադրի փոխանցման ըլլալէ եւ վերածուի լոկ կաշկանդման… կաշկանդուող կողմը բնականօրէն կ՚ուզէ դուրս գալ այդ դաշինքէն։
Գերմանիոյ եւ եւրոպական միւս երեք երկիրներու եւ ընկերութիւններու այս եռուն գործակցութիւնը Ռուսաստանի հետ՝ տնտեսական մարզին մէջ, շատ բնականօրէն պիտի յանգի քաղաքական ալ մարզի մէջ գործակցութեան։ Եւ արդէն այդ երկիրները սկսան մերժել ու խուսափիլ մասնակցելէ ԱՄՆ-ի ծաւալողապաշտ ծրագիրներուն։ Եւրոպական մամուլին մէջ լոյս տեսաւ երգիծանկար մը, որուն մէջ Մերքէլ կռնակը դարձուցած է Թրամփին, եւ իր հայեացքը ուղղած է դէպի Արեւելք… Արեւմտեան Եւրոպայի դէտերու կարծիքով, Մերքէլ-Թրամփ ապահարզանը ընթացքի մէջ է արդէն, բայց՝ շռնդալից չէ։ Այդ դէտերը նաեւ կը մատնանշեն Թրամփի խարխափումներն ու զիկ-զակ կեցուածքները՝ անգամ մը կարծրանալու եւ անգամ մըն ալ նահանջելու… որոնք պարզուեցան Հիւսիսային Քորէայի, Վենեզուելլայի եւ Իրանի հանդէպ։ Նաեւ՝ Թուրքիոյ հանդէպ, կամ՝ Էֆ-35, կամ՝ Էս-400։ ԱՄՆ-ի ՕԹԱՆ-ի երկու մեծագոյն դաշնակիցները կը հեռանան իրմէ եւ կը մերձենան Ռուսաստանի… քանի որ միաբեւեռ աշխարհակարգը յետընթացի մէջ է, իսկ բազմաբեւեռը՝ յառաջընթացի։ Երբ՝ այսօր միայն, Թուրքիոյ մեղսակից եւ ՕԹԱՆ-ի գծով դաշնակից Գերմանիան կը խոստովանի Հայոց Ցեղասպանութիւնը, նոյն իրականութեան փաստը չէ՞ միթէ…։
Եւ երբ՝ Սիոնիզմի եւ Փանթուրքիզմի հզօր նեցուկը այսօր, ԱՄՆ-ը՝ նահանջի մէջ է, Իսրայէլ եւ Թուրքիա կը կորսնցնեն իրենց աւանդական պաշտօնները, եւ ուրեմն՝ երէկի ուժը… որովհետեւ՝ Արեւմուտքի իմփերիալիստ տէրութիւնները այսուհետեւ չեն կրնար որոճալ, նոյնիսկ երազել՝ դէպի Արեւելք ծաւալելու ծրագրեր…։ Ուրեմն, այս պայմաններուն բերումով, Թուրքիա հարկադրուած է հրաժարելու փանթուրքական ու նոր օսմանական ծրագրերէն, եւ Իսրայէլ՝ Եփրատէն մինչեւ Նեղոս սիոնական ծրագրէն, քանի որ Ժողովրդային Չինաստան, Ռուսաստան, Իրան, Իրաք եւ Սուրիա (-Լիբանան…) ճակատին կը պատկանի ապագան, եւ այս ճակատը դէմ է Փանթուրքիզմին ու Սիոնիզմին, որոնց դէմ են նաեւ ոչ փանթուրք թուրքերը եւ ոչ սիոնական հրեաները, որոնց հետ երկխօսութիւն կրնան ունենալ լայնախոհ հայ, քիւրտ եւ արաբ ազգայնականները։ Եւ եթէ ձեռնածալ չնստին եւ օգտագործեն ներկայ անցումային այս ժամանակները եւ յառաջընթաց մեծ պետութիւններուն մօտ յարգանք ստեղծեն՝ իրենց խելքին ու բազուկին ալ ուժով, կրնան ձեռք բերել դեմոկրատական լուծումներ՝ իրենց ազգային հողային պահանջներուն, 2020 թուականին Սեւրի Դաշնագրին ու Ուիլսոնեան Իրաւարար Վճիռին դարադարձը ըլլալու առիթէն օգտուելով։
Հին աշխարհակարգէն նորին անցնելու երկրորդ ցուցանիշը Նոր Վատիկանի նոր՝ Ազատագրութեան Աստուածաբանութիւնն է, հինի դպրականին փոխարէն։
