Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (102) Մայիս 2020

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Մարդուն ներաշխարհը իր լաւագոյն ընկերն է....Ներաշխարհ՝ լի խոհերով ու մտորումներով, յուշերով ու յոյզերով, երեւակայութեամբ ու բանականութեամբ... զգացումներով եւ ապրումներով....
Ինչպէ՞ս կրնայ ձանձրոյթը պատել հոգիդ, երբ ունիս ներաշխարհ, որ մարդ էակին մեծագոյն հարստութիւնն է...
.....................
Երջանկութեան բանալին կը փնտռենք յաճախ սին հաճոյքներու եւ սպառողական ընկերութեան «բարիք»ներուն մէջ....Կեանքի սեփական փորձառութեամբ՝ երջանիկ է ա՛ն, ով իր աշխատանքով, իր արարումով կաթիլ մը լոյս կու տայ այլոց, պճեղ մը ուրախութիւն, բեկոր մը իմացութիւն, ինքնաճանաչողութիւն, հիւլէ մը գեղեցկութիւն....Երջանիկ է ան, որ իր աշխատանքը կը կատարէ՝ ունկնդիր իր խղճի ձայնին....Յայնժամ ան կը վարձատրուի կրկնապատիկ եւ գուցէ հազարապատիկ....քանզի ոչինչ աւելի մեծ է քան այլոց ապրելու բերկրանք պատճառելը, թէկուզ դոյզն չափով իսկ....Գերագոյն ուրախութիւնը անանձնական ուրախութիւնն է, զոր կը գտնենք ինքնամոռաց աշխատանքին, ինքնընծայման մէջ...
.....................
Իրենց ԵՍ-ով ինքնագոհ, իրենց ԵՍ-ին միայն սպասարկու, իրենց ԵՍ-ի փղոսկրեայ աշտարակին մէջ ապաստանած հոգիները երբե՛ք պիտի չզգան ուրիշին ցաւը, մորմոքը, տառապանքը....պիտի մնան անտարբեր, անհաղորդ անոնց, կղզիացած իրենց նեղ անձին մէջ, որ ի վերջոյ կրնայ զիրենք շնչահեղձ ընող բանտ մը դառնալ....քանզի մարդը մարդով է մարդ...
.....................
Դժուարութեան, նեղութեան եւ տագնապի պահերուն, մարդ էակը կարծէք աւելի կը մարդկայնանայ, աւելի խորութեամբ կը զգայ ուրիշին տառապանքը, ցաւը, նեղութիւնը...Միանգամայն ձեւի ու ձեւականութեան դիմակները կրնան վար առնուիլ, սիրտն ու հոգին կը դառնան թափանցիկ...Կը պատռին սուտի ու կեղծիքի շղարշները, որոնցմով կը քօղարկուին յաճախ ցոփ ու շուայտ կեանքի բազմատեսակ երեւոյթները, որոնք մարդը մարդէն տարանջատող արհեստական պատուար կը ստեղծեն շարունակ....«ՏԱՌԱՊԱՆՔԻՆ ԸՆԴՄԷՋԷՆ ՈՒՐԱԽՈՒԹԻՒՆ», ըսած էր մեծ մտածող մը....Կարելի է նաեւ ըսել՝ ՏԱՌԱՊԱՆՔԻՆ ԸՆԴՄԷՋԷՆ ՄԱՐԴԿԱՅՆՈՒԹԻՒՆ...
.....................
Մենք մեր ԵՍ-երու պատանդն ենք, մեր լեռներուն պէս մասնատուած, մեզմէ իւրաքանչիւրը ինքն իր մէջ ամփոփուած, խորապէս ԱՆՀԱՏԱՊԱՇՏ....մինչդեռ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆԸ կ'ենթադրէ էապէս քով-քովի գալու, միասին ապրելու, միասին գործելու,առանձին ես-երը ներդաշնակելու գիտութիւնը, աւելի ճիշդ պիտի ըլլար ըսել՝ մշակոյթը...: Քաղաքական այդ մշակոյթն է որ մեծ բացական է հայ կեանքին: Քաղաքականը չշփոթել, սակայն, կուսակցականի հետ, քանզի առաջինը էապէս ՄԻԱՒՈՐՈՂ ազդակ է, մինչ երկրորդը ՊԱՌԱԿՏՈՂ ազդակ, որ բաժան-բաժան կ'ընէ ազգի մարդոյժը...
.....................
