Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (118) Նոյեմբեր 2021

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Պիտի ներքուստ ԵՐՋԱՆԿԱՆԱՍ, եթէ բանիւ եւ գործով՝ ինչ-որ նշոյլ մը ճառագայթ շողարձակած ես ժողովուրդիդ ու հայրենիքիդ, կաթիլ մը նպաստ բերած ես անոնց վերելքին...Պիտի կեանքդ իմաստաւորուած զգաս, եթէ խղճի մտօք կատարեր ես պարտականութիւններդ՝ անսակարկ ու անշահախնդիր...Պիտի վարձահատոյց զգաս, եթէ բարիք ես արարեր, եթէ դրական լիցքեր տուած ես շրջապատիդ...Պիտի գնահատուած զգաս, եթէ ներքին ձայնիդ ես եղած ունկնդիր եւ չես զլացած քու ներդրումդ բերել ԲԱՐԻԻՆ, ԳԵՂԵՑԻԿԻՆ ու ՃՇՄԱՐԻՏԻՆ...Եթէ չես ծախած խիղճդ յանուն երեսուն խեղճ արծաթի, չես եղած ստրուկը «ամենազօր» մամոնային եւ կրցեր ես հաստատել ու վերահաստատել ներքին ԱԶԱՏՈՒԹԻՒՆԴ եւ ԱՐԺԱՆԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆԴ:
......................
Մենք մեր ԵՍ-երու պատանդն ենք, մեր լեռներուն պէս մասնատուած, մեզմէ իւրաքանչիւրը ինքն իր մէջ ամփոփուած, խորապէս ԱՆՀԱՏԱՊԱՇՏ...Մինչդեռ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆԸ կ'ենթադրէ էապէս քով-քովի գալու, միասին ապրելու, միասին գործելու,առանձին ես-երը ներդաշնակելու գիտութիւնը, աւելի ճիշդ պիտի ըլլար ըսել՝ մշակոյթը...: Քաղաքական այդ մշակոյթն է որ մեծ բացական է հայ կեանքին: Քաղաքականը չշփոթել, սակայն, կուսակցականի հետ, քանզի առաջինը էապէս ՄԻԱՒՈՐՈՂ ազդակ է, մինչ երկրորդը ՊԱՌԱԿՏՈՂ ազդակ, որ բաժան-բաժան կ'ընէ ազգի մարդոյժը...
......................
Մարդ էակը կրնա՞յ լիարժէք ապրիլ, առանց ԻՏԷԱԼՆԵՐՈՒ ՊԱՏՐԱՆՔԻՆ...Ապրիլ սոսկ իրատես ողջմտութեամբ, առանց ԵՐԱԶԱՆՔԻ եւ ԻՏԷԱԼԻ թռիչքին հոգեկան, ապրիլ գործնապաշտութեամբ, բայց էապէս գետնամած, աւելի ճիշդ հողակպիկ կեանք մը, շօշափելի իրականութիւնը միայն նկատառելով...: Բայց նոյնիսկ ամէնէն գործնապաշտ մարդը արդեօ՞ք չի յուզուիր՝ գեղեցիկ երաժշտութեան մը հնչիւններուն ներքոյ, բնութեան հրաշք-տեսարանի մը առջեւ..., սիրոյ, կարօտի ապրումներուն ներքոյ...: Մարդկային կեանքը կը թուի ըլլալ համադրումը՝ ողջամիտ իրատեսութեան եւ իտէալի թռիչքին, իւրաքանչիւր անհատին մօտ՝ տարբեր չափումներով:
......................
