Ազատ Խօսք

Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (117) Հոկտեմբեր 2021

  • ԴՊՐՈՑՈՎ ՊԱՅՄԱՆԱՒՈՐ Է ԱԶԳԻ ԱՊԱԳԱՆ
  • ԴԺՈՒԱ՞Ր ԲԱՆ Է ՀԱՅ ԸԼԼԱԼԸ (Թարթափումներ)
  • ՆՈՐԷՆ ԿԸ ՅԱՂԹԵՆՔ
    ԳԷՈՐԳ ԹՈՐՈՅԵԱՆ
    23 Սեպտեմբեր, 2021

  • ՍԹԱՓԵԼՈՒ ՕՐԱՀՐԱՄԱՆԸ... Միհրան Քիւրտօղլեան
  • ՈՒ՞Ր Է ՄԵՐ »ԼԱՑԻ ՊԱՏ»Ը
  • Ինչի՞ համար մեղադրել Նիկոլ Փաշինեանին Թաթուլ Յակոբեան | 22.09.2021

Կիպրահայ

Վարդգէս Մահտեսեանը պարգեւատրուեր է Երախտագիտության Մետալով 21.09.2021

yeranԿիպրոսի ներկայացուցիչներու պալատէն ներս, հայ համայնքի պետական ներկայացուցիչ Վարդգէս Մահտեսեանը Հայաստանի անկախութեան օրուան առթիւ ՀՀ նախագահի կողմէ պարգեւատրուեր է Երախտագիտութեան մետալով:(մանրամասն)

ԱՐՑԱԽԵԱՆ ՄԱՐՏԻԿՆԵՐ ՆԻԿՈՍԻՈՅ ՄԷՋ

yeranԿիրակի, 3 Հոկտեմբեր 2021-ին, Նիկոսիոյ Ս․ Աստուածածին Մայր Եկեղեցւոյ մէջ մատուցուած պատարագին ներկայ գտնուեցան Արցախեան 44-օրեայ պատերազմին ծանրօրէն վիրաւորուած հինգ մարտիկներ, որոնք Կիպրոս ժամանած էին 2 Հոկտեմբեր 2021-ին, նախաձեռնութեամբ Պաֆոսի հայ գաղութի անդամներուն եւ Տիար Վարդան Մխիթարեանի ու (Մի Ոմն) բարեկամի մը ջանքերով։(մանրամասն)

ՄԵԼՔՈՆԵԱՆԷՆ ՍԿՍԱԾ ՍԷՐԸ...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ

yeranՍօսի Նալչաճեան ծնած է Կիպրոս: Ան հետագային շատ աւելի ճանչցուեցաւ իբրեւ Սիսի: Իսկ Հայրապետ Թորոսեան ծնած էր Պէյրութ: Ան ալ հետագային ճանչցուեցաւ որպէս Հայրօ: Բայց յատկանշական կը մնայ Սիսիի եւ Հայրոյի հանդիպումը, որ տեղի ունեցաւ հայկական վարժարանի մէջ` Նիկոսիա, հանրածանօթ Մելքոնեան կրթական հաստատութեան յարկին տակ:(մանրամասն)

Խմբագրական

ԴՊՐՈՑՈՎ ՊԱՅՄԱՆԱՒՈՐ Է ԱԶԳԻ ԱՊԱԳԱՆ

yeran«Ազգ մը վերելքի կը հասնի լաւ կրթուած անդամներով եւ մասնաւորաբար լաւ կրթուած մանուկներով»։ Տիտերօ

