Ազատ Խօսք

Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (116) Սեպտեմբեր 2021

  • ՍԹԱՓԵԼՈՒ ՊԱՀՆ Է
    Երան Գույումճեան
    (Հայաստանի անկախացման 30-րդ տարեդարձին առթիւ)

  • ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԸ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆ Է, ՈՉ… ԽԱՌՆԱՐԱՆ
  • Վարչապետը սխալ ուղղութեամբ է շարժւում, Թուրքիան երբեք սահմանը չի բացելու․ Յարութ Սասունեան
  • ԴԷՊԻ Ո՞ՒՐ
  • ՃԱԿԱՏԱԳՐԱԿԱՆ ԱՄԻՍՆԵՐ
  • Ն.Վ. ՌՈՊԸՐԹ ՄԷՆԷՆՏԷԶ ԿԻՊՐՈՍԻ ՄԷՋ

Կիպրահայ

Ն.Վ. ՌՈՊԸՐԹ ՄԷՆԷՆՏԷԶ ԿԻՊՐՈՍԻ ՄԷՋ

yeranԵրկուշաբթի 30 Օգոստոս 2021-ին, Նիկոսիոյ Նարեկ վարժարանի սրահին մէջ, տեղի ունեցաւ կիպրահայութեան հանգամանաւոր անդամներու հանդիպումը՝ հիւրաբար Կիպրոս գտնուող՝ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Ծերակոյտի Արտաքին Յարաբերութեանց Յանձնախումբի Ատենապետ եւ հայ ժողովուրդի մեծ բարեկամ ՏԷՐ ԵՒ ՏԻԿ. ՌՈՊԸՐԹ ՄէՆէՆՏԷԶԻ հետ:(մանրամասն)

Խմբագրական

ՍԹԱՓԵԼՈՒ ՊԱՀՆ Է

Երան Գույումճեան

(Հայաստանի անկախացման 30-րդ տարեդարձին առթիւ)

yeranՄեծ մտածող Կոստան Զարեանի հետեւեալ խօսքերը կրնան բնաբան դառնալ մեր խորհրդածութեանց՝ Հայաստանի Հանրապետութեան անկախացման երեսունամեակին առիթով: «...Ես ասում եմ, որ եթէ ուզում ենք ազատ հայրենիք՝ պէտք է նրան ստեղծենք մեր սեփական ձեռքերով: (մանրամասն)

Հարցազրոյց

Վարչապետը սխալ ուղղութեամբ է շարժւում, Թուրքիան երբեք սահմանը չի բացելու․ Յարութ Սասունեան

31 Օգոստոս, 2021

Հեղինակ՝ Մարիամ Գրիգորեան

yeran-Պարոն Սասունեան, մի քանի օր է Հայաստանում քննարկւում են Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի յայտարարութիւնները և ՀՀ վարչապետի պատասխանն այդ ամէնին։ Սփիւռքում ի՞նչ են մտածում, հնարաւո՞ր է Հայաստանի ու Թուրքիայի միջեւ յարաբերութիւնների հաստատում, դուք այդ դրական ազդակները տեսնո՞ւմ էք։(մանրամասն)

Յօդուածներ

ՄԵՐ ԱՆԶՈՒԳԱԿԱՆ

ՄԵԹՐ ԳԱՍՊԱՐ ՏԷՐՏԷՐԵԱՆԸ

yeranԼուսակիր աստղ մը եւս մարեցաւ Սփիւռքահայ իրականութեան երկնակամարին վրայ: Մեթր Գասպար Տէրտէրեան լուսակիր աստղ մըն էր տակաւ գորշացող սփիւռքահայ կեանքի իրականութեան մէջ՝ իր սերմանած ժողովրդանուէր, ազգային-հայրենասիրական, հայրենատիրական գաղափարներով, իրաւազրկեալներու դատը պաշտպանող արդարութեան իր աննկուն պայքարի ոգիով, իր յանդուգն, խիզախ եւ ճշմարտախոյզ հայեացքով եւ կեցուածքով, լայնահորիզոն մտաւորականի իր յանձնառութեամբ, իր համահայկական տեսլականով եւ մասնաւորաբար տարագիր արեւմտահայութիւնը իրաւական անձնաւորութեան կարգավիճակով՝ ՏԱՐԱԳԻՐ ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՍՓԻՒՌՔԵԱՆ ՔՈՆԿՐԷՍՈՎ օժտելու իր հետեւողական, անխոնջ ճիգերով ու աշխատանքով՝ հրապարակախօսութեամբ եւ հրապարակագրութեամբ, յօդուածներով եւ հրատարակած բազում գիրքերով: (մանրամասն)

