Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (93) Յուլիս 2019

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

ՄԵՆՔ-ի կերտումը ազգային գիտակցութիւն է...
ՄԵՆՔ-ի կերտումը չնչին ես-երէն զիջում է...
ՄԵՆՔ-ի կերտումը հեզութեան առաքինութիւն է...
ՄԵՆՔ-ի կերտումը ազգային-պետական մտածողութիւն է...
ՄԵՆՔ-ի կերտումը մեր փրկութիւնն է...
........................
Սուտին ոտքը կարճ կ'ըլլայ, կ'ըսէ առածը, շեշտելով ա՛յն, որ սուտասանը ուշ թէ կանուխ կը բռնուի եւ իր սուտը կը բացայայտուի....Ցաւ է երբ կը յայտնաբերենք մեր բարեկամ-ծանօթին սուտ խօսած ըլլալը....Խաբուած կը զգանք, կը հիասթափուինք....բայց ամէնէն շատ, բարոյապէս կը մեղքնանք, կը խղճանք խնդրոյ առարկայ անձին, քանզի սուտ խօսողը նախ եւ առաջ Կ'ԱՆԱՐԳԷ ինքզինք, բարոյապէս կը նսեմացնէ իր անձը....եւ անվստահելիութեան կնիքով կը դրոշմէ իր նկարագիրը....
........................
Ցարդ մեր քաղաքական բանավէճը աւելի վեր չկրցաւ ելլել՝ ընդդիմախօսին անձնական վիրաւորանք հասցնելու մակարդակէն...Մեր քաղաքական առճակատումները մնացին խճճուած նեղ-անձնական եւ խմբակային նկատառումներուն մէջ եւ երբեք չդարձան՝ մեր երկիրը ճգնաժամէն դուրս բերելու, զայն զարգացման նոր հունի մէջ դնելու ուղղութեամբ լուրջ առաջարկներ ներկայացնելու ծրագիրներու մրցակցութիւն...Այսպէս է որ կը թոփենք շարունակ նոյն տեղին վրայ, առանց յառաջընթացի...քանզի ամէն յառաջընթաց կը սկսի նախ եւ առաջ՝ մտքի եւ գիտակցութեան յառաջընթացէն....
........................
Տակաւ ուշագրաւ կը դառնայ այն յայտնի ճշմարտութիւնը, թէ՝ ամէն մարդ, իր արարքով, իր կեցուածքով ու վարքագիծով, իր ըսած-չըսած խօսքով, իր ամէն մէկ շարժումին համար պատասխանատու է հանրութեան, եւ պահը կու գայ որ՝ հատուցում տայ իր մէն մի քայլին համար: Եւ մեզմէ ամէն մէկուն համար, պիտի գայ հաստատապէս դատաստանի ժամը, երբ ամբողջովին «մերկ» պիտի ներկայանանք Աստուծոյ դատաստանին առջեւ: Սա տիեզերական կարգի անխախտ օրէնք է, որմէ փախուստ չկայ, բացի գուցէ այն պարագայէն, երբ տուեալ անհատը կը զղջայ եւ կ'ապաշխարէ իր մեղքին համար դառնօրէն եւ ամենայն անկեղծութեամբ:
........................
Վեցերորդ զգայարանք կամ ներըմբռնողութիւն....Կա՞յ նման բան, թէ՞ յերիւրանք է....Վստահաբար կայ, քանզի երբեմն զօրաւոր կերպով կը զգաս, որ մէկ փափաքդ նոյն օրն իսկ պիտի իրականանայ...եւ այդպէս ալ կ'ըլլայ...: Նմանապէս, նոյն այդ զգայարանքով կը զգաս մէկուն կամ միւսին անկեղծութիւնը կամ կեղծիքը, ճշմարիտ խօսքն ու սուտը....եւ դեռ շա՛տ բաներ, զորս այլկերպ բացատրել դժուար պիտի ըլլար....
........................
