Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (84) Հոկտեմբեր 2018

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Պատմութիւնը լոկ դէպքերու եւ իրադարձութեանց անկապ շղթայ չէ, անիկա էապէս պատճառ-հետեւանքային երեւոյթներու եւ իրադարձութեանց ընթացք է, օղակ առ օղակ իրարու ագուցուած ներքին պատմական տրամաբանութեան հոլովոյթով...: Եթէ պատմութեան չմօտենանք այս ակնոցով, զայն մակերեսային կերպով սերտելը ոչ մէկ օգուտ կամ նպաստ կրնայ բերել մեր գիտակցութեան ..: Խորքային պատճառներու խոր ուսումնասիրութիւնն է որ կրնայ օգնել մեզի՝ ճիշդ հասկնալու զայն եւ դասեր քաղելու անկէ...
......................
Սէրը, յոյսը, հաւատքը միշտ ալ փոխադարձ ոյժ ունին....Եթէ անկեղծօրէն սիրես ժողովուրդդ, ան անպայման կը փոխադարձէ զայն...Եթէ հաւատաս ժողովուրդիդ անվերապահօրէն, ան փոխադարձաբար կը հաւատայ քեզի...: Սիրտէ սիրտ անիմանալի կամուրջ կայ՝ ոգեղէն եւ լուսեղէն, որուն էական պայմանը մաքուր անկեղծութիւնն է:
......................
Բարձր հոգիներն են որ ընդունակ են ինքնաքննադատութեան, ինչ որ զիրենք առաւել եւս կը բարձրացնէ, կ'ազնուացնէ, կը գեղեցկացնէ....Ինքնագոհ եւ ինքնահաւան մարդը կը լճանայ, կը ճահճանայ, կը կղզիանայ....Իսկ հայ կեանքի մէջ, շատ հազուագիւտ են անոնք, որոնք կրնան բարոյական քաջութեամբ իրենք զիրենք քննադատել....մանաւանդ ղեկավար դասին մէջ....
......................
Երբ աշխարհը լայն մտահորիզոնով կ'ընդգրկես, երբ կը սորվիս որ լոկ հիւլէ մըն ես տիեզերքի անհունութեան մէջ, յայնժամ կը դառնաս խոնարհ, սրտաբաց եւ ոչ նեղմիտ ու նախանձամիտ, քանզի նախանձամտութիւնը սերտ կապ ունի նեղմտութեան հետ, ըստ իս:
......................
Զարմանալի է կեանքը....Որքա՛ն ալ վրդովուինք, որքա՛ն ալ հիասթափուինք, որքա՛ն ալ ցաւինք, ներքին խորհրդաւոր ոյժ մը կայ մեզմէ իւրաքանչիւրին մէջ ալ, որ կը վերանորոգէ մեզ հոգեւին, կ'օգնէ որ ոտքի կանգնինք, անձնատուր չըլլանք կեանքի մութ ուժերուն....պայծառ աչքերով նայինք կեանքին ու աշխարհին, փնտռենք ու գտնենք լաւը, լուսաւորը, բարին՝ որոնք միշտ կան մեր շրջապատին մէջ եւ այլուր, անոնցմով լիցքաւորուինք, անոնցմով ներշնչուինք, գօտեպնդուինք....: Մարդկային կեանքը էապէս ոգիի եւ լոյսի ճանապարհորդութիւն է...
......................
Երբ մենք ամբողջովին թօթափենք մեր մէջ նստած վախը, յայնժամ կ'ազատագրուինք...Վախը՝ ճշմարտութիւնը խօսելէ, վախը՝ «գէշ» մարդ երեւնալէ, վախը՝ պաշտօն, դիրք կորսնցնելէ, վախը՝ ինքնուրոյն ըլլալէ, վախը՝ նոյնիսկ պարտուելէ, վախը՝ մինակ մնալէ....Վախի յաղթահարումը ազատութեան ճամբան է:
......................
Ինծի համար արդարութիւնը, ճշմարտախօսութիւնը վեր են բարեկամութենէն, ամէն տեսակի շահերէն, դիրքերէն ու պաշտօններէն....Կան անսակարկելի, գերագոյն արժէքներ, որոնց համար կ'արժէ նոյնիսկ մէն-մինակ, առանձին մնալ այս աշխարհիս երեսին....բայց խիղճդ մնա՛յ մաքուր ու անբիծ....այլապէս գուցէ ունենաս կեղծ բարեկամներ, բայց կորսնցնես սեփական հոգին...
......................
Հայ դարաւոր մշակոյթն է որ մեզ կը միաւորէ որպէս մէկ եւ միեւնոյն ազգի զաւակներ, որքան ալ ժամանակն ու միջոցը տարանջատեն մեզ....: Հայ մշակոյթի մէջ են հարազատօրէն արտացոլուած հայ մարդու իղձերն ու երազանքները, տագնապներն ու յոյզերը, բարոյական կերպարը, հաւատալիքները, արժէքներու համակարգը....հայ հոգին ու ոգին: Առանց մշակոյթի, չկայ ազգ, չկայ հայրենիք:
......................
Բարիք գործելը ի բնէ անսակարկ է, անշահախնդիր, չակնկալեր ան որեւէ հատուցում ու պարտք....ա՛յդ է իր գեղեցկութիւնը: Սպառողական էապէս շահախնդիր մեր ընկերութեան մէջ, այնքա՛ն նուազած է բարիք գործելու առաքինութիւնը....կարծէք կեանքը դարձած է առեւտուր, բան մը տալ՝ բան մը ստանալու փոխարէն....Բարիք կը գործեն, որպէսզի իրենց անունը թմբկահարուի, բարիք կը գործեն իրենց աթոռին քուէ ապահովելու համար, բարիք կը գործեն իրենց հարկերը չտալու համար....ինչ որ կեանքը կը վերածէ տեսակ մը շուկայի, իսկ մարդիկը՝ փերեզակներու...: Ի՞նչ պիտի ըլլար մեր յետ-Եռեռնեան հայագաղութներու կեանքը առ հասարակ, եթէ նման մտայնութիւնը ըլլար տիրական...: Բարեբախտաբար, դեռ կան բարի, անշահախնդիր մարդիկ, որոնք կու տան, կը ծառայեն հայ կանքին, առանց որեւէ ակնկալութեան եւ հատուցումի, ինչ որ ՄԵԾ կ'ընծայէ զիրենք վստահաբար....
......................
Սրտի պայծառութիւնը արդեօ՞ք բխումն է լաւատես հայեացքի՝ կեանքին ու աշխարհին....նաեւ՝ մաքուր խղճի, որոշապէս, քանզի եթէ անկեղծ եղած ես դուն քու եւ բոլորին հանդէպ, եթէ անիրաւ չես եղած այլոց նկատմամբ, եթէ կատարած ես պարտականութիւններդ խղճի մտօք եւ մանաւանդ առանց որեւէ ակնկալութեան, անսակա՛րկ ու անշահախնդի՛ր, յայնժամ ներքին պայծառութիւնը կը շողայ համակ էութենէդ....աչքերդ մանաւանդ կը մատնեն ներաշխարհդ, կ'արտացոլան հոգիդ, եւ ինքնաբուխ ժպիտը կը ծաղկի դէմքիդ վրայ, արեգակին նման ոսկեշող....Սրտի պայծառութիւնը Արարիչին պարգեւն է, անտարակոյս, մաքուր եւ անեղծ հոգիներուն, որպէս գանձ անկողոպտելի...
......................
Սփիւռքահայ կեանքին մէջ, այնքան սակաւ են ճշմարիտը տեսնողները, ճշմարիտը փնտռողները, ճշմարիտը ընդունողները, ճշմարիտը բարձրաձայնողները՝ ազատ, անկաշկանդ, ճշմարիտը՝ ճշմարիտին սիրոյն, ճշմարիտը մեր հաւաքական արատներուն որպէս դարմանում եւ բուժում...: Ամէն մէկը կա՛մ իր նեղ պատեանին մէջ է ամփոփուած, կա՛մ անտարբեր է ընդհանրապէս, կա՛մ իր դիրքն ու աթոռը ունի, կա՛մ ալ կամովին կոյր է եւ կարծրատիպերով է քարացած...: Սա մեր դժբախտութեանց ամէնէն ահարկուն է:
......................
Տեղեկատուութեան եւ հաղորդակցութեան մեր ժամանակներուն, մարդ էակը աւելի շատ կեդրոնացած է տեղեկութիւն ստանալու, զայն փոխանցելու մտասեւեռումին, քան ստեղծագործական որեւէ աշխատանքի վրայ, ինչ որ բազմապատիկ աւելի էական է գիտակցութեան խորացման, ինքնաճանաչումի եւ ազգային-մարդկային իրաւ յառաջդիմութեան համար....Շեշտը դրուած է տեղեկութեանց, ծանօթութեանց քանակին, քան հոգեւոր մշակոյթ կամ որակ ստեղծելու վրայ....Բայց քանակական ծանօթութիւնները կրնա՞ն երբեւէ սնունդ մատակարարել հոգիին, որ տակաւ կ'աղքատանայ տեղեկութեանց աղմուկին ու թոհուբոհին մէջ....
......................
Յեղափոխութիւնը էապէս կոչուած է յեղափոխելու ներքին մարդը, անոր սնուցած հոգեւոր-բարոյական արժէքները, անոր պետական մտածողութիւնը, աշխարհայեացքն ու ապրելակերպը...Այլապէս, յեղափոխութիւնը կու գայ ու կ'անցնի, առանց ճշմարիտ հետք ձգելու մեր անհատական եւ հաւաքական կեանքին վրայ...: Մարդը, քաղաքացին, հայը պիտի զգայ երկրին վերածննդեան շունչը եւ ներքնապէս բարեփոխուի....Սա է գերագոյն նպատակը, ըստ իս, յեղափոխութեան:
......................
Ազգային ոգին անիմանալի ոյժ է...Երբեմն մեզի կը թուի թէ ան խոր նինջի մէջ է, կա՛յ ու չկա՛յ մեր հոգիին ընդերքներուն մէջ թաքնուած, ծուարած....եւ սակայն կայծ մը բաւ է որ անիկա յանկարծօրէն բռնկի, բոցավառի եւ սիրտէ-սիրտ տարածուի՛, շատնա՛յ բազմապատիկ....եւ ամէն անգամ նման բռնկումը աւելի կը հզօրացնէ զայն, աւելի կը գեղեցկացնէ զայն, ատակ կը դարձնէ զայն հոգենուէր զոհողութեանց, սխրանքներու, նոյնիսկ հերոսութեանց....Ո՞վ կրնայ ճանչնալ խորհուրդը անոր....
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