Նոր Վատիկանի պաշտօնաթերթ "L'OSSERVATORE ROMANO"-ի 2018 թուի թիւ 50 (14 Դեկտեմբեր) թուակիր անգլիատառ շաբաթօրեայ յաւելուածին մէջ, Ֆրանչիսկոս Ա. Պապը կ՚անդրադառնայ 10 Դեկտեմբեր 1948 թուին ՄԱԿ-ի որդեգրած Մարդու Իրաւանց Տիեզերական Հռչակագրի 70-րդ տարեդարձին, բուռն կերպով բողոքելով՝ թէ հակառակ այս հռչակագրի պաշտօնական խոստումներուն՝ տակաւին չվերացուած կը մնան ծանրակշիռ անարդարութիւններ (grave injustices remain!)։ Ան, իբր հոգեւորական Առաջնորդ, չի խօսիր անդենականի մասին, այլ՝ ասդենականի վայրի դրամատիրութեան,– իր բնութագրումով արդի ստրկատիրութեան,– անարդարութիւններուն մասին, յեղափոխական քաղաքական Առաջնորդի մը ընդվզումով ու հաստատակամութեամբ։
Աստուածաբանական այս յառաջընթացը՝ անբաժանելի մէկ երեսակը կը կազմէ նոր աշխարհակարգին, եւ տապանաքարը՝ հին աշխարհին, արդի ստրկատիրութեան, վայրի դրամատիրութեան։
Պապը կը պատգամէ. "Place human rights at the centre of all policies... even when this means going against the current" (մարդու իրաւունքները դրէք բոլոր քաղաքական գիծերու կեդրոնը… եթէ նոյնիսկ ատիկա նշանակէ՝ քալել հոսանքին դէմ)։
Միջնադարեան խաւարի հոսանքին հետ քալող եւ զինակցած դպրական Վատիկանը, որ թողութեան «գիր»երու առեւտուրով կը զբաղէր, եւ որուն «Սուրբ» կոչուած աստուածաբանները (օրինակ՝ Օգոստինոսը…) ստրկութիւնը եւ դասակարգերու խտրութիւնը ոչ միայն բնական այլ նոյնիսկ՝ նախախնամական կը նկատէին… այսօր՝ բազմաբեւեռ աշխարհակարգին մէջ՝ հիմնովին վերափոխուեր է, դառնալով մարդու իրաւանց, մարդոց իրաւահաւասարութեան ու արժանապատւութեան ախոյեան ու յառաջապահ պաշտպան, եւ՝ վայրի դրամատիրութեան հոսանքին դէմ քալող յեղափոխական հոգեւոր կեդրոնի…։
Ֆրանչիսկոս Ա. կ՚ըսէ. «Իրօք, մարդ երբ մօտէն դիտարկէ ժամանակակից հասարակութիւնները, կը տեսնէ բազմաթիւ հակասութիւններ, որոնք պատճառ կ՚ըլլան հարց տալու թէ՝ 70 տարիներ առաջ հանդիսաւոր հռչակագրով յայտարարուած բոլոր մարդ արարածներու հաւասար արժանապատւութիւնը ճշմարտապէ՞ս ճանչցուած էր, յարգուած էր, պաշտպանուած էր եւ քաջալերուած՝ ամէն պարագային։ Այսօրուան աշխարհին մէջ անարդարութեան բազմաթիւ ձեւեր կը շարունակեն գոյատեւել՝ իբր հետեւանք շահու վրայ հիմնուած տնտեսաձեւի մը, որ բնաւ չի վարանիր շահագործելու, կամ՝ արհամարհելու եւ նոյնիսկ սպաննելու մարդ էակներ, մինչ մարդկութեան մէկ մասը կ՚ապրի առատութեան մէջ, իսկ ուրիշ մաս մը կը տառապի տեսնելով իր արժանապատւութեան ժխտումը, անտեսումը, եւ իր հիմնական իրաւունքներուն ոտնահարումն ու բռնաբարումը»։ (1993 թուին Դաւիթ Պարսամեան լոյսին ընծայեց ամերիկացի ծանօթ յառաջապահ լեզուագէտ Նօամ Չոմսքիի հետ իր ունեցած շարք մը զրոյցներու հաւաքածոն, Odorian Press հրատարակչատունէն, "The Prosperous Few and the Restless Many" վերնագրով)։