Պետականութեան կայացում...Ճիշդ է որ գերխնդիրը այս է մեր բոլորին համար ալ: Բայց հարց տալու չե՞նք, թէ Ի՞ՆՉ ՏԵՍԱԿ ՊԵՏԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ Կ'ՈՒԶԵՆՔ ՍՏԵՂԾԵԼ...Այդ Պետութիւնը ի՞նչ արժեհամակարգով պիտի ապրի ու գործէ...: Ակնյայտ փաստ է որ չի բաւեր լոկ ժողովրդավար պետութիւն ունենալ, եթէ այդ ժողովրդավար պետութիւնը պիտի կառավարուի «արեւմտեան դեմոկրատիայի» մոտէլով, որուն կենդանի պատկերը մեր աչքերուն առջեւ է..., որ իր քաղաքակրթութեան շահամոլ նկարագրով հասած է իր զարգացման վախճանակէտին....: Այս մասին պէտք է բարձրաձայնել, քննարկման լուրջ թեմա դարձնել...: Մեր նոր որակի ՊԵՏԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆԸ պէտք է հիմնուի մեր ԱԶԳԱՅԻՆ ՄՇԱԿՈՅԹԷՆ բխող ԱՐԺԷՔՆԵՐՈՒ համակարգին վրայ...., եւ ոչ՝ ԳԵՐՇԱՀՈՅԹ ապահովելու միայն միտող ՍՊԱՌՈՂԱԿԱՆ, ՕԳՏԱՊԱՇՏ ՈՒ ԵՍԱՄՈԼ ՔԱՂԱՔԱԿՐԹՈՒԹԵԱՆ «ԱՐԺԷՔՆԵՐՈՒՆ» ՎՐԱՅ...
.....................
ԱԶԱՏ ԿԱՄՔԸ գերագոյն գանձն է որ շնորհուած է մեզի Արարիչին կողմէ: Ի՛նչ տափակ, միօրինակ եւ մեքենայական պիտի ըլլար մարդ էակին կեանքը, եթէ ան զուրկ ըլլար ԱԶԱՏ ԿԱՄՔԷ...Ազատ ընտրութենէ....նոյնիսկ եթէ միշտ ԲԱՐԻՆ գործէր ան հարկադրաբար: Ի՞նչ արժէք կրնայ ունենալ նոյնիսկ ԲԱՐԻՆ, եթէ պարտադրաբար կատարուի ան, առանց մեր ազատ ընտրութեան: Ճիշդ է որ ազատ ըտրութիւնը կը հնարաւորէ նաեւ ՉԱՐԻ ընտրութիւնը եւ վերջինը գուցէ աւելի հրապուրիչ թուի շատ մը պարագաներուն: Ազատ կամքով Բարին ընտրելը մարտահրաւէր մըն է՝ արդարեւ, որ կ'ենթադրէ յաղթահարել բազում խոչընդոտներ, դժուարութիւններ, գայթակղութիւններ....եւ այդ պայքարի ընթացքն է որ իսկական արժէք կու տայ ԲԱՐԻԻՆ ձեռքբերման.: Նոյնն է պարագան ԵՐՋԱՆԿՈՒԹԵԱՆ, որուն հասնելու ընթացքն է որ մեզ կ'երջանկացնէ խորքին մէջ....: Պահ մը նոյնիսկ կը մտածեմ, թէ ի՞նչ պիտի ըլլար հայ կեանքը, եթէ մենք հասած ըլլայինք մեր բոլոր ազգային-պետական ԵՐԱԶՆԵՐՈՒՆ....Շահան Շահնուր պիտի ըսէր. «Հայու լակո՛տ, դուն առաջինը կը վերածուիս անասունի, եթէ մի օր մնաս առանց վիշտի»....Սա մտածելու խնդիր է որոշապէս...
.....................
Ամէն մարդ նոր աշխարհ մըն է, որուն հետ հաղորդակցութիւնը կը հարստացնէ ներաշխարհդ, նոր գաղափարներ եւ նոր մտածողութիւն կը խթանէ....սեփական մտքի ճահիճէն կ'ազատագրէ քեզ, քանզի մարդ էակին կեանքը գաղափարներու եւ զգացում-յոյզերու յարատեւ ՇԱՐԺՈՒՄ է էապէս....այլապէս, ան պիտի բանտուած մնար իր նեղ ԵՍ-ի սահմաններուն մէջ եւ պիտի աղքատանար ու լճանար, եթէ անձամբ, կամ մեծ գրողներու երկերը կարդալով՝ հաղորդակցութեան մէջ չմտնէր այլ մտածողներու հետ...
.....................
Երկու բան դժուար է հանդուրժել՝ մարդկանց յիմարութիւնը եւ գիտակից չարութիւնը...: Երկուքն ալ վտանգաւոր են անկասկած եւ պատճառ կրնան դառնալ աղէտալի դէպքերու, տուն տալ մարդկային ողբերգութեանց....: Իսկ պատմութեան մէջ, որքա՛ն շատ են այն պատերազմներն ու արիւնալի բախումները՝ երկիրներու, հատուածներու միջեւ..., որոնց բուն պատճառներու պատճառը կարելի է վերագրել՝ մարդկային յիմարութեան, երբ բանիմացութեան պակասը կը հրահրէ մութ կիրքերու մոլեգին տենդը...կամ ալ՝ մարդկային գիտակից չարութեան, երբ արդէն չարութիւնը կը դառնայ լաւապէս մտածուած, ծրագրաւորուած չարիք...., ան ալ գիտակցաբար կատարուած: Բայց որքան ալ փորձենք մեկնաբանել այս երեւոյթը, ՉԱՐԻՔԸ կայ ու կայ, ինչպէս նաեւ մարդկային ՅԻՄԱՐՈՒԹԻՒՆԸ, ուր բանականութիւնը կը դադրի գործելէ...
