Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (98) Յունուար 2020

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Այնքա՛ն բազմիմաստ է ՏՕՆ հասկացութիւնը....Տօնը տօն կը դառնայ, ըստ իս, երբ միասնական ապրումներով կը տոգորուինք, սիրով, բարութեամբ եւ համերաշխութեամբ կը լեցուինք մէկս միւսին հանդէպ՝ բարեկամ թէ հարազատ, ծանօթ թէ անծանօթ....երբ պահ մը կանգ կ'առնենք մեր առօրեայ հեւք ու վազքէն, սովորական ընթացքէն եւ կը փորձենք վերիմաստաւորել մեր կեանքը, զայն վերանորոգել՝ իրենց հմայքն ու փայլը կորսնցուցած Մնայուն Արժէքներու Խորհուրդով....նոր շունչ ու կեանք տալ այն Արժէքներուն, որոնք ներշնչման բուն աղբիւրն ու գերագոյն իմաստն են մեր երկրային գոյութեան....: Տօնը մեզ կը մղէ, գերազանցօրէն, որ նորովի հարց տանք մենք մեզի, թէ ինչո՞ւ կ'ապրինք, ինչո՞ւ կանք այս աշխարհիս վրայ....Իւրաքանչիւրս ի՛նք պիտի պատասխանէ այս հարցումին անշուշտ՝ խղճի մտօք, առանց ինքնախաբէութեան, իր սրտի եւ հոգիի հայելիին դիմաց կեցած....եւ անգամ մը եւս յայտնաբերէ իր ԷՈՒԹԻՒՆԸ՝ մարդկային, ազգային եւ անձնական մակարդակներու վրայ....
..............
Արմատախիլ եղած բոյսը՝ եթէ այլ տեղ ցանես, տակաւ կը կորսնցնէ ան իր հարազատ բոյրն ու թոյրը, կ'այլափոխուի....Նոյնը չէ՞ պարագան իր բուն հարազատ բնօրրանէն, իր պապենական բազմահազարամեայ հողերէն արմատախիլ հայ մարդուն, որ կ'ապրի Սփիւռքի օտար ափերուն վրայ....Կրնա՞յ ան էապէս ուրախանալ, զգալ լիարժէք մարդ....Կրնա՞յ ան գիտակցաբար թէ անգիտակցաբար չփնտռել իր արմատները, չտագնապիլ ինքնութեան տագնապով....Ո՞վ պիտի կարենայ լիովին ըմբռնել, զգալ՝ սփիւռքացած հայ մարդուն ինքնութեան տագնապը:
..............
Բանիմաց, զօրաւոր եւ տեսիլք ունեցող ղեկավարն է որ կրնայ շրջել երկրի մը, ժողովուրդի մը պատմութեան անիւը, տէր կանգնիլ ճակատագրին, եւ, նոյնիսկ ամէնէն աննպաստ պայմաններու տակ, իր աննկուն կամքը պարտադրել դէպքերու ընթացքին, պատմութիւն կերտել....մինչ տկար եւ տեսիլքէ զուրկ ղեկավարը կ'երթայ դէպքերուն ետեւէն եւ կը համակերպի անոնց, առանց դոյզն ճիգի եւ նախաձեռնութեան....Պատմական այս պահին եւ ընդհանրապէս ալ, մեզի գաղափարապաշտ ղեկավարութիւն է հարկաւոր, «օդի, ջուրի, հացի նման»....
..............