Բանը եւ բառը...Մարդ էակին գերագոյն արժանաւորութիւնն է գուցէ իր մաքառումն ու պայքարը յաւիտենական բառ ու բանին հետ...իր մտածումը, խոհն ու յոյզը բառերու վերածելու հոգեպարար աշխատանքը..: Միտքը մեր մէջ բանտուած պիտի մնար առանց խօսքի, որ խոհ-ապրումին կու տայ բառերու հանդերձանքը...: Եւ ի՛նչ ներքին ուրախութիւն ու բերկրանք է, երբ միտքն ու յոյզը կը գտնեն իրենց ճիշդ բառային զգեստաւորումը..: Կեանքիս ամէնէն լուսաթաթախ պահերը ապրած եմ, երբ կրցեր եմ Բանը եւ Բառը իրարու ներդաշնակ տարազումով յղանալ, արարել..: Բանն ու Բառը հոգեմտաւոր հաց են, որուն պիտի մօտենալ խորունկ յարգանքով, երկիւղածօրէն...
......................
Բարձր հոգիներն են որ ընդունակ են ինքնաքննադատութեան, ինչ որ զիրենք առաւել եւս կը բարձրացնէ, կ'ազնուացնէ, կը գեղեցկացնէ...Ինքնագոհ եւ ինքնահաւան մարդը կը լճանայ, կը ճահճանայ, կը կղզիանայ...Իսկ հայ կեանքի մէջ, շատ հազուագիւտ են անոնք, որոնք կրնան բարոյական քաջութեամբ իրենք զիրենք քննադատել...եւ մանաւանդ իրենց սխալը ընդունիլ: Եւ կը շարունակէ հայ կեանքի տեղքայլը, աւելի ճիշդ՝ նահանջը:
......................
Գիտահնարքներու հրաշալի դար է, վստահաբար, գիտելիքներու կուտակման, իւրացման աննախադէպ դարաշրջան....բայց որքան պակսած է ԻՄԱՍՏՈՒԹԻՒՆԸ, առանց որուն գիտելիքն ու անոր ածանցեալ արհեստագիտութիւնը կրնան մահ ու սարսափ տարածող գործիք դառնալ...
......................
Ի՛նչ ԽԱՌՆԱՇՓՈԹ ժամանակներ են....Կրթութեան անունով, մարդ էակին գիտակցութիւնը արթնցնելու փոխարէն, կարծէք կը կատարուի հակառակը...Տակաւ մարդը կը յայտնուի գիտակցութեան թմբիրի մէջ, մարդկային ուղեղը կը մեքենայացուի, կը ռոպոթացուի....: Զուգահեռաբար, ԱՐԺԷՔԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ այնքան է խախտուած, որ մարդն ու հասարակութիւնը տակաւ կը հեռանան բարոյական ամէնէն ամուր սկզբունքներէն, կը խզուին մարդ-ընտանիք, մարդ-ազգ, մարդ-մշակոյթ, մարդ-պատմութիւն, մարդ-բնութիւն... եւ նման էական, մարդը՝ մարդ դարձնող կապերը....«ԿԵ՛Ր, ԽՄԷ՛, ՎԱՅԵԼԷ»ի կենսափիլիսոփայութիւնը կը համակէ բոլորը...եւ այս բոլորը ԱԶԱՏՈՒԹԵԱՆ անունով.., մինչդեռ ԱԶԱՏՈՒԹԻՒՆԸ՝ էապէս, իւրաքանչիւր ԱԶԱՏՕՐԷՆ ընտրուած վարքին ու արարքին ամբողջական պատասխանատուութիւնը ստանձնել կը նշանակէ...Ո՞ՒՐ Կ'ԵՐԹԱՅ ԱՇԽԱՐՀԸ ԱՅՍՊԷՍ...
......................
Դաժան է կեանքը...Մարդը միշտ ալ առանձին է իր տխրութեան թէ ուրախութեան ժամին...Ո՞վ կը կիսէ ի խորոց սրտի քու ցաւդ, տագնապդ, տրտմութիւնդ թէ ուրախութիւնդ...Պատրանք է հաւատալ որ կա՛յ նման բան, բայց մենք վստահաբար կը թեթեւնանք հոգեպէս, պատմելով մեր ցաւը ուրիշին...Իսկ այդ ուրիշը՞...կրնայ քիչ մը ցաւակցիլ, բայց ան երբեք չի կրնար կրել քու ցաւդ...ԵՐԲԵ՛Ք...Մենք պիտի կրենք մեր ճակատագիրը, մենք բեռնակիրներն ենք մեր ճակատագրին...
