Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (96) Նոյեմբեր 2019

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Ի՞նչ կ'արժեն տեղեկութիւնները, նոյնիսկ գիտելիքը՝ առանց իմաստութեան: Ներկայ դարուն, մարդ անհատը ողողուած է արագահոս տեղեկատուութեամբ, մասնագիտական եւ այլ գիտելիքներով....սակայն ան յաճախ կը յայտնուի խառնաշփոթի մէջ, չկարենալով տարանջատել բարին՝ չարէն, ճշմարիտը՝ սուտէն ու կեղծիքէն, արդարը՝ անարդարէն, ճիշդը՝ սխալէն....Իմաստութիւնն է որ մարդ էակին կ'ըլլայ ուղեցոյց եւ լուսատու փարոս՝ ընտրելու համար կեանքի ճիշդ ուղին, կեանքը ճիշդ ապրելու կերպը...մանաւանդ բարդագոյն իրավիճակներու մէջ...Իմաստութիւնն է որ կեանքի գերագոյն արժէքներ եւ սկզբունքներ կը փոխանցէ մարդուն, գոյութեան իմաստ ու նպատակ, իտէալ ու տեսլական կը ներշնչէ անոր...: Իմաստութիւնը կը կերտուի կենսափորձով, ինքնաճանաչումով, մարդաճանաչումով, կշռադատ բանականութեամբ, դասեր քաղելով մեր եւ այլոց սխալներէն...: Իրաւ դաստիարակութեամբ: Իմաստութիւնը կեանքը ճիշդ ապրելու կարողութիւն է:
........................
Խոհն ու միտքը ապրանքներ չեն որ ապսպրանքով կամ պատուէրով կարելի ըլլայ ձեռքբերել....անոնք կու գան եւ մեզ կ'այցելեն յանկարծօրէն, չես գիտեր ուրկէ....գուցէ պիտի արժանի ըլլանք զանոնք հիւրընկալելու մեր սրտին ու մտքին մէջ....Խոհի սերմերը կրնան ծլարձակիլ միայն եթէ արգաւանդ ըլլայ հողը ուր կ'իյնան անոնք...թէ ոչ կը չորնան եւ չեն պտղաբերիր անոնք, մանաւանդ եթէ անոնց զլանանք տալ այն կաթիլ մը ջուրը որ անչափ կենսական է անոնց....
........................
Կը թուի թէ այնքան քիչ բան է պէտք մարդ էակին, էապէս ԵՐՋԱՆԻԿ զգալու համար....Նոյն երկինքը, աստղերը, լուսինը, ծառ ու ծաղիկները....բնութեան պէսպիսուն հրաշալիքները, զորս երբեմն չենք ալ նկատեր՝ «վազքով տարուած ու զբաղուած»....կամ սին ու փուճ զուարճանքներուն անձնատուր....գուցէ եւ շահամոլութեան կամ փառատենչութեան տենդէն կոյրցած....Վառ պահել զգայնութիւնը գեղեցիկին, արթուն ըլլալ բնութեան եւ կեանքի սքանչելիքներուն....զգալ կեանքի հարշք-խորհուրդը....Դեռ հի՛ն-հի՛ն դարերէն է ըսուած, որ գեղեցկութիւնը կը փրկէ աշխարհը ...Իսկ այդ գեղեցկութիւնը արդեօ՞ք կ'ընկալենք, կը գնահատենք կամ զայն կը պահպանենք անաղարտ ու անխաթար....
........................
Համաշխարհայնացած դրամատիրութեան դրուածքին համար՝ ամէն ինչ վաճառելի ապրանք է. մարդը, պատմութիւնը, մշակոյթը, հայրենիքները, նոյնիսկ բնութիւնն ու անոր պաշարները....եւ՝ ազգերը, որոնք ներկայիս զանգուածաբար կ'արտագաղթեն մարդուժ հայթայթելու այլ պետութեանց եւ յընթացս կորսնցնելով իրենց ազգային դիմագիծը....Անդէմ, անդիմագիծ եւ անազգ բազմութիւնները տակաւ կը շատնան եւ կը դառնան շրջուն խլեակներ...Սա քաղաքակրթութեան ՃԳՆԱԺԱՄՆ Է...
........................