Ամէն տարի, Հոկտեմբեր ամսոյն, մենք կ'ոգեկոչենք ու կը բարեբանենք Մեսրոպ Մաշտոցի Գիրերու Գիւտը, որով կարելի եղաւ ոչ միայն հայացնել հայոց եկեղեցւոյ ծիսակատարութիւնները, այլեւ՝ բանալ հայ դպրոցներ Հայաստանի ամբողջ տարածքին եւ մեր Մեծասքանչ, Ոսկեղենիկ լեզուին տալ յաւելեալ փայլ ու տարողութիւն եւ նոյնիսկ ստեղծել հայ մշակոյթի ՈՍԿԵԴԱՐ: Դանիէլ Վարուժան արդարացիօրէն պիտի ըսէր. «Փառք հայ տառերուն, որոնք անիմանալի խնամիութեամբ մոգական գրիչներու տակ հաւաքուած՝ Եղիշէին լեզուն ոսկի ըրին, Բագրատունիինը՝ ադամանդ, եւ Ալիշանինն ու Հայրիկինը՝ մեղր քաղցրահոս։ Հայ լեզուն այդ տառերու սանդխտամատերուն վրայ ոտն առ ոտն բարձրացաւ ամէն դարու ճակատին վրայ՝ հոն փորագրելու համար անմահութիւնը մեր ժողովուրդին»։..Տակաւին, կը յիշատակենք մեր Թարգմանիչ Հայրերը եւ կը փորձենք վերիմաստաւորել հայերէնի թարգմանուած առաջին նախադասութիւնը.- «Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ»: Նախադասութիւն՝ որ կրթութեան հիմնաքարն է, մասնաւորաբար հայեցի կրթութեան, եթէ կարենանք քննել ու վերլուծել ԻՆՔՆԱՃԱՆԱՉՄԱՆ անոր բուն իմաստը...

«Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ» խորիմաստ եւ խորախորհուրդ սկզբունքը դարձած է հայ լինելութեան գրաւականը,...(մանրամասն)

Հարցազրոյց

«Մեր ձեռքի տակ կան բազմաթիւ փաստաթղթեր, որոնք վերաբերում են տարածքներին, որոնք եղել են Հայաստանի վերահսկողութեան տակ, յետոյ տրուել են Ադրբեջանին»

yeran-Պարոն Մելքոնեան, Գորիս-Կապան ճանապարհին ստեղծուած իրավիճակն ինչպէ՞ս պէտք է լուծել։ Իշխանութեան ներկայացուցիչները յղում են անում ԽՍՀՄ քարտէզներին, ի՞նչ այլ հնարաւորութիւններ կան։

-Այսօր Ադրբեջանի հետ դելիմիտացիա և դեմարկացիա անելը ձեռնտու է միայն Ադրբեջանին։ Այսօր նման քայլ անելը կը նշանակի կորցնել այդ ամբողջ տարածաշրջանը, այսինքն՝ այդ ռազմավարական նշանակութիւն ունեցող ճանապարհը յանձնել Ադրբեջանին։ Դելիմիտացիան ինքը ենթադրում է կողմերի համաձայնութիւն ապագայ սահմանների սահմանազատման խնդիրը իրականացնելու վերաբերեալ փաստաթղթի շուրջ։ Եթէ այդ դելիմիտացիան պիտի գայ յանգի, որ պէտք է լինի Խորհրդային Ադրբեջանի և Խորհրդային Հայաստանի սահմանների, այսպէս ասած, քարտէզներով, բնականաբար մենք դրանից կը տուժենք։ Դրա համար ես ասում եմ, որ մենք պէտք է նոյնիսկ առաջնորդուենք 2020 թուականի Նոյեմբերի 9-ի այդ չարաբաստիկ յայտարարութեամբ, որի մէջ ասւում է, որ կողմերը պէտք է կանգ առնէին այնտեղ, որտեղ ռազմական գործողութւնները դադարել են։ Իսկ այդ սահմանագծով, բնականաբար, Շուռնուխի այդ ամբողջ ճանապարհը մեր վերահսկողութեան տակ էր։ Մենք այս հարցում զիջեցինք և յայտնուեցինք այս վիճակում։(մանրամասն)

Յօդուածներ

ՈՒ՞Ր Է ՄԵՐ »ԼԱՑԻ ՊԱՏ»Ը

yeran«Լացի Պատ»ը տեղակայուած է Տաճարի լերան արեւմտեան կողմը, Երուսաղէմի Հին քաղաքին մէջ: Ան Իսրայէլի մեծագոյն կրօնական յուշարձանն է: Մեր թուարկութենէն առաջ Սողոմոն թագաւորի հրամանով Տաճարի լերան վրայ կառուցուած սոյն տաճարը դարձաւ հրեայ ժողովուրդին սրբարանը: Դարերու ընթացքին, Բաբելոնցիները աւերած են զայն, հրեաները՝ վերաշինած: Հռոմէացիները գրեթէ ամբողջութեամբ քանդած են Երուսաղէմը, բայց Պատը գոյատեւած է: (մանրամասն)

Ինչի՞ համար մեղադրել Նիկոլ Փաշինեանին Թաթուլ Յակոբեան | 22.09.2021

yeranՀայաստանի խորհրդարանի ամենամեծ ընդդիմադիր ուժը՝ «Հայաստան» դաշինքը, որը գործում է երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարեանի վերահսկողութեան ներքոյ, սկսել է տողատակերով պատմութիւն հիւսել այն մասին, որ եթէ Նիկոլ Փաշինեանը Նոյեմբերի 10-ին եռակողմ յայտարարութիւնը չստորագրէր, ապա հնարաւոր կը լինէր կանգնեցնել ադրբեջանական առաջխաղացումը: Այդ պատմութիւնը առայժմ հիւսւում է բանաւոր, երբեմն՝ անուղղակի, բայց նպատակակէտը պարզ է:(մանրամասն)

ՍԹԱՓԵԼՈՒ ՕՐԱՀՐԱՄԱՆԸ...

Միհրան Քիւրտօղլեան

yeranՍկսինք դրուագով մը յունական պատմութենէն : Սպարապետը յաղթական պատերազմէն վերադարձին՝ շքախումբովը կը ներկայանայ իր թագաւորին ու՝ «յաղթեցինք թշնամիին եւ անոնց երկիրը գրաւեցինք» կը ծանուցէ պարծանքով:(մանրամասն)

ԱԼԻԵՒ-ՓԱՇԻՆԵԱՆ ՏԵՍԱՆԻՒԹԵՐՈՎ ՄԵՆԱՄԱՐՏԸ՝ ՄԱԿ-Ի ԳԼԽԱՒՈՐ ԽՈՐՀՈՒՐԴԻՆ ՄԷՋ

yeranՔառասունչորսօրեայ պատերազմի առաջին տարելիցէն ընդամէնը օրեր առաջ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան եւ Ատրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւ կրկին բախեցան իրարու, այս անգամ անարիւն ճակատումով` տեսանիւթերով, Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան Գլխաւոր Խորհուրդի մէջ, Նիւ Եորք:(մանրամասն)

ՍՐԲՈՒՀԻՆ՝ ԳԱՍՊԱՐԻ ՄԱՍԻՆ

yeranԴժուար, շա՜տ դժուար եղաւ ինծի համար ընդունիլ, որ այլեւս չկաս, որ մեկնած ես առ յաւէտ։ Ինչպէ՞ս տանիլ այս ահաւոր վիշտը, իմ լաւ, իմ բարի, իմ անգին եղբայրս՝ Գասպա՛ր։ Անակնկալ էր մահդ․ չէ՞ որ արհամարհելով ամէն վտանգ, փութացիր հիւանդանոցէն շուտ դուրս գալ՝ երթալ ամբողջացնելու համար կիսատ թողած յօդուածդ, այնպիսի եղերական պահու մը, երբ դուն կ՛ապրէիր օրհասական վերջին ժամերդ։ Գուցէ լաւ էր որ դուն չզգացիր մահուան մատչիլը քեզի։ Շիջեցար խաղաղ ու յուշիկ, շիջեցար մոմի մը նման, որ միայն ու միայն իր բարերար լոյսը սփռած էր շրջապատին․․․։(մանրամասն)

Գրական-Մշակութային

ՓՈՒՆՋ ՄԸ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԻՒՆՆԵՐ՝

yeran

 

 

 

ԲԱՌԵՐՈՒՍ ՄԷՋ
Բառերուս մէջ ցոլաց հոգիս
Արեւատե՛նչ, արեւախո՛յզ,
Ամպերէն վեր տուայտալից
Գտաւ անհունն երկնահամբո՛յր...
(մանրամասն)

ԿԵՑՑԷ ՆՈՊԷԼԵԱՆ ՄՐՑԱՆԱԿԱԿԻՐ ԱՐՏԵՄ ՓԱԹԱՓՈՒԹԵԱՆԸ:

yeranՏարիներ շարունակ, ՇԻՐԱԿ գրական ամսագրին մէջ հետաքրքրութեամբ կը կարդայի տաղանդաւոր գրող, խմբագիր, թարգմանիչ ՍԱՐԳԻՍ ՎԱՀԱԳՆԻ գրութիւնները, առանց զինք անձամբ ճանչցած ըլլալու հնարաւորութեան: 2016-ի ամրան, ինք եւ իր Տիկինը՝ ՀԱՅԿՈՒՀԻ ՓԱԹԱՓՈՒԹԵԱՆ այցելեցին Կիպրոս, ներկայ գտնուելու Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան յոբելենական վերահանդիպման ձեռնարկներուն, եւ ես առիթը ունեցայ, թէկուզ շատ կարճ ժամանակով, հանդիպելու այս անզուգական զոյգին՝ ՏԷՐ ԵՒ ՏԻԿ. ՎԱՀԱԳՆ ՓԱԹԱՓՈՒԹԵԱՆՆԵՐՈՒՆ, գրասէր, ազգանուէր եւ մտաւորական զոյգին:(մանրամասն)

