Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (91) Մայիս 2019

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Արժէքաւոր հասարակութիւն մը ունենալու համար, չի բաւեր ունենալ՝ բարօրութիւն, օրէնքի գերակայութեան գործադրութիւն, առողջապահական եւ յարակից կարիքներու լաւ համակարգ....Այս բոլորին հետ միատեղ եւ այս բոլորէն գերիվեր, կայ հոգեւոր-բարոյական-մշակութային արժէքներու ա՛յն մթնոլորտը, որ ընդհանրական եւ անհատական կեանքին կու տայ կեանքի իմաստ, ապրելու նպատակ, կոչում թէ առաքելութիւն, ինչ որ մարդկային կեանքը կ'ընծայէ մանրակերտը արարչականին կամ աստուածայինին....
.....................
Գրելը ներքին պահանջք է, ներքին մղում....Զգացումներ, յոյզեր, խոհեր, մտորումններ կան որոնք ելք կը փնտռեն, ինքնարտայայտութեան դուռ մը կ'որոնեն....Գրելը լիցքաթափուիլ է, ինքնախոստովանանքի նման բան, թուղթին կամ պաստառին առջեւ, հաղորդակցութիւն՝ մտերիմի, բարեկամի....հետ..: Յայտնի ճշմարտութիւն է, որ ցաւդ կը կիսուի զայն բաժնելով այլոց հետ, մինչ ուրախութիւնդ կը կրկնապատկուի, կը բազմապատկուի, երբ զայն հաղորդես այլոց...Գրելը կեանքը կրկնակի ապրիլ է...
.....................
Օտարին հրամցուցած նոյնիսկ դառնահամ դեղահատը պատրաստ կ'ըլլանք կլլելու...բայց հարազատէն եկած ամէնէն կառուցողական առաջարկն անգամ կը գտնենք անվստահելի, կասկածելի...եւ մեր կրաւորական վերապահութիւնը կը յայտնենք այս կամ այն ձեւով...եւ դեռ օտարը կը բարեբանենք, կը մեծարենք, անոր լեզուն, մշակոյթն ու ապրելակերպը կը պանծացնենք....եւ կը մոռնանք մերինը, մերինները, իյնալով օտարամոլութեան գիրկը...
.....................
Նիւթի, շահի եւ հաճոյքներու համար ապրիլը՝ ապրիլ չէ, բառիս ամբողջական իմաստով, քանզի մարդը աշխարհ եկած է առաքելութեան մը համար, բարին գործելու, ճշմարիտը որոնելու, գեղեցիկը ստեղծելու եւ աշխարհի հոգեմտաւոր, բարոյական արժէքներուն վրայ բան մը աւելցնելու համար...: Գուցէ սա է պատճառը որ հոգեկան խոր գոհունակոթիւն մը կ'ապրինք, երբ բարի գործ մը կատարենք, երբ գեղեցիկը կը ստեղծենք, երբ ճշմարտութեան կայծով մը կը լուսաւորուինք....մինչդեռ հոգեկան խոր անձկութիւն մը կ'ապրինք, երբ նիւթական շռայլութեան մէջ ենք, բայց մեր հոգիները կը մնան սովահար...
.....................
Ուրախութիւնը փոքր բաներու մէջ է գերազանցօրէն....ներքին տրամադրութիւն մը՝ որ ընդունակ է գնահատելու կեանքի ու բնութեան ամէնէն պարզ, սակայն խորքին մէջ խորին խորհուրդ պարունակող երեւոյթները... վերընձիւղող ծիլն ու ծաղիկը....կտոր մը կապոյտ երկինքը...մանկան մը ճիչը, ցորենի հասկը, թարմ հացի բուրմունքը սեղանին վրայ....Որքան կ'անտեսենք նման բնական ուրախութիւնները....քանզի մեր ուղեղները լուացուած են ազատ շուկայական «արժէքներով», որոնք օրն ի բուն կը քարոզուին....մղելով մարդը նիւթապաշտութեան, ընչաքաղցութեան, շահամոլութեան ....եւ կեանքի բուն խորհուրդը անտեսելու անզգայութեան...
.....................
Մեր երկրի ներքին ամրութեան գերագոյն երաշխիքը անոր հայեցի մշակութապահպանութեան մէջ կը կայանայ, հայ հոգիի ճշմարիտ հայելին ըլլալուն մէջ....Անհոգի հայրենիքը կը դադրի հայրենիք ըլլալէ, որքան ալ բարօր կեանքով ապրին անոր քաղաքացիները, որքան ալ շքեղ ըլլան անոր բնակարանները, պողոտաները, կառոյցները....Կարեւորը հոգին է ու ոգին, զորս պիտի կենսաւորել ու ծաղկեցնել, փայլեցնել ու զօրացնել հանապազ...
.....................
