Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (110) Փետրուար 2021

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Ներքին ապականութիւնն է որ կը կործանէ երկիրը, պետութիւնը....ներքին բարոյական-գաղափարական ապականութիւնը...: Որեւէ արտաքին վտանգ կարելի պիտի ըլլար դիմակայել, եթէ կայ ներքին ամրութիւն, որ կը խարսխուի հոգեւոր-բարոյական-գաղափարական ԱՐԺԵՀԱՄԱԿԱՐԳԻ վրայ: Մենք մեզի հանդէպ պիտի ըլլանք ԽՍՏԱՊԱՀԱՆՋ...: Այդ ուղղութեամբ ալ, իշխանութեան բոլոր մակարդակներու վրայ՝ ԻՆՔՆԱՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹԻՒՆԸ, ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԻՆ ՀԱՇԻՒ ՏԱԼԸ էական նախապայման են ապականութեան կամ ներքին փտածութեան առաջքը առնելու համար....Բայց որո՞ւ կ'ըսես....ՍԱ, գիտեմ, ՁԱՅՆ ԲԱՐԲԱՌՈՅ ՅԱՆԱՊԱՏԻ Է...
....................
Ազատութիւնը ամէնէն շատ հոլովուած, չարչրկուած բառ-հասկացութիւն է, ցարդ ամբողջովին չըմբռնուած, մանաւանդ դաժանօրէն չարաշահուած է, նոյնիսկ հոգեւոր ստրկութիւնը ներկայացուելով որպէս «ազատութիւն»....Ազատութիւնը էապէս ճանաչողութիւն է, ինքնաճանաչողութիւն որպէս ՄԱՐԴ ԷԱԿ, որ ունի հոգեմտաւոր, բարոյական ԱՐԺԷՔՆԵՐ, ունի ազատ կամք զանոնք կենսագործելու իր կեանքին ընթացքին, առանց ստրկանալու աղաղակուող «չարժէքներուն», միշտ արթուն պահելով ներքին ձայնն ու խղճմտանքը...եւ «ի՞նչը», «ինչո՞ւ»ն, «ինչպէ՞ս»ը հարցադրելով սեփական գիտակցութեան առջեւ....Ազատութիւնը ամբողջական, լիարժէք, արժանապատիւ ՄԱՐԴ ըլլալ է....որ կ'ապրի տիեզերքի Արարիչին հետ հոգեւոր միասնութեան մէջ...
....................
Աղօթքի պէս կը հնչեն Վահան Թէքէեանի խորիմաստ տողերը. «Թող սասանին ու փշրին բարձր բերդերն անառիկ Ու իյնան վար պատնէշները զրահապատ եսութեանց»....Իսկապէս ալ, եթէ այդ եսութեանց պատնէշները իյնան, մենք՝ ազգովին կրնանք սիրտով, հոգիով, միտքով ու կամքով քով-քովի գալ եւ դառնալ անպարտելի, հզօր, անխորտակելի ՄԵՆՔ...իսկ հայ կեանքին մէջ ի մասնաւորի, այդ «եսութիւնները» անչափ շատ են, շատ անգամ անյաղթահարելի....եւ դար ու դարեր արգելակեր են հզօր ՄԵՆՔ-ի մը կերտումը...
....................
Այնքա՛ն շատ են մեր մօտ ողբերգակները եւ այնքա՛ն՝ սակաւ, կացութիւնը վերլուծող, նոր լուծումներ առաջարկողներն ու զանոնք ամէն գնով կեանքի կոչելու կամաւորագրեալները....Այնքա՛ն շատ են բամբասողները՝ հայ կեանքի դերակատար անձանց կեանքի յետին մանրուքներու մասին, եւ այնքա՛ն՝ սակաւ, հայ կեանքը վերակազմակերպելու կամ կառավարելու մասին նոր գաղափարներ, նոր միտքեր յղացողները...: Իսկ նոր միտք յղացողներն ու առաջարկողներն ալ ենթակայ են քարկոծուելու, լուսանցքայնանալու եւ պարսաւանքի առարկայ դառնալու....: Ահա թէ ինչու մեր մօտ, այնքան շատ են ոսկրացած կարծրատիպերը, քարացած միտքերը, որոնք էապէս կը խոչընդոտեն ամէն յառաջդիմութիւն....եւ հայ կեանքի ճահճացման միայն կ'առաջնորդեն...
....................
ԱՐԺԱՆԱՊԱՏՈՒՈՒԹԻՒՆԸ էական է անհատի թէ ժողովուրդի համար....Եթէ զուրկ ըլլաս այս կարեւորագոյն որակէն, յայնժամ կ'ոտնակոխուիս որպէս անձ եւ հաւաքականութիւն, կը ստրկանաս այլոց կամքին, կը դառնաս կրաւորական գործիք եւ ոչ՝ արժանավայել ու գործօն դերակատար, սեփական ճակատագրիդ կերտումին մէջ....: Կրաւորական վարքագիծը մեծապէս կը սատարէ որ արտաքին ազդակներ ձեւաւորեն մտածողութիւնդ, կամքդ, արարքդ...: Կրաւորականութենէ դուրս գալու առաջին քայլը անկախ մտածել սորվիլն է...
....................
