Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (93) Յուլիս 2019

Անցուդարձ

ՄԱԿ-ը կը հարցապնդէ Թուրքիան՝ 1915-1923-ին տեղահանուած Հայերու մասին

1915-1923-ին տեղահանուած Հայերու մասին՝ ՄԱԿ-ը հարցապնդման փաստաթուղթ մը յղած է Թուրքիոյ։
Փաստաթուղթին մէջ մտահոգութիւն կը յայտնուի թրքական պետութեան ժխտողական դիրքորոշման նկատմամբ:
Այս մասին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը՝ յանձին Գարեգին Բ. կաթողիկոսի, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսարանը՝ յանձին Արամ Ա. կաթողիկոսի, Հայ աւետարանական համաշխարհային խորհուրդը (ԱՄՆ), Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութիւնը (ԱՄՆ) եւ Ամերիկայի Հայ աւետարանչական ընկերակցութիւնը հասարակաց հաղորդագրութիւն մը հրապարակած են, ուր կ՚ըսուի.-
Առաջնորդուելով համազգային շահերով, մեր պատկան կազմակերպութիւններուն եւ հաստատութիւններուն անունով կ՚ողջունենք ՄԱԿ-ի Բռնի կամ հարկադրաբար անհետացած անձերու հարցերու աշխատանքային խումբին, ՄԱԿ-ի Կարծիքի եւ արտայայտութեան ազատութեան աջակցութեան եւ պաշտպանութեան հարցերու յատուկ զեկուցողին եւ ՄԱԿ-ի Ճշմարտութեան, արդարադատութեան, հատուցման խրախուսման եւ ոճիրներու կրկնութեան բացառման երաշխիքներու հարցերու յատուկ զեկուցողին՝ Թուրքիոյ Հանրապետութեան կառավարութեան միացեալ հարցապնդում յղելու քայլը:
Այս միացեալ հարցապնդումը կարեւոր քայլ է Թուրքիոյ պահանջ ներկայացնելու գործընթացին մէջ, որպէսզի վերջինս հաշտուի իր անցեալին հետ ու նախ եւ առաջ իրագործէ ճշմարտութեան հաստատման, զոհերու արդարութեան եւ վնասի հատուցման իրաւունքը ապահովելու համար քննութիւն կատարելու իր պարտաւորութիւնը:
Կ՚ընդգծուի, որ խախտումներու վերաբերեալ՝ նշուած փաստաթուղթին մէջ շարադրուած պնդումները կը վերագրուին Թուրքիոյ եւ կը վերաբերին հայկական փոքրամասնութեան վրայ 1915-1923 ժամանակաշրջանին ներազդած ողբերգական իրադարձութիւններուն եւ այդ բնակչութեան նկատմամբ յառաջացած հետեւանքներուն:
Հարցապնդումը մտահոգութիւն կը յայտնէ թրքական պետութեան ժխտողական դիրքորոշման, որոշ արտայայտութիւններու վերաբերեալ կարծիք ունենալու եւ արտայայտուելու ազատութիւնը սահմանափակող օրէնսդրութեան, ինչպէս նաեւ զանգուածային տառապանքներու, դաժան վերաբերումի եւ մարդոց մահուան յանգեցուցած 1915-1923 ժամանակաշրջանի Հայոց բռնի տեղահանութեան առնչութեամբ ճշմարտութեան հաստատման եւ արդարադատութեան ապահովման հարցին մէջ առաջընթացի բացակայութեան կապակցութեամբ:
Ան նաեւ կ՚ընդգծէ, որ այս իրավիճակը կ՚ազդէ զոհերու եւ անոնց սերունդներու արժանապատւութեան վրայ:
Դիմող կողմերը կը պահանջեն, որ Թուրքիոյ կառավարութիւնը դիրքորոշում յայտնէ ներկայացուած հարցապնդման վերաբերեալ, մասնաւորապէս հետեւեալ կէտերուն շուրջ.
 
1. Թուրքիա ի՞նչ միջոցներու ձեռնարկած է իրողութիւնը պարզելու համար, ներառեալ 1915-1923 ժամանակաշրջանին բռնի ներքին տեղահանութեան, կալանաւորման, արտադատական սպանութիւններու եւ հարկադրաբար անհետացման ենթարկուած Հայոց ճակատագիրը կամ գտնուելու վայրը պարզելու համար:
2. Ի՞նչ միջոցներու ձեռնարկուած է ճշմարտութիւնը պարզելով՝ տուժածներու կրած վնասի հատուցման իրաւունքը ապահովելու ուղղութեամբ:
3. Ի՞նչ միջոցներու ձեռնարկուած է այդ իրադարձութիւններու հետեւանքով զոհուած Հայոց մարմիններու գտնուելու վայրերը, ըստ կարելիութեան յայտնաբերելու համար:
4. Տեղեկատւութիւն տրամադրել 2017-ի օրէնսդրութեան ընդունման պատճառներուն մասին, որ օրէնսդիրներուն կ՚արգիլէ որոշ արտայայտութիւններ: Պարզաբանել, թէ ինչպէ՞ս ատիկա համատեղելի է մարդկային միջազգային իրաւունքներուն հետ, մասնաւորապէս Քաղաքացիական եւ քաղաքական իրաւունքներու մասին միջազգային դաշնագրի 19-րդ յօդուածին հետ:
5. Ներկայացնել մանրամասն տեղեկատւութիւն Հայոց դէմ ոճիրներու մասին իրենց յայտարարութիւններուն համար մարդիկ պատժելու նպատակով ՝ Պատժական օրէնսգիրքի 301-րդ յօդուածի կիրառման դէպքերուն մասին:
Թուրքիոյ կառավարութիւնը 2019 Մայիս 17-ին կտրականապէս մերժեց պատասխանել այս հարցումներուն՝ ի հակադրութիւն ՄԱԿ-ի մարդկային իրաւանց պաշտպանութեան ընթացակարգերուն:
Մենք բարձր կը գնահատենք Բռնի կամ հարկադրաբար անհետացած անձերու հարցերու աշխատանքային խումբի եւ երկու յատուկ զեկուցողներու կողմէն ՄԱԿ-ի այդ ընթացակարգերու գործադրումը եւ մեր աջակցութիւնը կը յայտնենք սոյն աննախադէպ եւ նշանակալից գործընթացին հետամուտ ըլլալու նախաձեռնութեան:
Հակառակ անոր, որ այս գործընթացը չի փոխարիներ Ցեղասպանութեան ճանաչումը կամ նշուած ժամանակաշրջանին մարդկութեան դէմ ուղղուած ոճիրներու հետեւանքով Հայոց կրած կորուստները, ներառեալ՝ անոնցմէ բռնագրաւուած գոյքի լրիւ եւ համարժէք հատուցումը, այդուհանդերձ ՄԱԿ-ի մարդկային իրաւանց պաշտպանութեան համապատասխան մարմիններու գործողութիւնները էական առաջընթաց են ճշմարտութեան բացայայտման եւ մարդկութեան հասցուած այդ բաց վէրքի հատուցման ճամբուն վրայ:
 Աղբիւր՝  ՆՈՐ ՅԱՌԱՋ