Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (112) Ապրիլ 2021

Տեսակէտ

ՆՈՐ ԴԱ՞Ւ ՄԸ ԱՊՐԻԼ 24-Ի ՆԱԽՕՐԷԻՆ

Keghart.org Խմբագրական, 14 Ապրիլ 2021

«Ահաւոր բան մը այնտեղ կը կատարուի մութին մէջ»

Վահան Թէքէեան

antsoutarts1aՎերջին պատերազմին հայկական կողմին համար նուաստացուցիչ ելքէն քիչ օրեր անց հայութեան ճամբարին մէջ գլուխ բարձրացուցին եւ ջրի երես դուրս եկան բազմաթիւ լուրջ խնդիրներ:

Կարծես թէ բաւարար չէին Սիւնիքի եւ Սեւանի շուրջ անդադար շրջագայող ազերի բարձրաստիճան անձնաւորութիւններու ծաւալողական եւ սադրիչ յայտարարութիւնները, քանի մը շաբաթէ ի վեր կ'ուրուագծուին նաեւ հայ-թրքական, միջազգային տարանցիկ ճանապարհներու բացման եւ շահագործման մասին տարաբնոյթ յայտարարութիւններ, որոնց ետին դժուար չէ նշմարել թաքնուած միտքեր, որոնք աւելի քան բաւարար են գլխու պտոյտ յառաջացնելու համար: Տուեալ ալեկոծութեան մէջ տարածաշրջանէն ներս տիրող նոր զարգացումներու եւ հին երազներու զարթնումները հայութենէն կը պահանջեն առաւելագոյն աչալրջութիւն եւ արհեստավարժ մօտեցում:

Մեր դիմակայած լարուածութիւններուն վրայ աւելցաւ նաեւ Ցեղասպանութեան ոգեկոչման օրուան նախօրէին մեզ ամէնէն շատ յուզող զարգացում մը եւս՝ ՀՀ-Թուրքիա-ԱՄՆ յայտարարութիւնները եւ ՌԴ-ի պապանձումը՝ ծաւալուող նիւթին շուրջ: Պէտք է համապատասխան եզրակացութիւններ հանել, երբ ՌԴ-ը տակաւին լուռ կը մնայ, բայց լրջօրէն կը հետեւի զարգացումներուն, քանի որ իր սեփական խնդիրները ունի Թուրքիոյ, Ազրպեյճանի, ԱՄՆ-ի եւ ՀՀ-ի հետ անջատաբար:

Դժուար չէ նկատել թէ ինչո՞ւ Թուրքիա, որ մեծ դեր խաղցաւ վերջին պատերազմին ի նպաստ Ազրպեյճանին, կը փորձէ խիստ, բայց կշռադատուած դիւանագիտական դաւադրական հնարամտութիւններու լեզուով խօսիլ նախագահ Պայտընի հետ: Թուրքիա կրկին անգամ կը փորձէ խաղալ տասնամեակ մը եւ աւելի առաջ իր փորձուած խաղաքարթը, որ հաճելի թուացեր էր ԱՄՆ-ի ատենուան վարչակազմին եւ Հայկական Ցեղասպանութեան ճանաչման խնդիրը օրակարգէն հանուեր էր՝ իբր առիթ տալով կողմերուն (Թուրքիա, Հայաստան) շարունակելու «մերձեցման ջանքերու իրականացում»ը: Ի վերջոյ Թուրքիա յաջողեր էր ճանաչումը յետաձգել եւ ժամանակ շահիլ: Այսօր Թուրքիա այդ խաղաքարթը խաղալու բազմաթիւ պատճառներ ունի, մինչ կը նկատենք ՀՀ իշխանութիւններու կողմէ անխոհեմ՝ եթէ ոչ աղէտաբեր բարեխառն արտայայտութիւններ, որոնք կը լսուին բարձրագոյն ատեաններէ:

ՀՀ իշխանութիւններուն կողմէ կը հնչեն դրացի երկիրներու հետ (յատկապէս Թուրքիա եւ Ազրպեյճան) մերձեցման, թշնամական ելոյթներու եւ հռետորաբանութիւններու դադրեցման, սահմաններու բացման, արեւմուտք-արեւելք տարածաշրջանային զարգացման «նոր հեռանկարներու» մասին նոր երանգով մը հրապարակ նետուած արտայայտութիւններ՝ կարծես թէ հայութիւնը ըլլար խոչընդոտը ազգերու միջեւ փոխահասկացողութեան մը յանգելու ճամբուն վրայ:
Ուղղակի կարելի է ապշիլ փաշինեանական արտաքին քաղաքականութեան այս վարքագծին վրայ: Կը ստիպուինք հարց տալ՝ պատմութենէն երբեւիցէ որեւէ դաս առա՞ծ են մեր պետական նորելուկ այրերը: Պէտք կա՞յ յիշեցնելու թէ Թուրքիոյ կողմէ նետուածը սոսկ խայծ մըն է մէկ կողմէն «զարգացման նոր հեռանկարներու» յոյսերով օրօրելու ՀՀ-ի շուարած ու անճրկած իշխանութիւնն ու անոր հաւատացող զանգուածները, միւս կողմէն թրքական «նրբախոհութեամբ» եւ սուլթանական խորամանկութեամբ պատգամ ուղարկել ԱՄՆ-ին հասկցնելու թէ՝
ա) պէտք չէ խանգարել Թուրքիա-Հայաստան (իբր թէ) բարեխառնուող յարաբերութիւնները կամ մերձեցման փորձերը,
բ) Թուրքիան խիստ զգայուն է, երբ ԱՄՆ-ի պէս դաշնակից մը կը ճանչնայ Թուրքիոյ վերագրուած ցեղասպանութիւն մը, փորձելով հակա-ապացոյցներով ժխտել իրագործուածը,
գ) Թուրքիա իր ծաւալողապաշտական երազանքներու ճամբան հարթելու նպատակով կ'ամրապնդէ եղբայրական ցեղային կապերը Միջին Ասիոյ թրքախօս ժողովուրդներու հետ, հետեւաբար իր արդիական զէնքերը ստիպուած պիտի ըլլայ գնելու ՌԴ-էն,
դ) Ցեղասպանութիւնը ճանչնալով ԱՄՆ-ը լուրջ վտանգի տակ կը դնէ ՆԱԹՕ-ի ամէնէն զօրաւոր դաշնակցի հետ իր յարաբերութիւնները:
Ցեղասպանութեան ճանաչումը «հայկական հարցի» կամ մեր երազներու իրականացման ճամբուն վրայ կարեւոր հանգրուան մըն է, բայց ոչ վախճանակէտը: Մեր գերագոյն նպատակն է այս արեւուն տակ ունենալ այն ինչ որ մերն է եղած դարերով, ստեղծած ենք քաղաքակակրթութիւն, նպաստած ենք տարածաշրջանին մէջ ժողովուրդներու մերձեցման, մշակութային եւ այլ ասպարէզներու մէջ զարգացման, որ բրտօրէն կասեցուեցաւ սելճուք-մոնկոլական ցեղերու յետնորդներ Օսմանեան թուրքերու ջարդերով ու ցեղասպանութեամբ:
Հետեւաբար, Հայաստանի գոյութիւնը, պատմական հողերու հանդէպ մեր ունեցած արդար պահանջատիրութիւնը սակարկութեան եւ քաղաքական հաշիւներու նիւթ չեն կրնար ըլլալ: Սփիւռքի հայութիւնը, այնքան ատեն որ կը շարունակէ իր ապրած երկրին մէջ զգալ նաեւ հայ եւ ցեղասպանուած ժողովուրդի մը յետնորդները, մեր սրբազան պարտականութիւնը կը նկատենք գձուձ հաշիւներէ ելլելով զիջումներու չերթալ: Հոս կ'արժէ մէջբերել պատմաբան Աշոտ Մելքոնեանի խօսքերը այդ զիջումներու առթիւ, ուր կ'ըսէ. «… ատոնք պիտի ըլլան բացառապէս հայ ժողովուրդի ազգային շահերու հաշուին, փոխանակ Թուրքիա դէմ առ դէմ բերէ ինքզինք իր պատմական անցեալի հետ»:
Մենք տակաւին ի՞նչ զիջումներ պէտք է ընենք անպատմելի ու անհաշուելի կորուստներէ ետք՝ հայրենի հող, շարժական եւ անշարժ կալուածներ, մշակութային եւ հոգեւոր կառոյցներ, միլիոնաւոր մարդկային զոհեր, մանաւանդ՝ ի՞նչ օգուտ կայ (իբր թէ) դիւանագիտական դարձդարձիկ լեզուով «փոխադարձ հասկացողութիւններու» վերաբերեալ պատգամներ ղրկել թշնամիին: Ո՞վ որուն կ'ուզէ հաճոյանալ կամ սիրտը շարժել: Բաւարար չէի՞ն մեր նախկին դառն փորձառութիւնները դեռ 1908-ի Երիտթուրքերու անարիւն «յեղափոխութենէն» ետք, որմէ միայն հինգ-վեց տարի անց այդ յեղափոխութեան մասնակից ամբողջ հայ քաղաքական միտքն ու մտաւորականութիւնը ոչնչացուեցաւ քանի մը ամսուայ մէջ:
ՀՀ-ի իշխանութիւնները եթէ միամիտ կը կարծեն այսօրուան թուրքը եւ ենթադրութիւններ կ'ընեն թէ մի գուցէ Էրտողանի Թուրքիան իր քաղաքականութիւնը կը փոխէ հայերու հանդէպ, պարզապէս կարելի է կոչել անհեռանկար ու քանդիչ քաղաքականութիւն: Արդեօք չե՞ն տեսներ թէ ահաւոր դաւ մը կը հիւսուի մեր դէմ մութին մէջ:
Սփիւռքը իր դատը պիտի՛ շարունակէ՝ անկախ այն տխուր փաստէն, որ այսօրուան հայ իշխանութիւնները կը փորձեն այլ պատկերացմամբ ճամբայ ելլել: