Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (83) Սեպտեմբեր 2018

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Թող միտքերդ ճախրեն անհունին մէջ՝ ազատ ու անարգել....Մի՛ սանձեր անոնց թռիչքը՝ դարէ-դար դիզուած նախապաշարումներով, կարծրատիպերով, կամ՝ մտքի ծուլութեամբ թէ՝ ստրկամտութեամբ.....Ազատ միտքը մեծագոյն հարստութիւն է, որով օժտուած է ամէն մարդ՝ անկախ իր զանազան-զարմանազան պատկանելիութիւններէն...: Բայց շա՛տ-շա՛տեր ինքնակամ զայն կը զիջին ուրիշէն կուրօրէն որդեգրուած միտքերու....քանզի կը նախընտրեն ստրուկ ապրիլ, քան՝ ստանձնել ազատ մտքի կամ ազատ մտածելու պատասխանատւութիւնը....
..................
Իրաւ դաստիարակութիւնը ճշմարիտ յարգանք կը տածէ մարդ էակին, անոր ազատութեան, անոր արժանապատուութեան....Ներկայ դաստիարակութիւնը անհատը կը պատրաստէ սպառողական ընկերութեան համակարգին, ուր «ազատ շուկայ» կոչուածը մեծագոյն բռնակալն է մարդ էակին ազատութեան, զայն վերածելով ստրուկի, միաժամանակ ազատութեան պատրանքը տալով անոր...
..................
Մեր ժամանակներուն եւ ոչ միայն, շատեր կեանքին կը նային գերազանցօրէն շահի դիտանկիւնէն...այսինքն, շահաբերութիւնն է որ կ'արժեւորէ տուեալ երեւոյթը թէ մարդկային յարաբերութիւնը...շահաբերութեան նպատակին կը զոհեն բարեկամական թէ այլ հաւատարմութիւն, բարոյական արժէք ու սրբութիւն...հայրենասիրութիւն եւ այլ սկզբունքներ...: բայց նման վարքագիծը՝ շահամոլութիւնը չէ՞ արդեօք մարդկային շատ մը դժբախտութեանց, պատերազմներու թէ այլ հակամարտութեանց ու չարեաց բուն աղբիւրը...
..................
Ներքին ազատութիւն....Կա՞յ աւելի մեծ հարստութիւն քան ներքին ազատութիւնը: Սա այն իրաւ ազատութիւնն է, որ մարդ-անհատը կը դարձնէ իսկապէս անկախ շրջապատի աղմուկ-աղաղակէն, թիւր արժէքներու քարոզչութեան ազդեցութենէն, կեղծիքէն ու սուտէն....Այն ազատութիւնն է, որով օժտուած մարդը ունկնդիր կ'ըլլայ գերազանցօրէն իր ներքին ձայնին, իր իմաստութեան եւ խղճի հրահանգին, իր յայտնատեսական, ներզգայական ըմբռնումին....Այն ազատութիւնն է, որ կը ներդաշնակէ մարդը իր ներաշխարհէն բխող պահանջներուն հետ, եւ ոչ՝ դուրսէն եկած խաբեպատիր թելադրանքներուն....Ներքին այս ազատութեամբ միայն կարելի կ'ըլլայ ապրիլ սեփական կեանքը, հաւատարիմ ինքն իրեն, իր արժանաւորութեան...: Նոյնը կարելի է ըսել ազգային հաւաքականութեան համար, ընդհանրացնելով այս միտքը:
..................
Նոր գաղափարներ, նոր միտքեր յղանալու համար, ազատագրուած պիտի ըլլաս թապուներէ, ուրիշին կամ հասարակութեան, հատուածի մը թէ ղեկավարութեան հաճոյ թուալու ստրկամտութենէն, հինի բռնակալութենէն, քարացած կարծրատիպերէն, որոնք կը կաշկանդեն ազատ միտքը եւ պատնէշներ կը ստեղծեն անոր թռիչքը արգելակող...