Հայեցի հարազատ ՄՇԱԿՈՅԹՆ է մեր ազգային ինքնութեան բանալին....Առանց այդ մշակոյթին, մենք կը դադրինք ՀԱՅ ըլլալէ....այս օրերուն, օտարամոլութենէ եւ շահամոլութենէ տարուած, հայը ինքզինք կ'որոնէ օտար մշակոյթներուն եւ բարքերուն անձնատուր....Սա տեսակ մը ստրկամտութիւն է որոշապէս....Սոկրատեսի խօսք-պատգամը, դարերու խորքէն, այսօր ալ կը հնչէ իր ամբողջ այժմէականութեամբ՝ ԾԱՆԻՐ ԶՔԵԶ.... մենք այնքան էական կարիքը ունինք այսօր եւ ընդմիշտ ճանչնալու մենք զմեզ՝ հոգեմտաւոր սնունդ ստանալու մեր հարազատ մշակոյթի ակունքներէն....փոխանակ մուրալու եւ աղերսելու օտար ու խորթ «մշակութային» ոչ-արժէքները....
........................
Հիմա ամէն ինչ խառնուեր է իրար՝ գեղեցիկն ու տգեղը, ճիշդն ու սխալը, իրաւն ու սուտը, մաքուրն ու աղտոտը, հարազատն ու խորթը....եւ այս խառնաշփոթին մէջ, երանի՛ անոր որ կը գտնէ իր ճամբան, ունկնդիր՝ իր սրտի ճշմարիտ ձայնին, առանց ականջ տալու իր շուրջի՝ ականջ ծակող եւ մոլորեցնող աղմուկին...
........................
ՄԱՐԴ-ԲՆՈՒԹԻՒՆ, ՄԱՐԴ-ՏԻԵԶԵՐՔ, ՄԱՐԴ-ԱԶԳ, ՄԱՐԴ-ՄՇԱԿՈՅԹ....Այս կապերը եթէ չըլլան ներդաշնակ ու խեղուին, մենք չենք կրնար ունենալ առողջ, լիարժէք եւ ճշմարտապէս զարգացող ագզային պետականութիւն....Այսօր այդ կապերը էապէս խեղուած են նիւթապաշտ եւ շահամոլ քաղաքակրթութեան սպառողական հասարակութեան մէջ....Մեր պետականութեան ՆԱԽԱՏԻՊԱՐԸ պէտք չէ որ ըլլայ արդէն սպառած նիւթապաշտ քաղաքակրթութեան համակարգը....այլ պէտք է խարսխուի ԱԶԳԱՅԻՆ ՄԵՐ ՄՇԱԿՈՅԹԻ արժէքներու համակարգին վրայ՝ հայկական Բարձրաւանդակին վրայ առողջ եւ լիարժէք ազգային- պետական կեանք ստեղծելու տեսլականով....
........................
Մեծ անհատականութիւններու ժամանակը շատոնց անցած կը թուի ըլլալ....«ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ԴԵՄՈԿՐԱՏԻԱ» եզրոյթով բնորոշուող իրականութիւնը ներկայիս դարձեր է էապէս «ՊԻԶՆԵՍ»ի մտածողութեամբ եւ հոգեբանութեամբ կառավարուող կարգ ու սարք....ուր տիրական են նիւթապաշտութիւնը, շահամոլութիւնը եւ սպառողական քաղաքակրթութեան յատուկ «արժէք»ներու համակարգ մը: Այդ համակարգէն ներս, մեծութիւններ դժուար թէ աճին ու իրենց արժանի տեղը գտնեն հասարակութեան մէջ: Մինչդեռ միջակութիւններ, զորս կարելի է գնել ու վաճառել, կը բուսնին սունկի նման եւ կը գրաւեն հրապարակը ամենուր: Ներկայ դրուածքին մէջ, ամէն մարդ կարծես իր գինը ունի....եւ կը կատարէ գնորդին պատուէրը...Մարդը կ'ապրանքայնանայ եւ կը կորսնցնէ իր բուն արարչաստեղծ արժէքը:
........................