ԵՐՈՒՍԱՂԷՄ. ՆՈՐ ՄՏԱՀՈԳՈՒԹԻՒՆ ՄԸՆ ԱԼ

ԳԵՂԱՐԴ 1

Յակոբ Վարդերեսեան եւ Յովսէփ Մարգարեան (նախկին սան), 30 Օգոստոս 2021

yeranՄէկէ աւելի բարեկամներ եւ նախկին դասընկերներ յաճախ մեզ մղած են այցելել մեր հինաւուրց սրբավայրը 1967-ի Երուսաղէմի գրաւումէն ետք: Ամէն մի հայ, որ կ'այցելէ այս քաղաքը, որ երեք կրօնքերու համար սուրբ քաղաք կը նկատուի իրաւմամբ, հպարտութիւն կ'առթէ իր մէջ: Քրիստոսի հետ առնչուող սրբավայրեր կան, որոնք հայապատկան են եւ որ նախանձը կը շարժէին ու կը շարժեն քրիստոնեայ միւս յարանուանութիւններուն:(մանրամասն)

ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՊԵՏԱԿԱՆԱՍԻՐՈՒԹԵԱՆ ԵՐԿԸՆՏՐԱՆՔԸ

Լևոն Բաբաջանեան, Երևան, 3 Օգոստոս 2021

yeranՀայաստանեան հրապարակային խօսոյթում յաճախ է խօսւում հայրենասիրութեան կարևորութեան մասին։ Ընդունուած է կարծել, որ «հայրենասէր լինելը լաւ է», որ «դպրոցում պէտք է աշակերտների մօտ հայրենասիրութիւն սերմանել», որ «եթէ մենք չլինենք հայրենասէր, դատապարտուած ենք կործանման» և այլն, և այլն։ Այսինքն՝ «հայրենասէր լինելը» մեր մշակոյթում ընդունելի վարքի նորմ է, բարոյական է, ճիշտ է։(մանրամասն)

Հալէպ-Իրականութեան հետ դէմ-դիմաց

ՄԱՆՈՒԷԼ ՔԷՇԻՇԵԱՆ

25 Օգոստոս, 2021

yeranԻնչո՞ւ մարդիկ կը վախնան իրականութենէն: Ջայլամութիւնը աւելի՞ լաւ է: Ջայլամութիւնը պիտի բարելաւէ՞ մեր կացութիւնը: Ամէն անգամ որ Հալէպահայութեան վիճակը նկարագրող յօդուած մը գրեմ, լաւ, բարի, գնահատող խօսքերու կողքին կը լսեմ, ծանր, վիրաւորական խօսքեր. -Ինչո՞ւ կը յուսահատեցնես մարդիկը: Պատասխանս.- Մարդիկը ես չեմ յուսահատեցներ, մարդիկ արդէն անյոյս են:(մանրամասն)

Երիտասարդական Հարթակ

Ի՞նչ Օրինակ Կու Տանք Մեր Երիտասարդներուն

yeranԵրիտասարդներ օրինակներու պէտք ունին, ոչ քննադատներու: Ճոն Վուտըն, ամերիկացի պասքեթպոլի մարզիչ Օրինակը ամենալաւ ուսուցիչն է: Այդպէս եղած է հինէն ի վեր: Թագաւորներ իրենց զաւակներուն համար վարձած են այդ դարերու ամենալաւ փիլիսոփաները, ուսուցիչները, որպէսզի սորվեցնեն կեանքի եւ մարդկային յարաբերութեան գաղտնիքները: Գահաժառանգները սորված են կրօնք, լեզուներ, տրամաբանութիւն, հռետորութիւն, երաժշտութիւն, արուեստ եւ հին ժամանակներու շատ մը այլ գիտելիքներ:(մանրամասն)

Գրական-Մշակութային

ՓՈՒՆՋ ՄԸ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԻՒՆՆԵՐ՝

yeran

 

 

 

ԹԷ ԲԱՌԵՐԴ
Թէ քու բառերդ հրաշքի մը պէս
Չիջնեն երկնքէն, չհոսին գրչիդ,
Շի՛թ-շի՛թ չկաթին զերթ սիրոյ անձրեւ,
Մի՛ յամառիր դուն բորբ տողեր հիւսել,
(մանրամասն)

ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԷՆ...ՍՓԻՒՌՔԱՀԱՅ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ...(1)

