Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (103) Յունիս 2020

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Մարդկային հոգի՛ն, մարդկային հոգի՛ն....Ո՞վ պիտի կարենայ պեղել զայն, ո՞վ պիտի կարենայ ճանչնալ զայն իր ամբողջ խորութեամբ, նրբութեամբ, զգայնութեամբ, իր տիեզերաշունչ ընդգրկումով, ուր կը ծիածանուին համակ կեանքի, բնութեան, տիեզերքի երանգները, բոյրերն ու թոյրերը....ուր կան խորխորատները մարդկային տառապանքի, ցասումի, ըմբոստութեան....եւ վեհացումները անոր ցնծագին ապրումներուն, երազներուն, ազնուութեան, գեղեցկութեան խորապրումներուն....Խորապէս նիւթականացած, անհոգի դարձած աշխարհին մէջ, մարդկային հոգին ճանչնալը կը մնայ վսեմագոյն մարտահրաւէրը՝ մարդանալու ճանապարհին վրայ...
..............
Ցաւեր կան՝ լուռ, այրող, որոնց մասին չես ալ ուզեր խօսիլ, բայց սիրտդ կը խռովեն անոնք, լուռ կը տառապիս, կը մորմոքիս....մենութեանդ մէջ կ'արտասուես, իսկ մարդիկ՝ տեսնելով ժպիտդ, երբեք չեն կրնար թափանցել հոգւոյդ խորը, չեն կրնար զգալ սրտիդ ճենճերումը.....Մարդ էակը միշտ ալ առանձին է իր բուն տառապանքին մէջ, որ կեանքի խորախորհուրդ էութիւնն իսկ է... զոր կը փորձենք յաղթահարել գեղեցիկ պատրանքներով...
..............
Ազնուութիւնը գերագոյն առաքինութիւնն է մարդ էակին...ազնիւ վերաբերմունք դրսեւորել բոլորին հանդէպ, նոյնիսկ՝ անոնց հանդէպ, որոնք անազնիւ եւ թշնամական վերաբերմունք ունեցած են մեզի հանդէպ...իսկական վեհանձնութիւն : Վերջապէս ուրիշին արարքը չէ, որ պէտք է պայմանաւորէ մեր ազնուութիւնը, որ պէտք է ազատօրէն փայլի ամենուր եւ ամէնուն նկատմամբ...
..............
Ուրախութիւնը ուրախութիւն չըլլար, եթէ զայն չկարենաս բաժնել այլոց հետ....Բարին իր բուն իմաստը կ'առնէ այլոց հետ ճիշդ ապրելու ընթացքին մէջ....Ամէն առաքինութիւն ունի իր ընկերային պարունակը....Մարդը մարդով, մարդուն հետ միայն կրնայ լիաթոք ուրախանալ, երջանկանալ, ներքնապէս հարստանալ... Կեանքը անապատ է առանց սիրոյ, բարութեան, ազնուութեան, որոնց հասցէատէրը դարձեալ եւ դարձեալ մարդն է...
..............
Լռութիւն կայ խորախորհուրդ, ուր միտքեր կան թաքնուած, ծալ-ծալ շերտերով բազում, միտք-ապրումներ յուզա-իմացական լիցքերով բեղուն, որոնց լեզու տալը, զանոնք խօսք ու գիրի վերածելը այնքան բան պիտի զեղչէր անոնց խորհրդաւորութենէն, վեհութենէն, բազմիմաստ հարստութենէն....Խօսուածն ու գրուածը լոկ մակերեսն են ամբողջականօրէն զգացուածին ու մտածուածին...
..............
Երբ սիրես մէկը, անոր մէջ կը բնակիս...երբ սիրես ընտանիքդ, անոր մէջ կը բնակիս....երբ սիրես ազգդ, անոր մէջ կը բնակիս...երբ սիրես մարդկութիւնը, անոր մէջ կը բնակիս....երբ սիրես բնութիւնը, տիեզերքը, անոնց մէջ կը բնակիս...եւ կ'ընդարձակուիս, կը շատնաս, կը բիւրապատկուիս...սիրտդ կը դառնայ տիեզերքը համակ....Սա չէ՞ տիեզերական ՍԷՐՆ ԱՌ ԱՍՏՈՒԱԾ...
..............
