Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (84) Հոկտեմբեր 2018

Անցուդարձ

ՇԱՌԼ ԱԶՆԱՒՈՒՐԻ ՅԻՇԱՏԱԿԻՆ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱՒ ԱԶԳԱՅԻՆ ՓԱՌԱՇՈՒՔ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆ

Ուրբաթ, Հոկտեմբեր 5-ի առաւօտեան Էնվալիտի Պատուոյ բակին մէջ հանդիսաւոր արարողութեամբ ազգային յարգանքի տուրք մատուցուեցաւ Շառլ Ազնաւուրին: Եթէ այդ հեղինակաւոր բակէն ներս կրցան մուտք գործել միայն Ազնաւուրի ընտանիքը եւ պաշտօնական հիւրեր,– շուրջ երկու հազար հոգի,– աշխարհահռչակ երգիչին միլիոնաւոր երկրպագուներն ալ երկրագունտի չորս ծագերէն կրցան հետեւիլ հրաժեշտի այս արարողութեան, շնորհիւ հեռատեսիլէն ուղղակի սփռումին:
Էնվալիտ եկած էր իր յարգանքի տուրքը մատուցելու Ֆրանսայի քաղաքական եւ արուեստի աշխարհի գրեթէ համայն վերնախաւը: Յիշենք միայն մի քանին՝ Հանրապետութեան նախկին նախագահներ Հոլանտ եւ Սարքոզի, վարչապետ Էտուար Ֆիլիփ, նախարարներ, երեսփոխաններ. երգարուեստի եւ շարժանկարի աշխարհէն Միրէյ Մաթիէօ, Էնրիքօ Մասիաս, Էտի Միչել, Ժան-Փօլ Պելմոնտօ, Շառլ Ժերար եւ բազմաթիւ ուրիշներ:
Հայաստանէն ներկայ էին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան, տիկնոջ՝ Աննա Յակոբեանի, ՀՀ նախագահ Արմէն Սարգսեան, տիկնոջ՝ Նունէ Սարգսեանի հետ, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ., ՀՀ Արտաքին գործոց նախարար Զօհրաբ Մնացականեան եւ ՀՀ Մշակոյթի նախարարուհի Լիլիթ Մակունց. հոն էր նաեւ բնականաբար դեսպան տիկին Յասմիկ Տոլմաջեան:
Պայծառ երկինքի տակ ընթացած արարողութիւնը պաշտօնապէս սկիզբ առաւ նախագահ Մաքրոնի ժամանումով: Զինք բակի դարպասին դիմաւորեց վարչապետ Փաշինեան. երկու ղեկավարները ողջագուրուելէ ետք ուղղուեցան դէպի բակ:
Հնչեցին նախ Հայաստանի, ապա Ֆրանսայի փառերգերը, որմէ ետք Մաքրոն եւ Փաշինեան միացան սգակիր միւս ներկաներուն եւ անձամբ, մէկ առ մէկ իրենց ցաւակցութիւնները յայտնեցին Ազնաւուրի ընտանիքի անդամներուն:
Քիչ ետք, զինուորականներ ուսամբարձ բերին՝ ֆրանսական Եռագոյնի մէջ փաթթուած Ազնաւուրի դագաղը, դուդուկով «Տըլէ եաման»-ի ընկերակցութեամբ: Դագաղին ետեւէն քալող զինուորականներ ալ կը կրէին հայկական Եռագոյնով ծաղկեփունջ մը:
Այնուհետեւ, նախ վարչապետ Փաշինեան, ապա նախագահ Մաքրոն փոխան դամբանականի իրենց խօսքը արտասանեցին: Ֆրանսայի նախագահը իր խօսքի աւարտին եկաւ խոնարհելու Ազնաւուրի դագաղին առջեւ, մինչ կրկին կը հնչէր «Մարսէյէզ»-ը:
Հուսկ, զինուորականներ նոյնպէս ուսամբարձ տարին դագաղը, ֆրանսական բանակի երգչախումբի հնչեցուցած "Emmenez-moi» երգի ելեւէջային մեղեդիին ներքոյ:
Վերջին հրաժեշտի արարողութեան մը պարագային՝ անկասկած աւելորդաբանութիւն պիտի նկատուի «յուզիչ» որակումը: Բայց եւ այնպէս, իսկապէ՛ս յուզիչ էր պահը եւ մթնոլորտը պարզ բառերով բնութագրելու որեւէ փորձ ալ դատապարտուած է ձախողութեան:
ՀՀ վարչապետին ելոյթը
 
«Այսօր հաւաքուած ենք խոնարհելու եւ գնահատանքի մեր տուրքը մատուցելու ֆրանսական երգարուեստի մեծ վարպետին` Շառլ Ազնաւուրին: Ութ տասնամեակ այս անունը ժպիտ փորագրած է միլիոնաւոր դէմքերու վրայ, արագացուցած կամ դանդաղեցուցած տասնեակ միլիոնաւոր մարդոց շնչառութիւնը, փայլ ներարկած է հարիւր միլիոնաւոր աչքերու մէջ:
Եւ այս անունը 2018 Հոկտեմբեր 1-ին պահ մը կանգնեցուց երկիր մոլորակի եւ միջազգային կեանքի ընթացքը` անամոքելի թախիծ մը վրձինելով հարիւր միլիոնաւոր մարդոց դէմքերուն, իր վերջին եւ ամենազանգուածային աֆիշը թողելով աշխարհի առաջատար լրասփիւռներու առաջին էջերուն. «94 տարեկան հասակին մահացած է Շառլ Ազնաւուր»:
Բայց ինչի՞ մասին կը պատմեն այդ վերնագրերը, ինչի մասին կը պատմեն այդ ազդագրերը: Մի՞թէ ունայնութեան կամ յուսահատութեան: Ո՛չ ամենեւին, այդ ազդագրերը կը պատմեն սեփական ճակատագիրին նկատմամբ այս մեծ մարդու եւ անոր գերդաստանի տարած փառահեղ յաղթանակին մասին:
Շառլ Ազնաւուրի նախնիները Հայոց ցեղասպանութենէն մազապուրծ` դեգերեցան աշխարհի մէջ եւ ի վերջոյ հանգրուանեցին հարիւր հազարաւոր Հայերու ապաստան ու յոյս տուած Ֆրանսայի մէջ, ուր ծնաւ Վաղինակ Ազնաւուրեանը, որ յետոյ պիտի դառնար մեծն Շառլ Ազնաւուր:
Կրելով անասելի դժուարութիւններ, Վաղինակ-Շառլը ի վերջոյ գտաւ իր կոչումը, բայց այդ կոչումին բացի իրմէ՝ չէր հաւատար ուրիշը: Բոլորը զինք կը համոզէին, կը բացատրէին, որ բեմը իր գործը չէ, երգելը իր կոչումը չէ, որ ճակատագիրը առանց այդ ալ շռայլ գտնուած է իր հանդէպ, իր ծնողը փրկելով ցեղասպանութեան աղէտէն:
Բայց Վաղինակ Ազնաւուրեանին կարեկցանք չէր հարկաւոր, այլ առաքելութիւն եւ ան գիտէ՛ր իր առաքելութիւնը եւ այդ առաքելութիւնը Շառլ Ազնաւուր դառնալու աներեւակայելի ճանապարհն էր: Եւ ան երգեց, ու գրեց, եւ ան գրեց ու երգեց դատարկ եւ կիսադատարկ դահլիճներու մէջ եւ ան երգեց առանց յոգնելու ու աննահանջ եւ մարդկութեան տուաւ ժամանակ` հասկնալու եւ գիտակցելու, որ մեծ աստղ մը ծագած է համաշխարհային մշակոյթի երկնակամարին վրայ, որ դեռ քանի մը տասնեակ տարիներ պիտի թնդացնէ աշխարհի ամենէն հեղինակաւոր դահլիճները:
Եւ անոր ձայնը տարածուեցաւ աշխարհի բոլոր կողմերը, հասաւ ամենահեռաւոր երկիրներ եւ ջերմացուց նոյնիսկ ամենապաղ սրտերը:
Ցաւօք, ես առիթը չունեցայ անձամբ ծանօթանալու Մեծ վարպետին՝ Շառլ Ազնաւուրի հետ: Բայց հաւատացէք` զինք կ՚ընկալեմ իբրեւ մերձաւոր հարազատ: Զինք այդպէս կ՚ընկալէ ոեւէ Հայ, որովհետեւ Ազնաւուր այն մարդն է, որ Հայու անունը հասցուցած է նոր բարձունքներու, որ Հայու հպարտութեան նոր շունչ տուած է ու նոր երանգ, որ կրցած է ապրիլ իր պատմական հայրենիքին եւ իր ժողովուրդին ցաւերով, հոգերով ու երազանքներով:
Նաեւ ա՛յս է պատճառը, որ Շառլ Ազնաւուրին շնորհուած է Հայաստանի Ազգային հերոսի կոչում: Բայց ան այդ կոչումը վաստակած է ոչ միայն երգիչի իր հանճարով, այլեւ Հայաստանի Հանրապետութեան կայացման գործին մէջ ունեցած անուրանալի վաստակին համար:
Հայաստանի մէջ անոր անունով կոչուած են փողոցներ ու հրապարակներ, իսկ Հայաստանի երկրորդ քաղաք Գիւմրիի մէջ արդէն երկար տարիներէ ի վեր կը խոյանայ անոր մեծաշուք արձանը եւ ան թերեւս միակ անձն է, որուն ի պատիւ Հայաստանի մէջ արձան կանգնեցուած է կենդանութեան օրօք:
Շառլ Ազնաւուրի մահուան կապակցութեամբ Հայաստանի մէջ սուգ յայտարարուած է եւ այս ամէնը արտայայտութիւնն է այն հսկայական սիրոյ, զոր իւրաքանչիւր Հայ, իւրաքանչի՛ւր Հայ` առանց բացառութեան, կը տածէ այս մեծ մարդուն, այս մեծ Ֆրանսացիին, աշխարհի այս մեծ քաղաքացիին հանդէպ:
Ֆրանսայի Հանրապետութեան մեծարգոյ նախագահ պարոն Էմանիւէլ Մաքրոն, Շառլ Ազնաւուրի հրաժեշտի այս վեհաշուք արարողութեան ընթացքին, չեմ կրնար չարտայայտել այն առանձնակի յարգանքն ու երախտագիտութիւնը, զորս մեր ժողովուրդը կը տածէ Ձեր երկրին նկատմամբ: Եւ կ՚ուզեմ հայ ժողովուրդի երախտագիտութիւնը արտայայտել Ֆրանսայի պետութեան եւ բոլոր Ֆրանսացիներուն, որ Ցեղասպանութենէն մազապուրծ մեր ժողովուրդին ապաստան տուած եւ հայկական տաղանդի զարգացման բարենպաստ միջավայր ստեղծած է: Ֆրանսայի Հայութիւնը տուած է այնպիսի անուններ, ինչպէս Շառլ Ազնաւուրը, Անրի Վերնէօյը, Ժորժ Կառվարենցը, Գառզուն, Ժանսեմը եւ Ֆրանսան մեր ժողովուրդի վերածնունդի սիրելի մէկ ովասիսը դարձած է:
Շառլ Ազնաւուրը անշուշտ, Ֆրանսայի մեծ նուիրեալ էր, Ֆրանսայի մեծ քաղաքացի, ֆրանսերէնի տարածման անկրկնելի մունետիկ մը, բայց նաեւ Հայաստանի մեծ պաշտպան էր, Հայաստանի քաղաքացի եւ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպան:
Ան կ՚ապրէր Հայաստանի հոգերով, եւ մեր ժողովուրդը անոր հոգատարութիւնը տեսած ու զգացած է երեսուն տարի առաջ տեղի ունեցած մեծ երկրաշարժին, Հայաստանի անկախութեան բոլոր դժուարին օրերուն:
Շառլ Ազնաւուրը անտարբեր չմնաց նաեւ Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած թաւշեայ, ժողովրդական յեղափոխութեան նկատմամբ եւ ինծի ուղղուած վերջին նամակին մէջ մասնաւորապէս գրած էր. «Անմիջապէս որ առողջութիւնս թոյլ տայ, ջերմօրէն կը փափաքիմ այցելել այս Նոր Հայաստանը եւ ծանօթանալ այն առողջ ուժերուն, որոնք պիտի կերտեն մեր ազգի ապագան»։ Մեծ վարպետը կը պատրաստուէր Հայաստան այցելելու գալ շաբաթ, Ֆրանսախօս երկիրներու միջազգային կազմակերպութեան տասնեօթներորդ վեհաժողովին առիթով եւ անոր խոստացած էի ծանօթացնել Նոր Հայաստանին, խոստացած էի, որ ան միանգամայն պիտի զգայ Նոր Հայաստանի յաղթանակած քաղաքացիի լաւատեսութիւնն ու ոգին:
Ցաւօք այս խոստումը չկրցայ կատարել, սփոփանքս այն է, որ Ազնաւուր այնուամենայնիւ հասցուց իր վերջին ուղերձը յղելու Նոր Հայաստանին` ինծի գրած նամակին մէջ ըսելով. «Սրտանց կը փափաքիմ, որ Հայաստանի երիտասարդութիւնը կարենայ դրսեւորել իր ամբողջ ներուժը եւ իր երազանքները իրականութիւն դարձնել Հայաստանի մէջ»։
Սիրելի Վարպետ, Մեծարգոյ Շառլ Ազնաւուր,
Ձեր նամակին մէջ դուք ճշգրտօրէն ձեւակերպած էք այն ինչ, որ կ՚ուզէ հայ ժողովուրդը, ինչ որ կ՚ուզէ Հայաստանի երիտասադրութիւնը: Եւ այստեղ, հիմա, աշխարհի աչքին առջեւ կ՚ուզեմ հանդիսաւոր կերպով Ձեզի խոստանալ, որ իրականութիւն պիտի դարձնենք Ձեր պատգամը, կեանքի պիտի կոչենք Ձեր ցանկութիւնը: Կ՚ուզեմ հաւաստել, որ անմնացորդ նուիրուած եմ Ձեր երազած Նոր Հայաստանը կերտելու գործին: Ազատ եւ Երջանիկ Հայաստանը իսկապէ՛ս արժանի գնահատանքը պիտի ըլլայ հայ ժողովուրդի եւ Հայաստանի նկատմամբ Ձեր ունեցած անուրանալի վաստակին:
Կը խոնարհիմ ձեր առջեւ` մեծ Ֆրանսացի, մեծ Հայ, մեծ արուեստագէտ, մեծ մարդասէր:
Ննջէ խաղաղութեան մէջ, սիրելի՛ Վարպետ»։
Նախագահ Մաքրոնի ելոյթը
Ստորեւ, Էնվալիտի մէջ Ազնաւուրի յիշատակին՝ նախագահ Մաքրոնի ունեցած ելոյթը, ընդհանուր գիծերու մէջ.-
«Շառլ Ազնաւուր կ՚ուզէր ապրիլ մէկ դար. ան խոստացեր էր ինքն իրեն, խոստացեր էր մեզի. կարծես ատիկա ըլլար իր կեանքին վերջին մարտահրաւէրը: Տարիքը երբեք զինք չզրկեց անյագ կեանքի ծարաւէն, ստեղծագործելու, սիրելու, երգելու ցանկութենէն, բայց նպատակին քիչ մնացած՝ ան հեռացաւ: Անակնկալի եկանք, որովհետեւ սովոր չէինք տեսնելու, որ ան չյաջողի իր ճշդած որեւէ նպատակ:
Այս յանկարծակի պարապը մեզի ակնյայտօրէն հասկցուց մէկ բան, որ ամբողջ դար մը ա՛ն էր մեզ ապրեցնողը. մեր կեանքի դժուարին, դառնութեան, յոյսի պահերուն Շառլ Ազնաւուր իր ստեղծագործողութիւններով՝ մեզի մեկնեց սփոփիչ հայելի մը, որ երկար տարիներ մեր կեանքը աւելի մեղմացուց, օգնեց դիմակալելու կեանքի մարտահրաւէրներուն: Իր երգերը ամառնային դատարկ երգեր չէին, որոնք մարդիկ կ՚ուրախացնեն պահ մը եւ ապա կը մոռցուին. անոնք միլիոնաւորներու համար դարձան սփոփանք, մխիթարանք. ան կ՚երգէր մեզի համար որպէս կեանքի ուղեկից, կը պատմէր կեանքի դժուարութիւններուն մասին: Առանձնապէս կը խօսէր ժամանակէն. իր ստեղծագործութիւնները միայն տխրութիւն չէին պատմէր, այլ կը ներկայացնէին նաեւ իր գաղթի եւ աքսորի փորձառութիւնը: Կ՚ըսեն, որ աքսորի տարիները զոյգ կը հաշուուին. Ֆրանսացիները անոր մէջ շատ արագ նկատեցին ատիկա:
Տարիներու ընթացքին Շառլ Ազնաւուրի ձայնի հնչերանգը մեզ միաւորեց` անկախ մեր տարիքէն եւ ընկերային դասակարգէն: Ազնաւուրը միաւորեց մեզ եւ դարձաւ Ֆրանսայի դէմքերէն մէկը: Իր երգերը նախ եւ առաջ բանաստեղծութիւններ են, որոնց բառերը կ՚երթան ուղղակի մեր սրտերը. այդ բանաստեղծութիւններու վերնագրերը, յանկերգները մեզի համար դարձան ժառանգութիւն:
Այդպէ՛ս է, որ կը հաստատուի արուեստագէտի մը հանճարը: Ֆրանսերէնը Ազնաւուրի համար դարձաւ այն կապը, զոր հիւսեց Ֆրանսայի հետ: Հայ գաղթականներու որդին, որ կրթութիւն չստացաւ, բնազդաբար հասկցաւ որ Ֆրանսայի մէջ լեզուն՝ պետութեան մէջ պետութիւն է: Դերասանի որդին դարձաւ փարիզցի. սկիզբը սկսաւ հանդէս գալ շարժարուեստի մէջ, դժուարութիւններով, երբեմն կարճ երկխօսութիւններով, սակայն ան երբեք չէր յաւակներ դառնալ դերասան: Այդուհանդերձ, ան դերեր ստանձնեց վաթսուն ժապաւէնի մէջ, որոնցմէ շատեր դարձան գլուխ-գործոցներ: Միշտ եղաւ երիտասարդներու կողքին, եղաւ բաց՝ նոր երաժշտութիւններու, ձայներու, գաղափարներու նկատմամբ: Մինչեւ վերջ ան գրեց երիտասարդ արուեստագէտներու համար, շարունակեց անոնց օգնել, այդպէսով սերունդներու միջեւ հաստատելով կամուրջներ: Այդպէս կը պատկերացնէր ան Ֆրանսան, նաեւ աշխարհը, քաջ գիտակցելով՝ թէ Ֆրանսան որքա՛ն առընչուած է համայն աշխարհին հետ: Ան երգեց ութ լեզուներով, բայց հանրութեան ամէնուրեք ֆրանսերէնով մատուցեց իր երգերը:
Բոլոր առաքինութիւններէն՝ ան կը նախընտրէր հաւատարմութիւնը. հաւատարիմ էր ծնողներուն, կնոջը, ընտանիքին, բարեկամներուն, ընկերներուն, ծանօթներուն եւ անծանօթներուն. հաւատարիմ էր նաեւ Հայաստանին: Ազնաւուր Հայաստանի զաւակն էր, հարազատը, դեսպանը, նաեւ այն առատաձե՛ռն զաւակը, որ օգնութեան ձեռք մեկնեց 1988-ի երկրաշարժէն տուժածներուն: Անոր այդ յանձնառութիւնը այսօր կը շարունակէ «Ազնաւուր» հիմնադրամը, գործելով՝ ի նպաստ Հայերուն, Հայաստանին, ֆրանքեւհայկական բարեկամութեան:
Հակառակ այն ցաւին, որ թողած էր ցեղասպանութիւնը` Ազնաւուր շարունակեց իր ճամբան, տարաւ իր պայքարը: Միշտ երգեց Հայաստանի, հայ ժողովուրդին մասին՝ ցանկալով պաշտպանել արժանապատւութիւնը այն մարդոց, զորս փորձեր էին լռեցնել: Անոր հաւատարմութիւնը իր արմատներուն՝ մեզի աւելի զգալի դարձուց օտարականի այն անասելի մասնիկը, որ կ՚ապրէր անոր Ֆրանսացիի հոգւոյն մէջ: Իր շնորհիւ Հայաստան շատ բան տուաւ Ֆրանսային: Իր միջոցով այսօր առիթը կը ստեղծուի յիշելու, թէ մենք՝ որպէս ազգ որքան պարտական ենք այն բոլոր Հայերուն, որոնք ստիպուած փախան իրենց հայրենիքէն՝ եկան ապաստան գտնելու մեր քով, պարարտացուցին մերը: Բազմազանութիւն չէ ասիկա, այլ զիրար խաչաձեւող ճակատագիր է:
Բոլոր երկիրներու Հայեր, այսօր դուք էք ներկայ՝ խոհերուս մէջ:
Գալ շաբաթ Ազնաւուր մեզի հետ պիտի գար Երեւան` մասնակցելու Ֆրանսախօսութեան վեհաժողովին. անոր բացակայութիւնը մեծ բաց մը պիտի թողէ: Հայաստանի եւ Ֆրանսայի միջեւ բարեկամութիւնը միշտ արժանի մնայ անոր տուած դասերուն:
Վստահ եմ, որ դեռ շատ երկար տարիներ միլիոնաւոր մարդիկ դժուարութեան, յոյսի, ուրախութեան պահերուն իրենց յիշողութեան մէջ պիտի պահեն այն երգերու մեղեդիները կամ անոնց բառերը, զորս այս բացառիկ բանաստեղծը թողեց մեզի: Իւրաքանչիւրիս սրտին մէջ ան կը շարունակէ իր ճամբան` քալելով ուղիղ, ձեռքը գրպանը, ժպիտը դէմքին: Ազնաւուր մեզի հետ միասին հպարտօրէն պիտի բոլորէ այն դարը, զոր չկրցաւ բոլորել հոս: Այլեւս ան բնա՛ւ պիտի չլքէ մեզ, որովհետեւ Ֆրանսայի մէջ բանաստեղծները երբեք չեն մեռնիր»:
********************************
********************************
ՖՐԱՆՍԱ
Ազնաւուրի յուղարկաւորութիւնը
Փարիզի Ս. Յովհաննէս-Մկրտիչ
մայր տաճարին մէջ, նախագահութեամբ՝ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին
Շաբաթ, Հոկտեմբեր 6-ի առաւօտեան Փարիզի Սուրբ Յովհաննէս-Մկրտիչ առաջնորդանիստ եկեղեցւոյ մէջ, նախագահութեամբ Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին, տեղի ունեցաւ Շառլ Ազնաւուրի յուղարկաւորութեան արարողութիւնը:
Այս առթիւ Ժան-Կուժոն փողոցը փակուած էր երթեւեկի, ընդհանրապէս հանրութեան, նոյնիսկ՝ մամուլին: Հոն կրնային մուտք գործել միայն այն շուրջ 200 անձերը,– ընդհանրապէս արուեստի աշխարհէն՝ հռչակաւոր երգիչին մտերիմ անուններ,– որոնք Ազնաւուրի ընտանիքին կողմէ պաշտօնապէս «հրաւիրուած» էին ներկայ գտնուելու յուղարկաւորութեան արարողութեան: Հոն էին նաեւ ՀՀ նախագահ Արմէն Սարգսեանն ու վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան, Ֆրանսայի եւ Հայաստանի բարձրաստիճան այլ դէմքեր:
Արարողութեան աւարտին՝ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը արտասանեց դամբանական մը:
Պէտք է ըսել, որ Ազնաւուրի ընտանիքը սկիզբը բոլորովին դէմ էր որեւէ մեծարանքի հանդիսութեան եւ կ՚ուզէր, որ վերջին հրաժեշտի արարողութիւնը կատարուի ընտանեկան խիստ սեղմ շրջանակի մէջ: Բայց այնուհետեւ տեղի տալով բուռն պնդումներուն՝ ընդունած էր Էնվալիտի արարողութեան կայացումը:
Եկեղեցիէն, ննջեցեալին մարմինը փոխադրուեցաւ Փարիզի հարաւ-արեւմուտքը գտնուող Մոնֆոր-լ՚Ամորի համայնք (Իվլին նահանգ), ամփոփուելու համար տեղւոյն դարաւոր վանքի տարածքին գտնուող Ազնաւուր ընտանիքի դամբարանին մէջ:
Աղբիւր՝ ՆՈՐ ՅԱՌԱՋ