Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (91) Մայիս 2019

Անցուդարձ

ԳՈՒՐԳԷՆ ԵԱՆԻԿԵԱՆԻ ԱՃԻՒՆԸ ԱՄՓՈՓՈՒԵՑԱՒ ԵՌԱԲԼՈՒՐԻ ՄԷՋ

 

Այսօր արդէն իրականութիւն է հերոս Գուրգէն Եանիկեանի կտակներէն մէկը՝ անոր աճիւններուն հայրենադարձը: Հայրենի երկրի ծնունդ այս ՄԵԾ ՀԱՅը կը վերադառնայ Մայր Հողին՝ մեր ազատամարտերու հերոսներու Եռաբլուր պանթէոն՝ հայ սերունդներուն իր աճիւններով ալ ներշնչելու հետևողական պայքարի ճամբով Հայրենիքի անվտանգութեան և գրաւեալ տարածքներու ազատագրութեան գաղափարը արմատաւորելով:
27 Յունուար 1973-ին ամերիկեան Սանթա Պարպարա քաղաքին մէջ հնչած կրակոցները դարձան պատմական եւ ուղենշային վերջին յիսնամեակի հայկական ազատագրական պայքարին համար: Այդ օրը, Մայր Երկրի սիրտին՝ Կարինի մէջ ծնած 78-ամեայ Գուրգէն Եանիկեանը, զգետնելով Լոս Անճելոսի մէջ Թուրքիոյ գլխաւոր հիւպատոսն ու անոր տեղակալը, աշխարհով մէկ յայտարարեց «հայ անհատի պատերազմը թուրքին դէմ»: Արդարեւ, այլ ելք չէր մնացած հայութեան արդար իրաւունքներուն վերատիրանալու, բացի զէնքին դիմելէ: Հայութիւնը և նոյն Եանիկեանը քանի մը տասնեակ տարի այդ ուղղութեամբ աշխատած էին, սակայն միշտ հանդիպած անտեսումներու, հեգնանքներու, խոչընդոտներու կամ լուռ ականջներու: Ուրեմն, ելքը մնացեր էր միակը՝ Խրիմեան Հայրիկի Երկաթէ Շերեփը:
Եանիկեան գիտէր, թէ ինք մինակ պիտի չմնար՝ ինչպէս յետագային պիտի յայտարարէր: Անոր վճռական քայլը ներշնչման աղբիւր դառնալով փարոսի նման լուսաւորեց հայ երիտասարդութեան այն հատուածին, որ որոնումներու մէջ կը գտնուէր՝ Հայութեան ազգային և մարդկային իրաւունքները՝ Հայաստանի ազատագրման արդիւնաւէտ ուղին ընտրելու համար: Եանիկեանի խիզախ արարքէն ընդամէնը երկու տարի ետք՝ 20 Յունուար 1975-ին տարասփիւռ հայութեան զաւակներու անմնացորդ նուիրումի շնորհիվ ծնունդ առաւ Հայաստանի Ազատագրութեան Հայ Գաղտնի Բանակը, որ իր իրագործած հարիւրաւոր գործողութիւններով ապացուցեց, թէ Եանիկեանը իսկապէս մինակ չէր մնացած: Եւ պատահական չէ, որ հերոս ծերունին բանտէն իր օրհնութիւնը յղեց Հ. Ա. Հ. Գ. Բանակի ազատամարտիկներուն՝ հպարտօրէն զանոնք կոչելով իր զաւակները, ովքեր լուաւորեցին իր բանտի խուցը: Հ. Ա. Հ. Գ. Բանակը իր ստեղծման առաջին իսկ օրէն, Գուրգէն Եանիկեանը յայտարարեց իր գաղափարական հայրը, պարտաւորեցնող կոչում մը ընթանալու անմահ հերոսին նախանշած ուղիով՝ անշեղօրէ՛ն:
Բարի վերադա՛րձ Հայրենիք:
ՀԱՂՈՐԴԱԳՐՈՒԹԻՒՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱԶԱՏԱԳՐՈՒԹԵԱՆ
ՀԱՅ ԳԱՂՏՆԻ ԲԱՆԱԿ
2 Մայիս 2019
Ստորեւ կը ներկայացնենք Հայկական ժողովրդային շարժման կեդրոնական խորհուրդի ներկայացուցիչ Մովսէս Քեշիշեանի խօսքը արտասանուած Եռաբլուրի մէջ։
Սիրելի հայրենակիցներ,
Իր հերոսական կեանքից ու նոյնքան հերոսական մահից 35 տարի յետոյ, այս պատմական օրը, հողին ենք յանձնում հերոսներ ծնած հայ ժողովրդի, իր տեսակում եզակի` Գուրգէն Եանիկեան հերոսի աճիւնը, ով իր խիզախ քայլով համայն հայութեանը, և առաջին հերթին սփյուռքահայութեանը, պատգամեց ոտնահարուած և անտեսուած իրաւունքները նուաճելու արժանապատիւ և գործնական ուղի:
Եանիկեանի քայլը ուղղուած էր նաեւ միջազգային հանրութեանը. առաջին հերթին այն պետութիւններին, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի առնչուած են եղել հայ ժողովրդի ապրած ողբերգութեան հետ՝ պատգամելով, որ հայութիւնը այսուհետ չի լռելու իր նկատմամբ կատարուած բարբարոսական անարդարութեան դէմ:
Հերոս Գուրգէն Եանիկեանի սթափեցնող և խիզախ քայլից յետոյ հայկական հարցը դադարեց լոկ երազանք և ցնորք լինելուց` վերածուելով քաղաքական կարեւորագոյն հարցի, որի հետ արդէն հաշուի էին նստում տարբեր երկրների խորհրդարանները և գործադիր իշխանութիւնները:
Կարճ ժամանակամիջոցում, ընդամէնը երկու տարի յետոյ, Եանիկեանի սկսած «նոր տեսակի պատերազմը» վերածուեց կազմակերպուած ազատագրական պայքարի: Տարբեր երկրներում, իրար անծանօթ ու երբեւէ իրենց հայրենիքը չտեսած երիտասարդներ հետեւողական, նուիրական ու շրջահայեաց պայքարի մէջ մտան՝ ի սէր Հայաստանի: Այդ պայքարի շնորհիւ հայ-թուրքական հակամարտութիւնը վերածուեց այնպիսի քաղաքական հարցի, որի հետ այլեւս հնարաւոր չէր հաշուի չնստել, որն այլեւս հնարաւոր չէր անտեսել և անտարբերութեան մատնել:
Այս աննախընթաց քաղաքական նուաճումը, բնականաբար, հեշտ չստացուեց․ այդ ճանապարհին նահատակուեցին տասնեակ երիտասարդներ, իսկ հարիւրաւորներ՝ թողնելով իրենց ընտանեկան հանգիստը, ուսումը, կերտելիք երջանիկ ապագան, ընտանիքների նկատմամբ յանձնառութիւնները, զինուորագրուեցին նուիրական պայքարին. ոմանք հաշմանդամ դարձան, ոմանք տարիներով տառապեցին կամ կորցրեցին իրենց կեանքը տարբեր երկրների բանտերում:
Հետեւաբար, այս պատմական պահին, երբ վերջապէս հողին ենք յանձնում հերոս Եանիկեանի աճիւնը, մենք յատկապէս երախտապարտ ենք մինչ օրս չբացայայտուած հարիւրաւոր պայքարողներին՝ իրենց զոհողութիւնների և տառապանքների համար: Մենք խոնարհւում ենք այդ նուիրեալների ընտանիքների խիզախութեան առջեւ և համբուրում ենք նրանց բալիկների ճակատը, որոնք կամայ-ակամայ տառապում են հայ ժողովրդի արդար իրաւունքների համար մղուող ազգային ազատագրական պայքարի ճանապարհին:
Նշուածից միանգամայն պարզ է, որ հերոս Գուրգէն Եանիկեանի արձակած փամփուշտները ոչ թէ լոկ վրեժխնդրութեան հարց էին լուծում, այլ ճշտում էին Հայկական հարցը հետապնդելու քաղաքական ուղին:
Եւ նոյն այդ ուղին էր, որի շնորհիւ՝
ա․ հայութեան մէջ արմատաւորուեց ազգային ինքնագիտակցութիւնը, նոյնիսկ նրանց մօտ, ովքեր ծանօթ չէին հայոց լեզուին ու գրին,
բ․ պարտուողական հոգեբանութիւնը հայութեան մօտ իր տեղը զիջեց սեփական իրաւունքների համար պայքարող ժողովրդի գիտակցութեանը,
գ․ սփիւռքահայութեան մէջ արմատաւորեց իսկական միասնութեան ոգին, մէկ նպատակի շուրջ միաւորուելու հնարաւորութիւնն ու կարեւորութիւնը` ապացուցելով Սփիւռքում ընթացող միջկուսակցական պայքարների անիմաստ, անտեղի և վնասաբեր լինելը,
դ․ ստեղծեց Հայաստան-Սփիւռք համերաշխութեան և միասնութեան համար նպաստաւոր ենթահող․ այդ թուականներից յետոյ, շնորհիւ Հայ ազատագրական պայքարի քաղաքական ճիշտ գծի, Խորհրդային Հայաստանում ծաղկեց և տասնապատկուեց Հայկական հարցին և իրաւունքներին նուիրուած գրականութիւնը՝ մեծապէս բարձրացնելով Երեւանի կշիռը կենտրոնական Մոսկուայի մօտ,
ե․ նոյն պայքաի շնորհիւ Հայկական հարցը գրաւեց իր ինքնուրոյն քաղաքական տեղը, դադարեց այս կամ այն պետութեան համար օբյեկտ լինելուց և վերածուեց ինքնուրոյն գործօնի:
Այս բոլոր ապացոյցները գալիս էին փաստելու, որ Եանիկեանի գործը և այնուհետ կազմակերպուած Ազգային ազատագրական պայքարը զուտ ռազմական դրսեւորում չէին, այլ քաղաքական ճիշտ ուղիով ընթացող պայքար:
Հայաստանի անկախացմամբ, Արցախի ազատագրմամբ և Հայաստանում արդար ընտրութիւնների արդիւնքում ձեւաւորուած պետականութեամբ, բնականաբար, շատ բան է փոխուել, այս ամէնից անբաժին մնալ չէր կարող և չմնաց նաեւ Սփիւռքը, որը պէտք է առանց մրցակցութեան և արհեստական նախապայմանների զօրակցի Հայոց պետականութեանը:
Հայաստանի Հանրապետութիւնը և Սփիւռքը այսօր աւելի քան երբեւէ պէտք է գործեն միասնական, շրջահայեաց, մշակուած իւրովի ծրագրերով, առանց ամպագոռգոռ յայտարարութիւնների։
Եանիկեանով սկսուած Հայ նորագոյն ազգային ազատագրական պայքարը նոր հանգրուան է թեւակոխել, որի յաջողութեան համար անհրաժեշտ են Հայաստանի Հանրապետութեան հզօրացումը և Սփիւռքի արդիականացումն ու վերակազմակերպումը:
Շնորհակալութիւն։