ՅԱՒԵՐԺԱԿԱՆ ԼՈՅՍ՝ ԱԼԵՔՍԱՆՏՐ ԵՒ ԱՆԱՀԻՏ ԹՈՓՉԵԱՆՆԵՐՈՒ ԱՆՄԱՀ ՅԻՇԱՏԱԿԻՆ

yeranԱլեքսանտր եւ Անահիտ Թոփչեան լուսաւոր եւ լուսաւորող զոյգը: Երկուքն ալ՝ գեղարուեստական, մշակութային հզօր լիցքերով շնչաւորուած, երկուքն ալ՝ բազմաթիւ գիրքերու հեղինակ, թարգմանական եւ ինքնաստեղծ, երկու հզօր եւ տաղանդաշատ անհատականութիւններ, որոնք հայ գիր ու գրականութեան, հայ դերասանական շնորհին, հայ գեղարուեստի ու մշակոյթի մակարդակին փոխանցեցին նոր որակ, նոր շունչ, նոր ոգի...Աւելին, անոնք հրավառեցին հայ մշակոյթի մթնոլորտը նորօրեայ երկերու եւ ստեղծագործութեանց հուրքով եւ լոյսի ճաճանչներով...(մանրամասն)

ԳԱՍՊԱՐ ՏԷՐՏԷՐԵԱՆԻ ԿԱՅԾԸ

yeranԵրիտասարդ էր: Աչուըներուն կայծը երկինքի աստղերէն էր որ կը ծորէր, Եւ հասակին ձեւերը մարմարներուն զօրութիւններէն էր կերտուած... Մտածումը մարդկային արդարութեան էջերէն յստակօրէն ջահավառեալ... Ճակտին վրայ իրենց ցաւի եւ բարութեան ծաղկըներն ունէին: (Սիամանթօ)(մանրամասն)

«ՀԱՅՐԵՆԱԴԱՐՁ» ՍԻՐԱՆ ՍԵԶԱ

yeranԴոկտ. Մինաս Գոճայեան, Լոս Անճելըս, 21 Սեպտեմբեր 2021 «Ի՞նչ պիտի ըլլային այդ բոլոր չարչարուած աղջիկները, լքուած հայ աղջիկները, եթէ չըլլային ցեղային հպարտութեամբ լեցուած հայ տղաքը:(մանրամասն)

Տեսակէտ

ԴԺՈՒԱ՞Ր ԲԱՆ Է ՀԱՅ ԸԼԼԱԼԸ (Թարթափումներ)

yeranԵրբ անգլերէն գրութեան մը վրայ պէտք էր աշխատէի, անդրադարձայ, թէ որքա՜ն աւելի հեշտ է անգլերէն գրաշարելը, հայերէնին հետ բաղդատելով՝ բոլոր գլխագիրները ծրագիրը ի՛նք կը տեղադրէ հոն ուր պէտք է՝ կէտէն ետք, երկիրներու եւ քաղաքաներու անուններուն պարագային, բոլոր, կամ գրեթէ բոլոր ուղղագրական սխալները կը սրբագրէ սուսիկ-փուսիկ, առանց իսկ նշելու, եւ կարգ մը այլ դիւրութիւններ կու տայ աշխատողին:(մանրամասն)

ԽԱՌԸ ՄՏՔԵՐ

Ռուբէն Յովակիմեան,

Սեն Ռաֆայել, 27 Յուլիս 2021

yeran«Մենք անցել ենք արեան ծովեր, Սուր ենք տեսել ու կրակ, Մեր ճակատը դէմ ենք արել Մրրիկներին հակառակ»։ Յով․ Թումանեան Ասում են, թէ մարդու ուղեղը նման է հրաբխի խառնարանի, որտեղ կարելի է գտնել ամէն տեսակի արժէքաւոր գաղափարներ, ինչպէս նաեւ աղբանոց նետելիքներ, որոնց ծնունդն ու չքացումը լինում է անսպասելի, որեւէ ժամի եւ որեւէ տեղ, եւ նրանք կարող են լինել ինչպէս անհանգստացնող, այնպէս էլ ոգեւորիչ, նոյնիսկ լուսաւոր՝ թէկուզ երբեմն անվայել, նոյնիսկ ամօթալի, անձի իմացականութեան, կենցաղի ու կարիքի համեմատ: Թերեւս, ինչպէս շատերին է պատահում, ինձ մօտ նման մտային ժայթքումներ լինում են, երբ կարդում կամ դիտում եմ հայրենի մամուլը:(մանրամասն)