Մենք հաւաքաբար կրնանք հայ կեանքի իրավիճակը բարեփոխել, եթէ իսկապէս վճռակամ եւ յանձնառու ըլլանք ատիկա ընելու....Բայց մեզմէ իւրաքանչիւրը միայն կը գանգատի օրն ի բուն, կ'ընդվզի, կը բողոքէ, եւ երբ գործի անցնելու ժամը հնչէ, իւրաքանչիւրը միայն իր մասին կը մտածէ գերազանցօրէն, իր սեփական մորթին....եւ յանձնառու չըլլար՝ իր անձնականը զոհելու յանուն հաւաքականին....Մեր մօտ այնքա՛ն կը բացակայի հաւաքական շահի գիտակցութիւնը, անկէ բխող անձնականը զոհելու պատրաստակամութիւնը, անձնուիրութիւնը....Ազգասիրութիւնը խօսքով չըլլար...միայն արարքն է որ կը սահմանէ անհատն ու ժողովուրդը....
........................
Շուկայական համատարած մտայնութեան արշաւին մէջ, ամէն ինչ կը թուի թէ իր նիւթական արժէքն ունի, ամէն ինչ ապրանք է, ամէն ինչ ծախու է....Այս մտայնութիւնը որքա՛ն աւեր կը գործէ ի մասնաւորի՝ դար ու դարերով, հոգեւոր արժէքներով ապրող ու սնանող մեր ժողովուրդին: Ինչպէ՞ս կարելի է, օրինակ, հայ դպրոցը արժեւորել իր ձեռքբերած նիւթական շահով, ինչպէ՞ս կարելի է դրամական գին սահմանել հայեցի կրթութեան, հայ մշակոյթի արժէքները նիւթականացնել, մեր ձեռագիր մատեանները շուկայի ապրանքի վերածել, եւ այսպէս շարունակ: Ժողովուրդ մը կրնա՞յ ապրիլ առանց իր սրբութիւններուն, որոնք անսակարկելի արժէքներ են, իր ինքնութիւնն ու էութիւնն են....Շուկայացնելով եւ փոշիացնելով իր հոգեւոր արժէքներն ու սրբութիւնները, ազգ մը հաստատապէս կորստեան կը դատապարտէ ինքզինք....
........................
Վայրեր կան ուր կ'երթաս եւ հոգիէդ մասնիկ մը հոն կը մնայ առ յաւէտ...
Մարդիկ կան, որոնց կը հանդիպիս, եւ անոնք կը ծուարին հոգւոյդ մէջ առ յաւէտ...
Պահեր կան կեանքի մէջ, շատ կարճատեւ, որոնք կ'ապրին քեզ հետ յաւիտեան...
Սա գուցէ յաւերժութեան խորհուրդն է...
........................
«Քաղաքակիրթ աշխարհ» լոզունգը կամ եզրոյթը կ'օգտագործենք տեղի-անտեղի...մինչդեռ անիկա էապէս կը նշանակէ համաշխարհայնացող, նիւթի ու շահի տիրապետումը անխնայ կիրառող եւ ազգը, պատմութիւնը եւ հայրենիքները բովանդակազրկող եւ իմաստազրկող իրադրութիւն, ուր ՈՅԺԻ քաղաքականութիւնը առաջնային նշանակութիւն ունի բոլոր առումներով ալ, եւ որուն զոհ կ'երթան հոգեւոր-բարոյական-մշակութային արժէքները....
........................
Առանց յստակ արժեհամակարգի, ո՛չ կրթական կեանքը կարելի է ճիշդ կազմակերպել, ո՛չ ընտանեկան կեանքը, ո՛չ ալ ազգային-պետական կեանքը...Արժեհամակարգը կու տայ բարձրագոյն նպատակներն ու արժէքները, որոնց համար կը գործեն նշեալ կենսագործունէութեանց հաստատութիւնները, ընտանիքէն մինչեւ դպրոց, պետականութիւն ու աւելին...Արժեհամակարգը անոնց «ալֆան եւ օմեղան» կարելի է համարել...Առանց յստակեցուած ԱՐԺԵՀԱՄԱԿԱՐԳԻ, ընտանիքը, դպրոցը, պետութիւնը կը գոյատեւեն պատեհապաշտական նկատառումներով, անխարիսխ եւ անուղեցոյց...Ցաւօք, ներկայ նիւթապաշտ եւ օգտապաշտ աշխարհի դրուածքին մէջ, տիեզերաշունչ ԱՐԺԵՀԱՄԱԿԱՐԳԸ փոխարինուած է սպառողական հասարակութեան չարժէքներով...
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