ՅԱԿՈԲ ՉՈԼԱՔԵԱՆ

yeran«Քանի կայ ու կ՛ապրի լեզուն, կ՛ապրի գիրը ու անոր կը հետեւի գրականութիւնը: Սփիւռքահայ գրականութիւնը կայ» Սփիւռքահայ գրականութեան եւ արեւմտահայերէնի այսօրուան ու վաղուան մասին հնչող ծանրագոյն յոռետեսական արժեւորումները զիս կրկին մղեցին մտորելու լեզուի եւ գրականութեան մասին ու անգամ մը եւս հաստատելու, որ ՉԿԱՅ ԳՐԱԿԱՆ ԼԵԶՈՒ ԵՒ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ, ԵԹԷ ՉԿԱՅ ԴՊՐՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ԴՊՐՈՑ:(մանրամասն)

ԱՆԽՈՆՋ ՀՐԱՏԱՐԱԿՉԻ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ԳԻՐՔԸ ՍԱՄՈՒԷԼ ՄՈՒՐԱՏԵԱՆ(*)

yeranԱյս վերնագիրն, անշուշտ, պայմանական է, որովհետև լիարժէք բնութագիրը չէ մեր նիւթապաշտ օրերի համար անսովոր, բացառիկ մի անձնաւորութեան, որն անանձնական կեանքով ապրող հանրային – մշակութային գործիչ է, գրող է ու հրա-պա¬րա¬կախօս, թարգմանիչ, հրատարակիչ և մանկարժ-դասախօս:(մանրամասն)

ՁՕՆ ԻՄ ՀՐԱՇՔ ՀՕՐՍ՝ ՎԱՀԷ-ՎԱՀԵԱՆԻ ՄԵՀԵԱՆԻՆ, ՄԱՀՈՒԱՆ 23-ՐԴ ՏԱՐԵԼԻՑԻՆ ԱՌԻԹՈՎ

yeranՇատեր ճանչցեր էին զինք իբր բանաստեղծ, քննադատ, գրական ու հասարակական գործիչ, Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկի տնօրէն, ուսուցիչ, աշխատակից, բարեկամ եւ կամ ազգական: Սակայն, ես բախտաւորուած էի ունենալ զինք իբր հայր, որ եղաւ նաեւ ինծի համար մարդ արարածի ամենափայլուն տիպարը:(մանրամասն)

ԶԱՐՄԻՆԷՆ

ՅԱԿՈԲ ՄԻՔԱՅԷԼԵԱՆ

yeranԶարմինէ Գալայճեան-Պօղոսեանը ճանչցած եմ Հալէպի ՀԲԸՄ-ի Լ.Ն.-Գ.Կ. վարժարանէն, երբ ան ինձմէ դասարան մը ցած էր: Այդ օրերէն արդէն կը փայլէր իր հայերէնի հանդէպ ունեցած սիրով ու դպրոցական գեղեցիկ շարադրութիւններով: Անկախ որեւէ յստակ պատճառէ, պատահած են աշակերտներ, որոնց մէջ հայերէնի սէրը իւրայատուկ փթթում մը ունեցած է այդ պատանեկան տարիքին, ուրՙ ոչ ժառանգականութիւնը դեր խաղացած է, ոչ ալ որեւէ երեւելի պատճառ:(մանրամասն)

ՄԱՀԱՑԵՐ Է ԱԼԵՔՍԱՆՏՐ ԹՈՓՉԵԱՆԸ

yeran2021 թուականի Սեպտեմբերի 3-ին Երեւանի մէջ մահացեր է հայ անուանի արձակագիր, թատերագիր, գրականագէտ, գրաքննադատ եւ թարգմանիչ Ալեքսանդր Թոփչեանը: Ալեսանտր Թոփչեանը հեղինակ է բազում թարգմանություններու ֆրանսերէնէն եւ ռուսերէնէն, որոնց թուին են Մոլիէրի, Լարոշֆուքոյի, Ապոլինէրի, Պրեւերի, Ժիրոտուի, Ռընարի, Սականի եւ այլոց գործերը։ Հրատարակեր է 500-է աւելի գրականագիտական յօդուածներ մամուլի մէջ,ՙ նուիրուած արդի գրականութեան հարցերուն։ Ալեքսանտր Թոփչեանի խմբագրական եւ հրատարակչական գործունէութեան շնորհիւ, լոյս են տեսեր Ռուբէն Սեւակի, Վազգէն Շուշանեանի, Հրաչ Զարդարեանի, Յարութ Կոստանդեանի, Նիկողոս Սարաֆեանի եւ այլ հայ գրողներու ստեղծագործութիւնները, ինչպէս նաեւ հայ գրողներու ժողովածուներ եւ ծաղկաքաղներ այլ լեզուներով։ (մանրամասն)

Տեսակէտ

ՀԱՐՑԱԴՐՈՒՄՆԵՐ ՄԵՐ ԸՆԵԼԻՔԻ ՄԱՍԻՆ

Յարութ Տէր Դաւիթեան, Լոս Անճելըս, 27 Յուլիս 2021

yeranՄեր՝ «Ճակատագրական ամիսներ» յօդուածին անդրադառնալով, կարգ մը բարեկամներ շատ տեղին գտնելով մեր վերլուծումները, խնդրեցին որ փակագիծերը քիչ մը աւելի լայն բանանք, նաեւ հարց տուին, թէ ի՞նչ երաշխաւորութիւն ունինք, որ ՀՀ այսօրուան իշխանութիւնը պիտի կարենայ ճիշդ կողմնորոշուիլ, միեւնոյն ժամանակ յստակեցնելով, որ Քոչարեանականներուն մասին խօսիլը լոկ ժամանակի վատնում է:(մանրամասն)

ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԸ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆ Է, ՈՉ… ԽԱՌՆԱՐԱՆ

Պարոյր Յ. Աղպաշեան

yeranՎերջերս կը գրէի, որ Հայաստանը եթէ կը միտի կայուն եւ ապահով կեանք մը ունենալ, առնուազն ներքին մակարդակով, պարտաւոր է որդեգրել իսկական ժողովրդավարական ուղի ու հետեւիլ ճիշդ կողմնորոշումի ընտրանքին։ Այլ խօսքով, գործող իշխանութիւնը պէտք է լծուի կառուցողական գործելաձեւի մը, հեռու՝ քինախնդրական ոճէ, գրգռամէտ դերակատարութիւններէ, ինքնակեդրոնական մոլուցքներէ ու միակողմանի նկրտումներէ, իսկ ընդդիմութիւնը, առանց հրաժարելու իր դիրքաւորումներէն, համակերպուելու է տիրող իրականութեան, ընդունելու է նոր իշխանութեան գերակայութիւնը, հասկացողութիւն ցուցաբերելու է ու գործելու է լայնախոհութեամբ։(մանրամասն)

ԴԷՊԻ Ո՞ՒՐ

Ռուբէն Յովակիմեան,

Սեն Ռաֆայել, 23 Յուլիս 2

yeranՕրհասական ժամանակներ ենք ապրում: Չնայած ՍԴ-ն փակեց ընտրական ենթադրեալ խախտումների յարուցած բողոքների ծրարը՝ անփոփոխ թողնելով ՀԸԿ-ի նախնական որոշումները, այսուհանդերձ կրքերը դեռ չեն հանդարտուել եւ հպարտանալու տեղ եւս շատ չկայ, քանզի ներքաղաքական ճղճիմ ու ցածրորակ խնդիրները ոչ միայն մնացին չլուծուած, այլեւ ընդդիմադիր փրկարարները խորհրդարանում աթոռ ապահովելով խոստանում են այն դարձնել նոր տեսակի քաղաքական դժոխք, որի նմանը տեսանք Թուրքիոյ, Ուկրաինայի եւ այլ երկրների խորհրդարաններում՝ մինչեւ ծեծկռտուք եւ զինուած բախումներ:(մանրամասն)

ՃԱԿԱՏԱԳՐԱԿԱՆ ԱՄԻՍՆԵՐ

Յարութ Տէր Դաւիթեան, Լոս Անճելըս, 14 Յուլիս 2021

ԳԵՂԱՐԴ

yeranՅառաջիկայ ամիսները ճակատագրական պիտի ըլլան Հայաստանի եւ հայութեան համար: Հայաստանի հանրապետութիւնը պէտք է որոշէ, որ դէպի ո՞ւր պիտի հակի նոր ձեւաւորուող համաշխարհային համակարգին մէջ: Եւ այդ որոշումը իր մեծակշիռ անդրադարձը պիտի ունենայ ոչ միայն Հայաստանի, այլ նաեւ աշխարհացրիւ հայութեան վրայ: Արեւելեա՞ն թէ՞ արեւմտեան արեւելումի խնդիրը քիչ մը աւելի բարդացած է հիւսիսային եւ հարաւային ազդակի ներմուծումով:(մանրամասն)