......................
Ամէն մարդ աշխարհն ու կեանքը կը դիտէ իր պրիսմակէն, իր տեսանկիւնէն, յաճախ իր բաղձանքը որպէս իրականութիւն ընկալելով...Շատ քիչեր կրնան յաղթահարել իրենց նեղ ԵՍ-ը, իղձերն ու պատրանքները եւ լայնահորիզոն տեսադաշտ ու մտածողութիւն մշակել...Դաստիարակութիւնը ճիշդ ուղղուած պէտք է ըլլայ այս ԼԱՅՆԱԽՈՀՈՒԹԻՒՆԸ մշակելու կարեւոր նպատակին մասնաւորապէս...
......................
Մեր անհատապաշտութիւնը գործեց եւ դեռ կը գործէ մեզի դէմ, որպէս ազգ ու հայոց երկիր...Մեզմէ ամէն մէկը կը խորհի որ ինքն է արժանաւորը, ինքն է ազգի ընտրեալը, ինքն է բանիմացը, ազգասէրը, նուիրեալը...եւ դժուարութեամբ կրնայ ընդունիլ ուրիշը, իր ազգակիցն ու հայրենակիցը որպէս այդպիսին..: Սա մեր գլխաւորագոյն արատներէն մէկն է որ աւեր կը գործէ ազգային-հաւաքական մեր կեանքէն ներս...
......................
Մարդ-անհատին, ինչպէս եւ ազգային-հաւաքականութեան մը համար, ԱԶԱՏՈՒԹԻՒՆԸ ափսէի մը վրայ չի հրամցուիր երբե՛ք...Ազատութիւնը պէտք է նուաճել ու վերանուաճել ամէն պահ՝ մեր պատասխանատւութեան բարձր գիտակցութեամբ, անկաշառ խիղճով, սկզբունքայնութեամբ, զոհողութիւններու յանձնառութեամբ, ամուր նկարագրով եւ արժանապատւութեամբ...Կաշառուող, ծախուող, արժանապատւութենէ զուրկ՝ գետնամած ու մուրացիկ մարդը կամ հաւաքականութիւնը, չի կրնար ԱԶԱՏ ըլլալ...
......................
Մարդ էակը անհատ է, եթէ ունի ԿԵՑՈՒԱԾՔ, ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ ա՛յս կամ ա՛յն երեւոյթին, խնդրին, իրադարձութեան նկատմամբ...Չէզոք ըլլալ կը նշանակէ կարծիք, կողմնորոշում կամ կեցուածք չունենալ, այսինքն անհատազուրկ ըլլալ, եթէ այդպիսի բառ կամ եզրոյթ գոյութիւն ունի....Չարը մշտապէս եւ հետեւողականօրէն խարազանելով, վստահաբար բան մը կը փոխուի, հետզհետէ իր ոյժը կը կորսնցնէ ան...Նոյնը կարելի է ըսել բարիին համար, որ տակաւ կը շատնայ, կ'ընդարձակուի, կը տարածուի, եթէ գովաբանենք, պանծացնենք զայն շարունակաբար, հետեւողականօրէն...: Ճիշդ ԿԵՑՈՒԱԾՔՆ ու ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔԸ շատ բան կը փոխեն ազգային-մարդկային ընկերութեան մէջ...մինչդեռ ՉԷԶՈՔ ըլլալը «ոչ ոք» ըլլալ կը նշանակէ եւ կ'իմաստազրկէ քու գոյութիւնդ աշխարհիս վրայ...
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