Ամբողջ մարդկային պատմութեան փիլիսոփայութիւնը կարելի պիտի ըլլար սապէս սահմանել՝ Մարդկային անպարտելի ոգիին յաղթանակը ընդդէմ ժամանակին....Այո, անպարտելի է մարդկային ոգին, եթէ չէ եղծանուած ան հոգեկան հիւանդութեամբ, թէ այլապէս: Վկայ՝ մեր ժողովուրդի պատմութիւնը: Հազար ու մէկ տառապանքի, զրկանքի, ցաւ ու վիշտի խորխորատներէն անցած, եւ ի հեճուկս անոնց, ան մաքառեր ու պայքարեր է անվհատ, վառ է պահեր իր ստեղծագործական ոգին, որով ան հրաշակերտեր է մեր մշակոյթի գանձերը՝ գիր-գրականութիւն, երգ-երաժշտութիւն, նկարչութիւն, ճարտարապետութիւն, որոնք հայ հոգիի ամէնէն հարազատ արտայայտութիւնն են, մեր հաւաքական ինքնութիւնը, մեր իւրայատուկ բոյրն ու թոյրը՝ աշխարհի մշակոյթներու անդաստանին մէջ....Ոգիով ենք յաղթահարեր ճակատագրի հարուածները, ոգիով ենք կերտեր մեր յաղթանակները, մեր սխրագործութիւնները՝ պատերազմի դաշտին վրայ, թէ ամէնօրեայ տքնաջան աշխատանքի մէջ....Ոգին հայկական վառ կը մնայ տակաւին՝ հակառակ եւ ի հեճուկս ներկայ աշխարհի սադրանքներուն, որոնք բիւր ձեւեր հագած, կը սպառնան ջնջել ազգ ու մշակոյթ ....աշխարհը դարձնել նոյնանման մի զանգուած, ռոպոթացած, հեշտօրէն կառավարելի....Ոգին չի յանձնուիր երբեք....Անիկա կը մնայ անպարտելի, տիեզերքի բարձրագոյն օրէնքով իսկ հաստատագրուած....
..............
Առանց ներքին ինքնամաքրման, առանց ներքին բարեփոխման, առանց ոգիի եւ գիտակցութեան նոր որակի ձեռքբերման, անկարելի է իրականացնել որեւէ հաւաքական յառաջխաղացք, փայփայել յոյսը նոր որակի պետականութեան ձեւաւորման...քանզի պետութիւնը մենք ենք, մեզմէ իւրաքանչիւրը՝ անհատաբար եւ միասնաբար...: Չկայ վերացական պետութիւն: Եթէ վճռակամ ենք ազգային մեր պետականութեան տալու նոր որակ, յայնժամ իւրաքանչիւրս պիտի սկսի իր սեփական անձէն....նոյնիսկ Սփիւռքի մէջ, մեր կաթիլ տքնանքը խառնելով հաւաքական ՄԵՆՔ-ի կերտումին....
..............
Առօրեայ կեանքի նանրութիւններէն, քաղաքա - տնտեսական խնդիրներէն վեր, կայ կեանքի հրաշք-խորհուրդը, ապրելու ոգեկան մթնոլորտը, որ առկայ է կեանքի ամէնէն պարզ թուացող երեւոյթներուն մէջ՝ լուսաբացին, ծառ ու ծաղկին, թուփ ու տերեւին, կապոյտ թէ ամպամած երկնքին....եւ բոլոր-բոլոր տարրերուն մէջ բնութեան, որոնց հետ հաղորդուելով է որ մարդ էակը կը զգայ մէկ ու միասնական տիեզերքին հետ համակ.....Կը ներզգայ գերագոյն իրականութիւնը, որուն առջեւ կը խոնարհի երկիւղածութեամբ եւ հրճուագին....Սա չէ՞ ըլլալու բուն էութիւնը:
..............
Շահի համար, կեանքեր կը խորտակեն....Շահի համար, երկիրներ կը կործանեն...Շահի համար, աղանդներ եւ սուտ կրօնքներ կը ներմուծեն...Շահի համար, մարդուն ազատութիւնը կը չարաշահեն...Շահի համար, մարդկային եւ ազգային տարրական իրաւունքներ ոտքի կոխան կ'ընեն...Շահի համար, պատմութիւն կը կեղծեն, կը բռնաբարեն ամէն արժէք, բարոյական, դարերով նուիրագործուած աւանդութիւններ, մարդն ու անոր հայրենիքը վերածելով շահոյթ ու գերշահոյթ ապահովելու գործիքի....
..............
Մարդուն ներքին կեանքը տեսակ մը ճամբորդութիւն է՝ կեանքի սովորական ընթացքէն, մերթ դէպի խորխորատները տառապանքի ու տխրութեան, մերթ ալ՝ դէպի լուսաշող բարձունքները բերկրանքի եւ երանութեան...մշտական յուզա-իմացական վերիվայրումներու ալեկոծութիւն...ինչ որ ներքին բովանդակութիւն կու տայ մեր կեանքին...
..............
Մտքի թռիչքը կաղապարներէ դուրս կարենալ մտածել է...Մտքի թռիչքը ընդունուած եւ կեղծ բարոյական չափանիշներէ ազատագրուիլ է...Մտքի թռիչքը անյայտին եւ անհունին մէջ յանդգնիլ է, շատ անգամ առանձին եւ մինակ մնալու հեռանկարը աչքին առած անվախօրէն ու համարձակ...Մտքի թռիչքը մարդ էակին գերագոյն փառքն է:
..............