Արտաքին եւ ներքին ԼԻԱՐԺԷՔ քաղաքականութիւն չունենալնուս հետեւանքը շատ ծանր կ'ըլլայ միշտ մեր ժողովուրդին համար....Ներքին քաղաքականութիւն՝ հիմնուած ազգային գաղափարախօսութեան եւ հոգեւոր-մշակութային արժէքներու համակարգին վրայ...Արտաքին քաղաքականութիւն՝ հիմնուած մեր պատմական իրաւունքներուն եւ ազգային-պետական անվտանգութեան վրայ....Կ'ապրինք կարծէք օրը-օրին, պատահական իրադարձութիւններուն արձագանգելով, երբեմն հապճեպօրէն, առանց երկար-բարակ մտածելու, քննարկելու, վերլուծելու....Չունինք ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ, չունինք ԱԶԳԱՅԻՆ ԾՐԱԳԻՐ, ո՞ւր ենք մենք վերջ ի վերջոյ աշխարհաքաղաքական այս բարդ իրադրութեան մէջ, ուր կ'ապրինք:
....................
Դարեր շարունակ, ազգային մեր դաստիարակութեան էական առանցքն է եղած՝ հպատակութիւնը ազգային մեր կառոյցներուն, վերին մարմիններուն, իշխանութեանց, ջոջականութեան...Քննական ու քննադատական միտքը, վերլուծական մտածողութիւնը, կարծրատիպերը հարցադրելու ունակութիւնը երբեք չեն քաջալերուած նոյն այդ դաստիարակութեան պատասխանատու անձանց կողմէ...ինչ որ ստրկամտութիւն կազմաւորելու լաւագոյն միջոց է՝ մատղաշ հոգիներէն ներս....Ներկայիս ա՛լ շատոնց ժամանակն է մեր նորահաս սերունդին մօտ զարգացնելու՝ հարցադրելու, ինքնուրոյնաբար մտածելու, հարցերը իւրովի վերլուծելու եւ նման այլ յատկանիշներ, եթէ կ'ուզենք իսկապէս ԱԶԱՏ ընկերութիւն մը ձեւաւորել՝ Հայաստանի մէջ, թէ Սփիւռքի, որ կարենայ արժանավայել կերպով պատասխանատւութիւնը ստանձնել իր արարքներուն, իր ճակատագրին, իր պարտաւորութեանց եւ իրաւունքներուն՝ անհատական եւ ազգային-հաւաքական մակարդակներու վրայ ալ...
....................
Եթէ բարին չկրես քու հոգւոյդ մէջ, ինչպէ՞ս կրնաս զայն գնահատել այլոց մէջ...Եթէ գեղեցիկը չկրես քու հոգւոյդ մէջ, ինչպէ՞ս կրնաս զայն գնահատել այլոց մէջ..., քանզի միշտ ալ քու գնահատած լուսաւորը ցոլքն է այն լոյսին զոր կը կրես քու հոգւոյդ մէջ:
....................
Երանի՛ սէրը, բարեկամութիւնը եւ նման նուիրական զգացումները ըլլային անպայմանական, առանց որեւէ օգուտ ու շահ քաղելու ակնկալութեան, մաքուր ու անարատ....մարդը մարդուն հասկնար կէս-խօսքէն, աչքի նայուածքէն, անոր լռութենէն, գիտնար ներել նոյնիսկ....քանզի ամէն ինչ հասկնալը ամէն ինչ ներել կը նշանակէ...(Խօսքը չի վերաբերիր անշուշտ անմարդկային արարքներու)...Կեանքը այնքա՛ն գեղեցիկ պիտի ըլլար՝ մարդկային փոխյարաբերութեանց նման պայմաններուն, ուր մարդասիրութիւնը դառնար այնքան բնական, ինչպէս պտղատու ծառին պտղաբերումը՝ անհաշիւ, անսակարկ....բխումը հոգիի մաքրամաքուր ակունքին...
....................
Ի՛նչ ալ պատահի, չկորսնցնել ներքին կրակը, խանդավառութիւնը, որոնք անհատն ու ազգը կը տանին դէպի նորանոր խոյանքներ լուսախոյզ...Չյանձնուիլ կեանքի գետնամած եւ դիւրին հաճոյքներու ոլորապտոյտին, չնահանջել արութեան, գեղեցկութեան եւ ճշմարտութեան նորանոր բարձունքներ նուաճելու վսեմագոյն փառասիրութենէն, ինչ որ մարդ էակին եւ ազգին գերագոյն արժանաւորութիւնն է...
....................
Ինչպէ՞ս կրնաս բացատրութիւն գտնել մարդկային կեանքին, երբ մարդիկ երբեմն՝ աստուածային կայծով կ'արարեն ու կը ստեղծագործեն բարին ու գեղեցիկը...իսկ երբեմն ալ՝ կը մոլեգնին եւ զիրար կը յօշոտեն, կարծէք յիմարութեան տենդէ մը բռնուած...
....................
Խօսքը անհատին բարոյական շունչն է, ներքին մարդու արտացոլանքը....հոգեմտաւոր ինքնութեան եւ գիտակցութեան մակարդակը...Նոյնիսկ քննադատութիւնը պիտի ըլլայ շինիչ, կառուցողական, առողջ բանավէճի եւ քննարկումի առաջնորդող....զայրոյթը պիտի ըլլայ զուսպ, կիրթ, ոչ թէ քանդող ու կործանարար....հայհոյախառն, ուրիշը անարգելու միտող, զայն վարկաբեկող: Խօսքը կրնայ քանդել կամ կառուցել, զայն արտաբերողը կ'ըլլայ կամ կործանարար ու խաւարիչ, կամ շինարար ու լուսաւորիչ...
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