Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (106) Հոկտեմբեր 2020

Անցուդարձ

ՖՐԱՆՍԱ – ԱՐՑԱԽ

ՄԻՆՍՔԻ ԽՈՒՄԲԻ ԱՆՏԵՍՈՒԱԾ ՀԱՄԱՆԱԽԱԳԱՀՆԵՐՈՒ ՀԱԿԱԶԴԵՑՈՒԹԻՒՆԸ

ՄԱՔՐՈՆ ԿԸ ՊԱՀԱՆՋԷ, ՈՐ ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՄԱՐ ԳՏՆՈՒԻ «ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԿԱՅՈՒՆ ԿԱՐԳԱՒՈՐՈՒՄ» ԵՒ «ԹՈՒՐՔԻԱ ՎԵՐՋ ՏԱՅ ԻՐ ԳՐԳՌՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒՆ» ԵՌԱԿՈՂՄ ՀԱՄԱՁԱՅՆՈՒԹԻՒՆԸ ՈՒՆԻ՞ ՊԱՐՏԱԴԻՐ ՈՒԺ ԵՒ ԻՐԱՒԱԿԱՆ ՀԻՄՔ

Արցախի մասին Երկուշաբթի երեկոյեան կնքուած փաստաթուղթին համար Փութին ինք իսկ յայտարարեց, թէ Հայաստանի, Ազէրպայճանի եւ Ռուսաստանի միջեւ համաձայնութեամբ գոյացած է ան, այլ խօսքով՝ այդ գործընթացին մէջ անտեսուած են ցայսօր որպէս միակ պաշտօնական ձեւաչափ ներկայացուած Մինսքի խումբի միւս համանախագահները՝ Ֆրանսան եւ Միացեալ Նահանգները։ Նշեալ յայտարարութեան հրապարակման վաղորդայնին՝ նախագահ Մաքրոն յայտարարեց, որ հարկ է աշխատիլ «կայուն քաղաքական կարգաւորման» ուղղութեամբ, որ «պիտի պահպանէ Հայաստանի շահերը», ինչպէս նաեւ Թուրքիոյ խստօրէն կոչ ըրաւ «վերջ տալու գրգռութիւններուն»։ «Անհրաժեշտ է առանց յապաղումի աշխատանք տանիլ սահմանելու համար հակամարտութեան մնայուն քաղաքական կարգաւորման պայմաններ, որոնք կրնան ապահովել Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչութեան լաւ պայմաններու մէջ գոյատեւումը եւ իրենց տուները լքած տասնեակ հազարաւոր մարդոց վերադարձը»,– ընդգծեց Էլիզէի պալատը: «Այս դժուար պահուն Ֆրանսա կանգնած է Հայաստանի կողքին, որուն կրկին կը յայտնէ իր պատմական բարեկամութիւնը»,– ըսաւ նախագահ Մաքրոն յայտարարութեան մէջ, աւելցնելով որ՝ Ֆրանսա կ՚ուզէ մանրակրկիտ կերպով քննարկել հրադադարի համաձայնագրին պայմանները: Բայց եւ այնպէս, Էլիզէ ողջունեց մարտերու աւարտը, նշելով՝ որ «այսօր առաջնահերթ խնդիրն է մնայուն կերպով դադրեցնել մարտերը եւ յարգել երէկ որոշուած հրադադարը»։
Նախագահ Մաքրոնի յայտարարութեան մէջ կը նշուէր նաեւ որ Ֆրանսա հոն ղրկած է բժշկական առաքելութիւն մը։ Էմանիւէլ Մաքրոն, որ բազմիցս փորձեց հրադադար ապահովել Մինսքի խումբի շրջանակին մէջ, «հետամուտ պիտի ըլլայ աշխուժօրէն շարունակելու իր խորհրդակցութիւնները Ռուսաստանի հետ», եւ ան «շատ մօտ օրէն» հանդիպում պիտի ունենայ Հայաստանի եւ Ազէրպայճանի ղեկավարներուն հետ: Ֆրանսա նաեւ «Թուրքիոյ վճռականօրէն կոչ կ՚ընէ վերջ տալու Լեռնային Ղարաբաղի առնչուող իր գրգռութիւններուն, ցուցաբերելու զգաստութիւն և զերծ մնալու այն ամէն ինչէ, որ կրնայ խաթարել կողմերու միջև՝ Մինսքի խումբի շրջանակին մէջ մնայուն համաձայնագրի մը բանակցութեան հնարաւորութիւնը»,– ըսուած է Ֆրանսայի նախագահին յայտարարութեան մէջ:
Իր կարգին, Ֆրանսայի Արտաքին գործոց նախարար Ժան-Իվ Լը Տրիան ըսաւ, որ «Հակամարտութեան մնայուն կարգաւորման համար՝ կողմերու միջեւ բանակցութիւններու վերսկսումը յայտարարուած հրադադարէն յետոյ կը մնայ անհրաժեշտութիւն։ Որպէս Մինսքի խումբի համանախագահ՝ Ֆրանսա այս ջանքերու գործօն մասնակիցը պիտի ըլլայ։ Երկու կողմերու միջեւ քննարկումները պէտք է վերսկսին անյապաղ։ Ատոնք պէտք է թոյլ տան վերջին շաբաթներու ընթացքին հակամարտութեան հետեւանքով տեղահանուած մարդոց վերադառնալ, եւ սահմանել Լեռնային Ղարաբաղի ապագայ կարգավիճակը»։
Իսկ ԱՄՆ-ու Արտաքին գործոց նախարարութեան ներկայացուցիչը յայտարարած է. «Մենք ի գիտութիւն ընդունեցինք Ռուսաստանի միջնորդութեամբ ռազմական գործողութիւններու դադրեցման մասին համաձայնագիրը եւ շահագրգռուած ենք աւելին իմանալով այս նոր համաձայնագրի մանրամասնութիւններուն եւ ծրագրերուն մասին, երբ ան կայանայ։ Մենք ուրախ պիտի ըլլանք տեսնելով բռնութեան աւարտը, բայց առայժմ չենք կրնար մէկնաբանել հրադադարի կամ հետագայ քայլերու ստոյգ մանրամասնութիւնները։ Թէ հակամարտութեան կողմերը ինչպէ՞ս կ՚ընկալեն նոր համաձայնութիւնները՝ ատիկա իրենց պէտք է հարցնել»։ Ինչպէս կ՚երեւի, դեռ ոչինչ յստակ է, Մինսքի խումբի համանախագահ երեք երկիրներէն երկուքը դեռ լաւատեղեակ իսկ չեն խնդրոյ առարկայ յայտարարութեան մանրամասնութիւններուն եւ այնպէս կը թուի, թէ դեռ խօսք ունին ըսելու։
Մասնագէտներ ալ կը նշեն, որ այդ փաստաթուղթը պարտադիր ուժ չունի, ոչ ալ՝ իրաւական հիմք: Նշենք, որ Երեքշաբթի առաւօտ Թուրքիա ողջունեց հրադադարի համաձայնութիւնը, զայն համարելով Ազէրպայճանի «մեծ յաղթանակը» Հայաստանի նկատմամբ: «30 տարիէ ի վեր բռնագրաւուած հողերը ետ առնուեցան»,- ըսաւ Թուրքիոյ Արտաքին գործոց նախարար Մեւլիւթ Չաւուշօղլու, աւելցնելով՝ «թող ասիկա դաս ըլլայ» Հայաստանին։