Ներքին ապականութիւնն է որ կը կործանէ երկիրը, պետութիւնը....ներքին բարոյական-գաղափարական ապականութիւնը...: Որեւէ արտաքին վտանգ կարելի պիտի ըլլար դիմակայել, եթէ կայ ներքին ամրութիւն, որ կը խարսխուի հոգեւոր-բարոյական-գաղափարական արժեհամակարգի վրայ: Մենք մեզի հանդէպ պիտի ըլլանք խստապահանջ...: Այդ ուղղութեամբ ալ, իշխանութեան բոլոր մակարդակներու վրայ՝ ինքնաքննադատութիւնը, ժողովուրդին հաշուետու ըլլալը էական նախապայման են ապականութեան կամ ներքին փտածութեան առաջքը առնելու համար....
..............
Հայրենասիրութեան մասին տարբեր քննարկումները կ'առաջնորդեն, ըստ իս, այն փաստին, որ միշտ ալ պիտի ըլլան ճշմարիտ հայրենասէրներ, որոնք նուիրուած ըլլան ժողովուրդին ու հայրենիքին, եւ ոչ-հայրենասէրներ որոնք կեղեքեն ու շահագործեն սեփական ժողովուրդը.... հասարակական համակարգը կրնայ շատ բան փոխել մարդուն մէջ....մանաւանդ ազգային ճիշդ դաստիարակութիւնը....: Ես կը խորհիմ որ հայրենասիրութիւնը էապէս հոգեկան որակ է....իսկ հարց է, թէ ճիշդ հասարակարգը կրնա՞յ ամբողջովին բարեփոխել մարդ էակը եւ զայն դարձնել առաքինի....կարելի՞ է չարին արմատը արմատապէս վերացնել մարդ էակէն...թէ՞՝ պիտի միշտ ալ ըլլան «բեզազ Արտեմներ», այս անգամ գուցէ գառան մորթով եւ տարբեր ձեւերով շահագործուող «Գիգոլ»ներ, որոնք պիտի զոհաբերուին յանուն կարգ մը անձանց շահամոլութեան եւ....
..............
Մարդուն տարած աշխատանքը, ի գործ դրած ջանքն ու ճիգը անպայմանօրէն կը վարձատրուին՝ ոչ անպայման նիւթականով, այլ մանաւանդ հոգեկան գոհունակութեամբ, կուտակուած փորձառութեամբ, հոգեմտաւոր աճումով..ձեռքբերուած բերքով..: Ոչ մէկ աշխատանք պարապի կ'երթայ...: Աւելի լաւ է աշխատիլ նոյնիսկ անվճար, քան պարապի տալ ժամանակը, ինչ որ ներքին դժգոհութեան տեղի կու տայ՝ գիտակից թէ անգիտակից...: Հոգեբանական լուրջ տագնապներ կրնան յառաջանալ անաշխատունակ կամ անգործունակ վիճակներէն...
..............
ՀԱՅ ըլլալն ու հայ մնալը դիւրին գործ չեն, այլ՝ հոսանքն ի վեր թիավարում, մանաւանդ Սփիւռքի օտար, ամայի ճամբէքի վրայ....Շատեր ամէնէն փոքր դժուարութեան առջեւ կ'ընկրկին եւ հազար ու մէկ պատրուակով կ'ուզեն արդարացնել իրենց օտարամոլութիւնը...Բայց անոնք միայն իրենք զիրենք է որ կը խաբեն....Մարդիկ ճանչցած եմ, որ ի՛նչ-ի՛նչ զոհողութիւններով հայ են մնացած...հայ դպրոց պահած, հայ սերունդ պատրաստած....: Տխուր է անչափ ներկայիս ահաւոր զառիթափը ազգային ոգիի, հայոց լեզուի, հայ մշակոյթի...., երբ հայ դպրոցէն ներս իսկ, հայոց լեզուն կը նահանջէ ...վիթխարի քայլերով: Հիմի՞ էլ լռենք, եղբայրք..., երբ շատ լաւ գիտենք որ հաւատքը հայկականութեան հանդէպ կրնայ լեռներ շարժել....Ունի՞նք այդ հաւատքը...
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