Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (118) Նոյեմբեր 2021

Տեսակէտ

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵՐՈՒՍԱՂԷՄ

ՅԱԿՈԲ ԱՒԵՏԻՔԵԱՆ

Խնդիրը աւելի մեծ է, քան «Կովերու պարտէզի» պարագան

antsoutarts1aՀոկտեմբերի 27-ին Երուսաղէմի Սրբոց Յակոբեանց միաբանութեան 12 անդամների ստորագրութեամբ հրապարակուած յատարարութիւնը, հայերէն եւ անգլերէն, անամպ երկնքում ճայթած ամպրոպի տպաւորութիւն թողեց «գործից» հասկացող հանրութեան վրայ Հայաստանում ու մանաւանդ Սփիւռքում, թէեւ բոլորովին անյարիր է անամպ կոչել հայոց երկնակամարը այս օրերին: Հայերէն յայտարարութեան մէջ միաբաններն իրենց անհամաձայնութիւնն էին յայտնում 2021 Յուլիսի 8-ին Հայոց պատրիարքութեան «Կովերու պարտէզ» անուանումով յայտնի տարածքը 7 աստղանի հիւրանոց կառուցելու համար 99 տարով աւստրալացի մի գործարարի վարձակալութեան տալու պայմանագրի կնքման դէմ, որը ստորագրել են պատրիարք Նուրհան արք. Մանուկեանը, լուսարարապետ Սեւան արք. Ղարիբեանը եւ Պատրիարքարանի կալուածոց տեսուչ Պարետ վարդապետ Երեցեանը: Հակականոնադրական հռչակելով պայմանագիրը, միաբաններն այդ յայտարարութեամբ պահանջում էին հետս կոչել ստորագրութիւնները եւ առ ոչինչ համարել պայմանագիրը, քանի որ այն չէր քննարկուել ու չէր վաւերացուել Յակոբեանց միաբանութեան Տնօրէն ժողովի կողմից, ինչպէս պահանջում է կանոնադրութեան 67-րդ յօդուածը կարճաժամկէտ եւ յատկապէս երկարաժամկէտ վարձակալութեան դէպքերում: Մինչդեռ նոյն յայտարարութեան անգլերէն տարբերակը, որն ըստ էութեան առաւելապէս ուղղուած է միջազգային հանրութեանը, մասնաւորաբար Յորդանանի թագաւորին, Պաղեստինեան ինքնավարութեան նախագահին, Հայաստանի կառավարութեանը եւ Ամենայն հայոց կաթողիկոսին, պահանջում է պայմանագիրն ստորագրած երեք հոգեւորականների հրաժարականը, նոյնիսկ մատնացոյց անելով նրանցից երկուսի հեռանալու վայրըՙ Ամերիկա...
Յայտարարութիւնների հրապարակումից ահա անցել է մէկ շաբաթ, սակայն պաշտօնական մարմիններից դեռեւս չկայ որեւէ արձագանգ, չհաշուած պաղեստինեան կողմից մի տարտամ յայտարարութեան: Ակնկալուածից շատ աւելի թոյլ, փաստի արձանագրումից աւելին չեղաւ նաեւ հայկական մամուլի արձագանգը, հակառակ այն կոչին, որով 12 միաբանները ակնկալում էին իրենց նախաձեռնութեանը համաժողովրդային աջակցութիւն: Սփիւռքահայ մամուլը եղաւ զգուշաւոր, իսկ հայաստանեան մամուլը, որն այս օրերին գերզբաղուած է բոլորիս ծանօթ ու հրատապ այլ հարցերով, գոհացաւ զոյգ յայտարարութիւնների հրապարակմամբ եւ ասպարէզը թողեց ֆեյսբուքեան քյալլագոզներին, որոնք առիթը բաց չթողեցին յարձակուելու Ամենայն հայոց հայրապետի վրայ, անտեսելով փաստական այն իրողութիւնը, որ Մայր աթոռը Երուսաղէմի հայոց պատրիարքութեան նկատմամբ ունի ընդամէնը հոգեւոր գերակայութիւն եւ ո՛չ վարչական կամ քաղաքական: Առաջիկայ օրերին սպասուում է ռամկավար մամուլի համակարգուած ու միասնական խօսքը, որը կը հրապարակենք անյապաղ:
Մինչ այդ հարկ ենք համարում յատկապէս մեր հայրենի ընթերցողներին բացատրել, որ Հայկական Երուսաղէմում ու նրա շուրջը ստեղծուած տագնապը շատ աւելի խորքային պատճառներ ունի եւ շատ ցաւոտ հետեւանքներ կարող է ունենալ, քան ինչ-որ կալուածքի, այս պարագայումՙ «Կովերու պարտէզի» վարձակալութեան, իրականումՙ մեզ համար դրա ընդմիշտ կորստի հարցը:
Սովորական հայ մարդը կարող է առարկել, ծանրածանր այս օրերին, թէ մենք չենք կարողանում մեր անմիջական հայրենի հողը պաշտպանել, էլ ո՛ւր մնաց հեռու Երուսաղէմինը ապահովենք: Սխա՛լ մօտեցում: Նախՙ «Կովերու պարտէզը» դժբախտաբար առաջին դէպքը չէ եւ միգուցէ վերջինը չլինի: Անցնող տասնամեակներին ու դրանից էլ առաջ, նմանօրինակ գործարքներ շատ են եղել եւ ոչ միայն Երուսաղէմի քաղաքապետարանի, հրէական տարբեր կազմակերպութիւնների եւ անհատների գցած խայծերով եւ մեր որոշ հոգեւորականների ընչաքաղցութեան կամ անհեռատեսութեան պատճառով: Հայապատկան շատ կալուածներ ենք կորցրել ոչ միայն Սուրբ քաղաքում, այլեւ յարակիցՙ Համբարձման լեռան եւ այլ վայրերում, ոչ միայն յօգուտ հրեաների, այլեւ մահմեդական արաբների:
Երկրորդՙ ամենաուղիղ կապ կայ Սուրբ վայրերում մեր երկհազարամեայ իրաւունքները պահել-պաշտպանելու եւ Հայաստանի, ներառեալ Արցախը, սահմանները ապահովելու կարողականութեան միջեւ: Երուսաղէմը աշխարհաքաղաքական հակամարտութիւնների եւ քաղաքական տուրեւառի ամենաթէժ հանգոյցներից մէկն է երկրագնդի վրայ: Այդ հանգոյցում ուժեղ ներկայութիւն ունենալը, ազգային, հոգեւոր եւ մշակութային իրաւունքներ պաշտպանելը մեր կարեւորագոյն եւ հազուագիւտ լծակներից մէկը կարող էր լինել, որի գիտակցումը, ինչպէս տեսնում ենք, բացակայում է առաջին հերթին հայոց պատրիարքութեան մօտ: Վերջինին թուում է,- նկատի ունեմ ոչ միայն Նուրհան պատրիարքը,- թէ ինքը տէրն է 1600 տարի հայոց թագաւորների, իշխանների, հոգեւորականների, հասարակ ուխտաւորների նուիրատուութիւններով գոյացած կալուածների, գանձերի, ինչքերի ու մանաւանդՙ իրաւունքների: Այնինչ պատրիարքութիւնը եւ բոլոր միաբանները, ներառեալ բողոքաւոր հոգեւորականները, պէտք է գիտակցեն, որ իրենք ընդամէնը խնամակալ-պահակն են (custodian) այդ բոլորի, որի համար պէտք է հաշուետու լինեն հոգեւոր վերին իշխանութեանը, ազգին ու պետութեան: Պատրիարքն ու Սրբոց Յակոբեանց ողջ միաբանութիւնը պէտք է դուրս գան հաշուետուողականութեան տեսակէտից իրենց ձեռնտու ինքնամեկուսացումից, թափանցիկ ու կանխատեսելի դարձնեն իրենց գործունէութիւնը, որը միակ ճանապարհն է վստահութեան դրամագլուխ կուտակելու:
Աղբիւր՝ ԱԶԳ