Ֆրանչիսկոս Ա. կը շարունակէ. «Ես այլ բաներու կողքին, կը մտածեմ՝ չծնող մանուկներու մասին, որոնց մերժուած է լոյս աշխարհ գալ. անոնց՝ որոնք չեն կրնար հասնիլ արժանապատիւ կեանքի. անոնց՝ որոնք բացառուած են յարմար ուսումնառութենէ. անոնց՝ որոնք անարդարօրէն զրկուած են գործէ կամ հարկադրուած են աշխատելու որպէս ստրուկներ. անոնց՝ որոնք արգելափակուած են անմարդկային պայմաններու մէջ, որոնք կը տառապին չարչարանքէ կամ որոնց մերժուած է զղջումի առիթը. անոնց՝ որոնք զոհերն են բռնի անյայտացումի եւ անոնց ընտանիքներուն։ Մտածումս կ՚երթայ նաեւ բոլոր անոնց, որոնք կ՚ապրին կասկածի եւ հակակրանքի մթնոլորտի մը մէջ, որոնք ենթակայ կը դառնան անհանդուրժողութեան արարքներու, խտրականութեան եւ բրտութեան՝ իբր հետեւանք իրենց ցեղային, էթնիք, ազգային կամ կրօնական պատկանելիութեան։ Վերջապէս՝ չեմ կրնար չյիշել նաեւ անոնք, որոնք կը տոկան իրենց հիմնական իրաւունքներուն բազմաթիւ բռնաբարումներուն, զինեալ հակամարտութեան ողբերգական պայմաններու ծիրին մէջ, մինչ մահուան անբարեխիղճ վաճառականները իրենք զիրենք կը հարստացնեն իրենց եղբայրներուն ու քոյրերուն արեան հաշւոյն։
Ֆրանչիսկոս Ա. կ՚եզրակացնէ. «Այս ծանրակշիռ երեւոյթները դիմագրաւելով, մենք բոլորս հաշուետու ենք։ Իրօք, երբ հիմնական իրաւունքներ կը բռնաբարուին, կամ՝ երբ ոմանք նպաստաւորուած կ՚ըլլան ուրիշներու վնասուելուն գնով, կամ երբ այդ իրաւունքները երաշխաւորուած կ՚ըլլան լոկ մասնաւոր խումբերու, այդ ժամանակ տեղի կ՚ունենան շատ լուրջ անարդարութիւններ, որոնք իրենց հերթին պատճառ կ՚ըլլան ծանր հետեւանքներու՝ անջատ ազգերու ներսիդին, կամ՝ ազգերու միջեւ»։
Բազմաբեւեռ նոր աշխարհակարգի յառաջընթացը ոչ միայն Թուրքիոյ մեղսակից Գերմանիան մղեց խոստովանելու Հայոց Ցեղասպանութիւնը, այլեւ՝ հին Վատիկանի Աթոռին նստեցուց Ազատագրութեան Աստուածաբանութեան առաքեալ Ֆրանչիսկոս Ա.ը, որ իբր արդարադատ հովուապետ, խոնարհեցաւ Ծիծեռնակաբերդի Անշէջ Կրակին առջեւ, եւ՝ Արեւմտահայաստանով ամբողջականացած Յուշահամալիրի նկարը դրաւ իր գահակալութեան նուիրուած նամակադրոշմին իբր ֆոն (խորքի նկար)։
Անոնք, որոնք կը լսեն նոր բազմաբեւեռ աշխարհակարգի յառաջընթացին ոտնաձայները, պարտին շարժիլ՝ օգտուելու Հայ Հողային Դատին համար այս անցումային ժամանակներու նպաստաւոր պայմաններէն։ Մեր լինելութեան սպառնացող երկու իմփերիալիստական ծաւալողական ծրագրերը՝ Սիոնիզմն ու Փանթուրքիզմը այսօր կ՚ապրին իրենց մեծագոյն ճգնաժամը եւ դարձած են ժամանակավրէպ ու ժամանցուած, երբ Արեւելքի երեք հսկաները՝ Չինաստան, Ռուսաստան եւ Հնդկաստան կարծր կորիզը կը կազմեն ե՛ւ BRICS-ի ե՛ւ բազմաբեւեռ նոր համակարգին՝ Արեւմուտքի դէպի Արեւելք տարածուելու դէմ թումբին…։
2019-2020 տարիներու ոսկի առիթէն չօգտուող ժողովուրդ մը՝ երկրորդ առիթ կրնայ չունենալ…
ՄԵԹՐ Գ. ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ
17 Յունիս 2019