Մենք երբե՛ք չհասանք պարկեշտ, անաչառ ինքնաքննադատութիւն կատարելու հեզութեան, խոնարհութեան, բարձրութեան...., բոլոր մակարդակներու վրայ ալ, միշտ ալ յոխորտալով, գոռոզանալով որ մեր ըրածն ու ըսածը ճիշդ են....Մենք արդեօ՞ք անսխալական ենք, թէ՝ մեր սխալները ընդունելու բարոյական քաջութիւնն ու համեստութիւնն են որ կը պակսին մեզի..., ինչ որ նախապայման է ամէն յառաջդիմութեան...
.....................
Եթէ ժողովուրդ մը, ազգ մը չի ձգտիր բարձրագոյն նպատակներու, չունի իր գոյութիւնը իմաստաւորող առաքելութիւն....այլ միայն կը գոհանայ գոյատեւելու ծերակուտական փափաքով, յայնժամ չի կրնար ան զարգացման թռիչք ունենալ, կեանքի նոր որակ ձեռքբերել....Կեանքը՝ անհատին թէ ժողովուրդին համար, ԻՆՔՆԱՆՊԱՏԱԿ չի կրնար ըլլալ, միայն՝ ապրիլ ապրելու համար...Կեանքը, ըստ էութեան, բարձրագոյն արժէքներ ստեղծելու համար է, գեղեցկութեան, վեհութեան, ազնուութեան, սիրոյ, բարութեան....այլապէս ան պիտի դառնար սոսկ՝ ուտել-խմելու, զուարճանալու, հաճելի ժամանակ անցնելու....եւ սպառողական քաղաքակրթութեան մէկ յետին պտուտակը ըլլալու գոյութիւն եւ գոյատեւում....
.....................
Ազգային ծրագրի էական մասը հայեցի կրթութիւնն է որոշապէս, առանց որուն հայը, նոր սերունդը, քայլ առ քայլ կը հեռանայ իր ազգային ակունքներէն, արմատներէն, կը տարուի օտարին կեղծ ու խորթ «արժէքներ»ով, օտարանալով ազգային իր էութենէն...: Ի՞նչ կ'արժէ նոյնիսկ հզօր հայրենիք եւ պետականութիւն ունենալ, եթէ անոնք հայ մշակոյթի կրողը չեն, եթէ հոն մեծցող մատղաշ հոգիները զուրկ են հայ հոգիէ եւ ոգիէ...
.....................
Մարդ էակը....Ո՞վ կրնայ լռիւ ըմբռնել զայն....մերթ այնքա՛ն բարի է ու վեհ, ջերմսիրտ ու ազնիւ, մերթ ալ կը դառնայ քարսիրտ ու անգութ , չար եւ փոքրոգի....Մերթ կը բարձրանայ ոգեղէն թռիչքով, մերթ ալ կ'իյնայ վար տիղմի ու ցեխի մէջ....Բարին ու չարը կարծէք շարունակ պայքար կը մղեն իր ես-ին մէջ, ուր յաղթական կը դառնայ մէկը կամ միւսը....Բայց ինչպէ՞ս կը պատահի, որ ոմանք, հազուագիւտ անձինք, միշտ ալ բարի են ու ազնիւ, ներող ու լայնսիրտ, մինչ ուրիշներ կը մնան բարոյական տիղմին մէջ...Դաստիարակութիւնը վստահաբար ունի իր էական դերակատարութիւնը, կեանքի հանգամանքները՝ նոյնպէս, բայց գուցէ կան նաեւ այլ որոշիչ գործօններ...ինչպէս մէկու մը բնածին խառնուածքը կամ հոգեկերտուածքը...
.....................
Հոգին հանդերձանք, զարդարանք չի սիրեր, ան լոյսի նման պարզ է, թափանցիկ, գեղեցիկ ինքն իր մէջ....եւ ազատ, անսահմանափակ, անպարագիծ...: Մարդը, սակայն, յաճախ կ'ուզէ զայն շնչահեղձ ընել ցուցամոլական եւ փառամոլիկ պճնազարդերով....կ'ուզէ անոր ազատութիւնը կաշկանդել՝ պաշտօնի, դիրքի, ընչաքաղցութեան ճիրաններուն մէջ...: Թող հոգին սաւառնի ազատ երկինքն ի վեր, ճախրէ տիեզերքի անհունութեան մէջ եւ ցոլայ իր լուսափայլ պարզութեամբ, ինքնեկ շողարձակումով....Հոգին մարդ էակի ներքին լոյսն է...
.....................
Ճշմարիտը փնտռելով՝ լուսաւորուեցայ...
Ճշմարիտը խօսելով՝ ազատագրուեցայ...
Ճշմարիտը գնահատելով՝ բարձրացայ...
Ճշմարիտը սիրելով՝ մաքրուեցայ...
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