..................
Շատ քիչեր հասու կը դառնան ճշմարտութեան: Քիչեր կը բարձրաձայնեն զայն: Տակաւին քիչեր կրնան ընդունիլ զայն: Կարծէք ամէն մարդ փախուստ կու տայ ճշմարտութենէն, այնպէս ինչպէս՝ արեւուն ճառագայթներէն, որոնք աչքերդ կ'այրեն, բայց երեւան կը հանեն միաժամանակ ամէն աղտ ու բիծ, ժանգ ու փոշի, որոնք դիզուած կը մնան սեփական մարմնիդ վրայ....Շեշտակի կարենալ նայիլ ճշմարտութեան աչքերուն, ազատագրուիլ կը նշանակէ...., մինչդեռ ինքնախաբէութիւնը ստրկանալ է սոսկ...
..................
Պիզնէսային կամ գրպանային մտածողութեամբ երկիր կառավարել կը նշանակէ երկիրը ծառայեցնել սեփական շահերու ապահովման, երկիրը միջոց դարձնել եւ ոչ՝ նպատակ, հայրենիքը պարպել անոր ոգեղէն բովանդակութենէն եւ զայն դարձնել լոկ բնակութեան վայր...արժէքներու համակարգը վերածել սպառողական հասարակութեան թելադրած շուկայական չարժէքներու տիրապետութեան կամ բռնատիրութեան..., ինչ որ երկրին ու հայրենիքին փլուզման կ'առաջնորդէ, եթէ յանկարծօրէն չարթննան հասարակութեան դեռ առողջ մնացած տարրերը եւ անկիւնադարձային քայլեր չառնեն ի փրկութիւն հայրենիքին...
..................
Սերունդ դաստիարակելու համար, մեզի անհրաժեշտ են մտատիպարներ, որոնք օրինակ ծառայեն....Ներկայիս աշխարհին մէջ, հերոս-տիպարները գերազանցօրէն անոնք են, որոնք տէրն են նիւթական մեծ հարստութեան, դիրքի, փառքի....եւ ոչ՝ նոր գաղափարներու կամ հոգեմտաւոր արժէքներու, որոնք կարենան ներշնչման աղբիւր դառնալ, ոգեշնչել նոր սերունդը....Ահա թէ ինչու հազուագիւտ են գաղափարակիր եւ գաղափարապաշտ անձինք՝ նոր սերունդին մէջ եւ ընդհանրապէս ալ...
..................
Ստիպելը անբարոյականութիւն է, քանզի կը զրկէ դիմացինը ընտրելու իրաւունքէն, կամ իր ազատ կամքի դրսեւորումէն....Կարելի է մարդը լուսաբանել, խրատել, յորդորել...բայց երբե՛ք ստիպել...: Դաստիարակութեան մէջ ալ, ստիպելը կու տայ իր հակադիր արդիւնքը....Դաստիարակութիւնը պէտք է միտի ճիշդ ապրելու արուեստը ներշնչելուն....ես սա՝ մասնաւորապէս դաստիարակին սեփական օրինակով...
..................
Մտքի, սրտի, հոգիի ընկերներն են որ կը դառնան իրա՛ւ բարեկամներ, բառիս ամբողջական առումով...Ընկերներ՝ որոնք զիրար կը հասկնան կէս-խօսքով, չըսուած խօսքով, կը զգան զիրար, նոյն գաղափարով եւ նոյն տեսլականով կ'առաջնորդուին, նոյն արժէքներու կրողն են....Նման ընկերներու առկայութիւնը՝ օդի, ջուրի, հացի նման կենսական է մեզմէ իւրաքանչիւրի կեանքին մէջ...
..................