Տիեզերական համընդհանուր օրէնքը ներդաշնակութիւնն է.....Ներդաշնակութիւն՝ մարմնի եւ հոգիի միջեւ. Ներդաշնակութիւն՝ մարդ-մարդ, մարդ-բնութիւն-տիեզերք-Արարիչ կապերուն մէջ, Ներդաշնակութիւն՝ անհատ-ազգ-մարդկութիւն յարաբերութեանց մէջ....եւ դեռ Ներդաշնակութիւն՝ բարոյական օրէնքին մէջ արտայայտուած....Ի զուր չէ որ Էմմանուէլ Քանթը պիտի ձեւակերպէր. «Երկու բան սիրտս կը լեցնեն սքանչացումով եւ երկիւղածութեամբ՝ աստղազարդ երկինքը ի վերայ իմ եւ բարոյական օրէնքը ընդմէջ իմ»....Մտածելու եւ խորհրդածելու խօսք մը՝ արդարեւ....
........................
Քիչ գրել, երկա՛ր մտածել...Քիչ արտայայտուիլ եւ երկա՛ր լռել....Քիչ խօսիլ եւ թողուլ որ միտք-զգացումները հասուննան, լայն հորիզոններ ընդգրկեն, աճին, հարստանան....Երկար դիտել, դիտել, դատումներ ընելէ առաջ....Հապճեպօրէն կազմաւորուած դատումը մանաւանդ յղի է վտանգներով...ան յաճախ կ'ըլլայ մակերեսային, միակողմանի եւ չի կրնար արտայայտել ամբողջական ճշմարտութիւնը....Հոս է որ ճիշդ է ըսել՝ ԼՌՈՒԹԻՒՆԸ ՈՍԿԻ Է....
........................
Քննադատութիւնը անաչառ եւ անկաշառ քննարկումն է անհատի թէ ընկերութեան թոյլ տուած արատներուն, սխալներուն, զանոնք սրբագրուած տեսնելու միտումով...Քննադատութիւնը յառաջդիմութեան ազդակ է...Քննադատութիւնը չենթադրեր երբեք զրպարտութիւն, անարգանք եւ ասոնց հետ ածանցեալ հայհոյախօսութիւն թէ վարկաբեկում...Առանց շինիչ քննադատութեան եւ ինքնաքննադատութեան, կեանքը կը լճանայ, միեւնոյն սխալները կը կրկնուին շարունակաբար, ախտագին իրավիճակ մը ստեղծելով...Հայ կեանքին մէջ, դժբախտաբար, սրտացաւ, շինիչ քննադատութիւնն անգամ սխալ կը հասկցուի եւ կ'ըմբռնուի յաճախ որպէս անձնական վիրաւորանք....
........................
Ներքին ճղճիմ ես-ը կարենալ յաղթահարել եւ ճշմարտութիւնը կարենալ բարձրաձայնել....Ահա հերոսութեան հաւասարազօր կեցուածք մը, որ այնքան բացակայ է ի մասնաւորի Սփիւռքի լպրծուն մայթերու վրայ քաշքշուող հայ կեանքէն..., ուր այդ ճշմարտութիւնը ամէն պահ կը զոհաբերուի անձնական-խմբակային-կուսակցական կամայականութեանց, քինախնդրութեանց....եւ մասամբ սոցին...: Նոյն մտածելակերպին մղումով, ամբողջ վաստակ մը առ ոչինչ կը համարուի, եթէ այդ վաստակակիրը յանդգնած է իր խղճին եւ ինքնուրոյն դատողութեան ականջալուր ըլլալ....չենթարկուիլ «որոշում կայացնող»ի դերին մէջ յայտնուած մարդուն կամ մարդկանց ինքնակոչ խումբին....Եւ այսպէս, բազմամեայ վաստակ մը կ'ըլլայ ոտնակոխ, առ ի գոհացում փոքրիկ եւ ճղճիմ ես-երու....Ճշմարտութիւնը սակայն լոյսի է նման, զայն թաղելը անհնար է...
........................