Փոթորիկէն ետք է որ կը գնահատենք խաղաղութիւնն ու անդորրը, յոգնատանջ աշխատանքէն ետք՝ հանգիստը, կարօտակէզ սպասումէ ետք՝ հանդիպման վայելքը...Եւ այսպէս, կեանքը վերիվայրումներով է որ կ'իմաստաւորուի, կ'արժեւորուի.....մինչ նոյնանման, միագիծ ու միալար կեանքը լճացում ու ճահճացում է, որ հոգեկան աշխարհի մահուան կ'առաջնորդէ... Կեանքը միշտ ալ պայքարով կը հաստատէ ինքզինք... Մշակոյթը եւս ոգիի պայքար է, ստեղծագործելու թռիչք ու ճախրանք: Վա՛յ այն մարդուն, որ երբեք չուզեր դուրս ելլել առօրեայ կեանքի միօրինակութենէն, միապաղաղութենէն, ուր հոգին ու ոգին կը ժանգոտին՝ կորսնցնելով իրենց յուզա-իմացական ապրումներու ալեկոծումն ու կենսունակութիւնը...
......................
Առօրեայ հանգիստի եւ սովորականութեան գօտիէդ եթէ չյանդգնիս դուրս գալ՝ դէպի անծանօթն ու անսովորը, յանդգնիլ դէպի նոր հորիզոնները մտքի, գաղափարի..., յայնժամ կը լճանաս, կը ճահճանաս՝ մտքով ու հոգիով...Մարդ արարածը միշտ ալ էական կարիքը ունի նոր գրգիռներու, խթանելու համար իր կարողութիւններն ու կարելիութիւնները, վերակենսաւորուելու եւ վերանորոգուելու համար...
..............
Իւրաքանչիւրիս կեանքը արդիւնքն է մեր ընտրութեան, մեր ազատ կամքի արտայայտութեան՝ այս կամ այն կերպով....Բայց քիչ չէ նաեւ պատահականութեան խաղցած դերը մեր ամէն մէկուն կեանքին մէջ... Պատահականօրէն կը ծնինք, պատահականօրէն կը յայտնուինք այս կամ այն երկրին, միջավայրին, շրջապատին մէջ....Պատահականօրէն կը հանդիպինք այս կամ այն անձին, անձերուն... եւ այսպէս շարունակ... Մեզմէ կախեալ է, սակայն, թէ ինչպէս կ'իմաստաւորենք, կ'արժեւորենք եւ կ'արդիւնաւորենք այդ պատահականութիւնները...
..............
Դժուար է մարդ ըլլալը, այլոց տառապանքը բաժնելը, այլոց ուրախութեամբ ուրախանալը, այլոց մտահոգութիւնները իրենը համարելը, քանզի ճշմարիտ մարդը անանձնական է մասնաւորապէս... Ան սրտով կը զգայ ուրիշին ցաւը, երջանկութիւնը, սրտով կը զգայ անոր մեղքերը, մեղաւորութեան զգացումը... եւ կը խուսափի ուրիշը մեղադրելէ, քանզի ան կը հասկնայ, սիրտով եւ միտքով, որ մեզմէ մասնիկ մը կայ բոլորին մէջ եւ ուրիշէն մասնիկ մը կայ մեր բոլորին մէջ...
..............
Որքա՛ն դժուար է ամբողջովին հասկնալ մարդը, որ շատ անգամ կը մնայ անծանօթ նոյնիսկ իքն իրեն....Բառ մը կը որսանք շատ յաճախ եւ սխալ եզրակացութիւններ կ'ընենք...հայեացքի մը ետին ինչե՛ր կրնան թաքնուած ըլլալ... ժպիտը երբեմն կը ծածկէ խորունկ ցաւ մը, նոյնիսկ ողբերգութիւն մը....Հապճեպ դատումներ ընելը սխալ տեղ կրնայ առաջնորդել մեզ շատ յաճախ... Մարդը հասկնալու համար շատ աւելի էական է զայն խորզգալը, սիրտէ-սիրտ հաղորդակցութիւնը, որ բառերէն ու խօսքերէն աւելին է... Առանց զգալու մարդը, չես կրնար հասկնալ զայն...
..............
Շատ քիչեր կրնան ձեռքբերել ու ապրիլ մտքի անկախութեան առաքինութիւնը....ժողովրդավար կարգերու մէջ անգամ, համատարած է մտքի բռնատիրութիւնը..., երբ յանուն աթոռի, դիրքի, պաշտօնի եւ ծափահարութեան, թէ այլեւայլ տեսակի շահերու՝ մարդիկ կը յարմարին կամ տուրք կու տան որոշ գաղափարներու, լոզունգներու եւ կացութաձեւերու....առանց հարցադրելու եւ քննարկելու անոնց հիմքը...եւ տակաւ յարմարուելով....կը կորսնցնեն իրենց ներքին ազատութիւնը, որ մարդ էակին գերագոյն արժանաւորութիւնն է...
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