.....................
Բուն Իրականութիւնը եւ Պատրանքը Իրականութեան....Բուն իրականութիւնը այնքա՛ն քօղարկուած է ներկայ աշխարհիս մէջ, ուր լրատուական քարոզչամեքենան, աղմկարար գովազդը եւ այլ գործօններ օրն ի բուն «կը լուան» մեր ուղեղները իրենց աղմկարար սուտ ու կեղծիքով, յաւակնելով ներկայացնել Իրականութիւնը....Քիչեր կը թափանցեն Սուտի ու կեղծիքի կամ հրամցուած «իրականութեան» շերտերէն ներս, որոնելու եւ գտնելու համար բուն Իրականութիւնը՝ հաստ թաղիքի տակ զգուշօրէն թաքնուած....
Ուղեղները լուալու, ազատ միտքը կաշկանդելու միտուած միջոցները այնքա՛ն են կատարելագործուած, որ շատ դիւրին է ԽԱԲՈՒԻԼ, ՏԱՐՈՒԻԼ եւ ՄՐԱՓԵԼ անոնց «օրօր»ներով, հասու չդառնալ ԲՈՒՆ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ: Այսպէս է որ կը ստեղծուի ՊԱՏՐԱՆՔԸ՝ մարդկային իրաւունքներու, արդարութեան, ազատութեան հետամտումին....Մինչդեռ՝ ներկայ ժամանակներու «քաղաքակրթութիւնը» կը ստեղծէ էապէս ԱՆԱԶԱՏ ՄԱՐԴԸ, որ ստրուկն է դարձած շուկայիկ հոգեբանութեան եւ մտածելակերպին, բարեկեցութեան անյագ մոլուցքին, նիւթապաշտութեան եւ ընչաքաղցութեան...մակերեսայինին եւ ձեւականին.....Քաղաքակրթութիւն՝ որ տակաւ կը մեռցնէ ՀՈԳԵՒՈՐ տարածքը մարդուն եւ կը գռեհկացնէ ու կը խորհրդազրկէ ամէն բան...
.....................
ԱՐՏԱՔԻՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐ, ԱՐՏԱՔԻՆ ԹՇՆԱՄԻՆԵՐ....կրնան պատճառել դժբախտութիւններ՝ ազգերու եւ անհատներու կեանքին մէջ, անտարակոյս: Անոնց դժբախտութեանց գլխաւոր ՊԱՏՃԱՌԸ սակայն՝ ազգերու թէ անհատներու սխալներն են, թերացումները, բացթողումները....ՄԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹԵԱՆ մէջ, մեր դժբախտութեանց բուն ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՈՒՈՒԹԻՒՆԸ պիտի փնտռենք մեր գործած ՍԽԱԼՆԵՐՈՒՆ մէջ եւ պիտի շարունակ փորձենք դասեր քաղել անոնցմէ գերագոյն զգօնութեամբ, խրատուիլ անոնցմէ....Այլապէս, մենք շարունակ պիտի կրկնենք մեր սխալները տարբեր կերպերով, առանց որեւէ իրաւ յառաջդիմութիւն արձանագրելու....եւ մեր սխալներուն պատճառները պիտի բարդենք այլոց վրայ, կամ մեր աննպաստ պայմաններուն, խաբելով մենք զմեզ շարունակ...
.....................
ԳԱՂԱՓԱՐԱՊԱՇՏ ՍԵՐՈՒՆԴԻ մը ճակատագրական կարիքը ունինք այսօր, սերունդի մը որ ոգեզինուած ըլլայ ազգային բարձր գաղափարականով, համահայկական տեսլականով....եւ ոչ՝ քաղքենիական բարքերով ապրող, գետնամած սերունդի, որուն արժէքները ըլլան լոկ նիւթական հարստութիւնը, բարեկեցիկ կեանքն ու սին հաճոյքները....Հայ հերոսներու կեանքի վսեմ ու վսեմացնող օրինակը կրնայ ոգեշնչման աղբիւր ըլլալ անտարակոյս անոր հոգիի աշտարակումին, ոգիի խոյացումին....«Երիտասարդութեան հացը գաղափարական խանդավառութիւնն է», կ'ըսէ այնքան դիպուկ կերպով Վազգէն Շուշանեան...Գաղափարական այդ խանդավառութեան մէջ, մեր երիտասարդութիւնը պիտի գտնէ ՀԱՅՕՐԷՆ ապրելու ՀՊԱՐՏՈՒԹԻՒՆԸ, ՈԳԵՂԷՆՈՒԹԻՒՆԸ, ՀԱՒԱՏՔԸ մեր ապագային հանդէպ, մերժելով եսամոլ տկարութիւնն ու ազգային դասալքութիւնը...
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