Մարդ էակը անհատ է, եթէ ունի կեցուածք, վերաբերմունք ա՛յս կամ ա՛յն երեւոյթին, խնդրին, իրադարձութեան նկատմամբ....Չէզոք ըլլալ կը նշանակէ կարծիք, կողմնորոշում կամ կեցուածք չունենալ, այսինքն անհատազուրկ ըլլալ, եթէ այդպիսի բառ կամ եզրոյթ գոյութիւն ունի....Չարը մշտապէս եւ հետեւողականօրէն խարազանելով, վստահաբար բան մը կը փոխուի, հետզհետէ իր ոյժը կը կորսնցնէ ան....Նոյնը կարելի է ըսել բարիին համար, որ տակաւ կը շատնայ, կ'ընդարձակի, կը տարածուի, եթէ պաշտպանենք, պանծացնենք զայն շարունակաբար, հետեւողականօրէն...: Ճիշդ կեցուածքն ու վերաբերմունքը շատ բան կը փոխեն ազգային-մարդկային ընկերութեան մէջ....մինչդեռ չէզոք ըլլալը «ոչ ոք» ըլլալ կը նշանակէ եւ կ'իմաստազրկէ քու գոյութիւնդ աշխարհիս վրայ....
..................
Ազգային Պետականութիւնը, ըստ էութեան եւ խորքին մէջ, կեանքի կը կոչուի պաշտպանելու, պահպանելու եւ զարգացնելու ժողովուրդի մը ինքնութիւնը, որ արտացոլուած է իր լեզուին, բառ ու բանին, երգ ու պարին ....մէկ խօսքով՝ մշակոյթին մէջ, որ կ'ընդգրկէ նաեւ տուեալ ժողովուրդին բարոյական ըմբռնումները, աւանդութիւնները, ուրոյն ապրելակերպը, որ ներդաշնակ է իր հայրենիքին հետ....Այլապէս, պետութիւնը պիտի դառնար լոկ վարչական միաւոր, ազգն ու ժողովուրդը՝ սպառողական հասարակութիւն, իսկ հայրենիքը պիտի դառնար աշխարհագրական տարածք, բնակութեան վայր....Մշակոյթն է հիմքերու հիմքը ազգային պետականութեան:
..................
Երբ երկրի ղեկավարը սիրոյ ոյժը ունի, յայնժամ ան կրնայ յաղթահարել ամէն խոչընդոտ, ամէն դժուարութիւն եւ երկիրը տանիլ բարձունքէ բարձունք...Համապարփակ սէրը կու տայ իմաստութիւն, նուիրում, ազնւութիւն, մաքառելու ոյժ եւ անկարելին կարելի դարձնող կախարդական փայտիկ...այսինքն՝ հնարամտութիւն:
..................
Ամէն ինչ տեսնել իր չափի մէջ, փորձել տիեզերական համընդհանրութեան մէջ արժեւորել ամէն ինչ, անանձնական հայեացքով գնահատել իրերն ու երեւոյթները....հազուագիւտ առաքինութիւններ են, որոնք անհատն ու ազգը կը բարձրացնեն, զանոնք կ'ազատագրեն նեղ-անձնական, քլանային, հատուածական մտածողութենէ....զարգացման անսահման եւ անպարագիծ տարածքներ բանալով անոնց առջեւ՝ անպատնէշ եւ անարգել....Իսկ մենք որքա՛ն կղզիացած ենք մեր եսամոլ ու հատուածական մանրուքներու մէջ, իրերամերժ, երբեմն ոխի ու քինախնդրութեան կիրքերու եւ նկրտումներու մէջ...որ մոռցած ենք մեր հայեացքը բարձրացնել երկնքի անհունութեան, տիեզերական անպարագիծ անսահմանութեան...եւ մեր իրաւ տեղը գնահատել այդ համընդգրկուն ամբողջին մէջ....
..................
Ճշմարտութեան շեշտակի նայիլը քաջութիւն է...
Ճշմարտութիւնը բարձրաձայնելը բարոյականութիւն է...
Ճշմարտութիւնը ընդունիլը մեծութիւն է...
Ճշմարտութիւնը տեսնելը իմաստութիւն է:
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