ԱԶԳԱՅԻՆ ԲԱՆԱԿԻՆ ՀԱՄԱՐ ԴՐԱՄԱՏՈՒՆ ՍՏԵՂԾԵԼՈՒ ԱՌԱՋԱՐԿ

Յուլիս 30, 2021

yeranՊետութեան անվտանգութիւնը, ինչպէս նաեւ ժողովուրդին անվտանգութիւնը դարերէ ի վեր քաղաքակիրթ պետութիւններուն գլխաւոր աաջադրանքներէն մէկը դարձած է: Այս մէկը անշուշտ կարեւոր մտահոգութիւն մըն է: Այս հեղինակաւոր պարտականութեան ծանրութիւնը գլխաւորաբար կ'իյնայ տուեալ երկրի բանակին, ծովային եւ օդային պաշտպանութեան ուսերուն վրայ, ինչպէս նաեւ ներքին ապահովութեան եւ ոստիկանութեան զանազան բաժանմունքներուն վրայ:(մանրամասն)

ՔԱՌԵԱԿՆԵՐ

yeran

 

 

 

Հայերէն է սրտիս վէրքը,
Հայերէն է հոգւոյս երգը,
Ու թէ զեղչես հայերէնը,
Ինչպէ՞ս լսես սրտիս տրոփը:
.....................
Թէ հիասթափուիս, ներել գիտցի՛ր,
Դասեր քաղէ՛, իմաստնացի՛ր,
Կեանքի դպրոցն է իրական,
Միտքդ, հոգիդ միշտ պահէ բաց:
.....................
Որքան ալ փուշ, տատասկ ըլլայ,
Ձիգ զառիվեր ըլլայ ճամբադ,
Արդարութեան քայլը անպարտ
Պիտ'առնես որ յառաջ երթաս...
.....................
Պիտի փնտռես ճիշդ հայելին
Ծուռերուն մէջ ակնախտիղ,
Ան է ցոլքը ճշմարիտին՝
Կեղծերուն մէջ խաբեպատիր...
.....................
Եւ կը քալենք մտամոլոր
Կեանքի հազար ճամբաներէն
Եւ չենք գիտեր ո՞ւր է արդեօք
Հանգրուանը որ մեզ կանչէ...
.....................(մանրամասն)

Սիրելի ընթերցողներ

yeran

Եթէ կը փափաքիք ունենալ իմ հեղինակած հետեւեալ քերթողագիրքերէս՝  «Հոգւոյս հեւքին հետ», «Հայերգութիւն», «Լուսէ անուրջներ» եւ «Քառեակներ», կրնաք դիմել հետեւեալ հասցէին՝ .... yerank@cytanet.com.cy

Իւրաքանչիւրին սակն է՝  10 եւրօ եւ առաքումի համապատասխան ծախսը:

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

yeranԱՄԷՆ ԻՆՉ ԽԱՌՆԱՇՓՈԹԻ ՄԷՋ Է...Ամէն ինչ իրար է խառնուած....Ո՞րն է ճիշդը, ո՞րն է սխալը...Ո՞րն է իրաւը, ո՞րն է սուտը...Ո՞րն է անկեղծը, ո՞րն է կեղծը...Կարծէք դիտումնաւոր կերպով, ամէն արժեչափ գլխիվայր է շրջուած, որպէսզի մարդիկ ապրին ՈՒՂԵՄՈԼՈՐ, ՈՒՂԵԿՈՐՈՅՍ...եւ խնկարկեն միայն սպառողական քաղաքակրթութեան քարոզած ԱԶԱՏՈՒԹԵԱՆ, որ խորքին մէջ «ՉԱԶԱՏՈՒԹԻՒՆ» է...ՆԻՒԹԻՆ եւ ՆԻՒԹԱՊԱՇՏՈՒԹԵԱՆ, ԸՆՉԱՔԱՂՑՈՒԹԵԱՆ եւ ՇԱՀԱՄՈԼՈՒԹԵԱՆ նորօրեայ ԳԵՐՈՒԹԻՒՆ կամ ՍՏՐԿԱՄՏՈՒԹԻՒՆ..., ուր ջնջուած են ազգ ու պատմութիւն, ընտանիք եւ ինքնութիւն, բարոյական ըմբռնումներ եւ առաքինութիւններ...
..................
Առանց սիրոյ, կարելի չէ երբե՛ք զգալ ուրիշը, հասկնալ զայն, ներողամտութեամբ դիմագրաւել անոր բացթողումները, սխալները...Սէրն է աղբիւրը հանդուրժողութեան, գթասրտութեան...Սիրոյ պակասէն կը բխի ամէն չարիք, որ ի վերջոյ կը վերադառնայ զայն գործողին, անոր պատճառելով խղճի խայթ, ա՛յս կամ ա՛յն ձեւով, որքան ալ վերջինը փորձէ բթացնել իր խղճի ձայնը...(մանրամասն)