Հայ կեանքին մէջ, թապու կամ արգիլուած նիւթեր կան, որոնց մասին կարելի չէ բարձրաձայնել, որոնց մասին կարելի չէ քննադատութեան խօսք ըսել, անոնք՝ այդ նիւթերը, հայ կեանքէն վեր են, եւ եթէ համարձակիս անոնց մասին սրտացաւ, անաչառ քննադատութիւն ընել, կ'ենթարկուիս բուռն պարսաւանքի, անխնայ քարկոծումի, անձնական վիրաւորանքի....Ահա թէ ինչո՞ւ մենք չենք կրնար իսկապէս յառաջ երթալ ու ճշմարիտ զարգացում ապրիլ որպէս ազգ ու երկիր...Սա կը կոչուի կռապաշտութիւն եւ ուրիշ ոչինչ:
........................
Հայրենիքն ու ազգն են որ կ'իմաստաւորեն եւ կ'արժեւորեն հայ անհատի գոյութիւնը՝ ՀՀ-էն ներս, թէ անկէ դուրս, քանզի առանց այդ գերագոյն արժէքներուն, անհատը կը կծկուի, կը տկարանայ, կը դառնայ աննպատակ գոյութիւն, առանց սեփական դիմագիծի, առանց կոչումի կամ առաքելութեան....աննշան աշխարհաքաղաքացի մը սոսկ, որ զուրկ է պատմական իր դերէն...անհետ կորսուելու ենթակայ:
........................
Հիւանդ ես Սփիւռք...Հիւանդ ես՝ քու հատուածականութեամբ եւ խմբակային մտածողութեամբ....Հիւանդ ես՝ քու ջոջականութեանդ կամ էսթապլիշմենթիդ աթոռամոլութեամբ, կարճատեսութեամբ եւ գաւառամտութեամբ....Հիւանդ ես՝ քու տակաւ նահանջող հայկականութեամբ, հայ հոգիի խաթարումովը՝ օտարածին վարակներով...Հիւանդ ես՝ չկարենալով միաբանուիլ եւ համախմբուիլ յստակօրէն բանաձեւուած ազգային գերագոյն արժէքներուն եւ գաղափարին շուրջ, հայ հոգին ու ոգին, հայ լեզուն ու հայոց հայրենիքը դաւանելով որպէս գերագոյն սրբութիւններ....Իսկ դեռեւս առողջ մնացող հատուկենտ անհատները, եթէ չեն հեռացած՝ յուսախաբուած եւ յուսալքուած, հոսանքն ի վեր կը թիավարեն ու կը մաքառին որ նշոյլ մը յոյս ու լոյս կարենան վառել օտարացող հոգիներուն մէջ....եւ յընթացս՝ ծաղր ու ծանակ ալ կ'ըլլան որ կ'ապրին իրականութենէ կտրուած աշխարհիս մէջ, ուր միայն նիւթն ու նիւթականը տեղ ունին...ուր օգտապաշտութիւնը կամ փրակմաթիզմը օրուան գործող փիլիսոփայութիւնն է՝ հայ հոգին լափլիզող ....
........................
Հասարակական-պետական կեանքի հիմքը բարոյականութիւնն է, որ կը սկսի ամէնէն աննշան թուացող արարքներէն եւ կը հասնի՝ հայրենիքի համար գերագոյն զոհաբերութեան գացող վսեմագոյն սխրագործութեան....Փողոցը մաքուր պահելէն, երթեւեկութեան օրէնքը յարգելէն, բարեկիրթ վարքագիծէն կը սկսի ան եւ կ'երթայ դէպի իր գործը բարեխղճօրէն կատարելու, որեւէ ճշմարիտ արժէքը գնահատելու, մեծերը յարգելու, տկարին նեցուկ կենալու եւ ազգին ու հայրենիքին համար անսակարկ նուիրուելու վսեմ վարքագիծի դրսեւորումը....Բարոյականութիւնն է ր կը պայմանաւորէ ազգի եւ երկրի յառաջընթացը՝ տնտեսական եւ այլ գործօններէն գերիվեր....եւ առաջնահերթաբար:
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