ՆՈՐԷՆ ԿԸ ՅԱՂԹԵՆՔ

ԳԷՈՐԳ ԹՈՐՈՅԵԱՆ

23 Սեպտեմբեր, 2021

yeran2020ի Արցախի 44օրեայ երկրորդ պատերազմը, անկախ իր մարդկային, հողային եւ նիւթական անգնահատելի կորուստներէն, բարոյահոգեբանական ծանր վիճակի մատնեց համայն հայութիւնը:(մանրամասն)

Ազգային Գիտակցութիւն

15 Սեպտեբեր, 2021

Գէորգ Պետիկեան

yeranԵթէ օր մը ձեզի հարց տրուի, թէ «ի՞նչ է ազգային գիտակցութիւն» ըսուածը կամ այդ ի՞նչ ըսել է… ի՞նչ պիտի պատասխանէիք: Կարծես մեր ժողովուրդը կարօտ մնացած է այս խօսքին: Ինքնաբերաբար պիտի սիրես հայ կեանքը: Պիտի կախուիս անոր թելերէն:(մանրամասն)

Պայքար, 12 Սեպտեմբեր 2021

Հրատապութեան Կարգով «ՊԱՂ ՊԱՏԵՐԱԶՄ»Ի ԽԱԲԿԱՆՔԸ

ԵՒ «ԿՐԱԿՈՏ ՊԱՏԵՐԱԶՄ»Ի ԽՈՅԱՆՔԸ

Պարոյր Յ. Աղպաշեան

yeranՄինչեւ 1980ական թուականները, «Պաղ (կամ ցուրտ) պատերազմ»ը գերիշխող լոզունգ մըն էր, ի տես ոչ-ռազմավարական եւ ոչ-մարտավարական կացութեան, որ կը տիրէր աշխարհին վրայ, մանաւանդ՝ մեծապետական երկիրներուն կողմէ ու միջեւ։(մանրամասն)

ՔԱՌԵԱԿՆԵՐ

yeran

 

 

 

Լռութեան մէջ անխօս, անբառ
Վերծանեցի մարդու հոգին,
Տեսայ տիեզերքն անոր անբաւ,
Բառերը լոկ աստղեր էին:
...............
Եւ որքան ալ դուն քանդակես
Սրտիդ քերթուածը տող առ տող,
Ինչպէ՞ս կրնաս բառեր հագցնել
Սրտիդ դողին անբառ, անխօս:
...............
Կեանքի բիւր-բիւր հարուածները
Քեզ կ'ամրացնեն թէ դիմանաս,
Կը կանգնիս վեհ ու վեհապանծ,
Զերթ հողմածեծ, խրոխտ ծառը:
...............
Շիտակ անցիր ճանապարհդ,
Թէ խորտուբորտ ալ ան ըլլայ,
Մի՛ ծռմռեր վիզդ, մէջքդ
Զօրաւորին դէմ յանդիման:
....................
Բիւր խոստումներ կու տան դիւրաւ,
Միամիտ սիրտդ կը հաւատայ,
Յետոյ դարձեալ կ'ըլլաս հիասթափ,
Բայց դուն դարձեալ կը հաւատաս:(մանրամասն)

Սիրելի ընթերցողներ

yeran

Եթէ կը փափաքիք ունենալ իմ հեղինակած հետեւեալ քերթողագիրքերէս՝  «Հոգւոյս հեւքին հետ», «Հայերգութիւն», «Լուսէ անուրջներ» եւ «Քառեակներ», կրնաք դիմել հետեւեալ հասցէին՝ .... yerank@cytanet.com.cy

Իւրաքանչիւրին սակն է՝  10 եւրօ եւ առաքումի համապատասխան ծախսը:

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

yeranՆերկայ աշխարհի խառնիճաղանճին ու թոհուբոհին մէջ, ճշմարտութիւնը յայտնաբերելը, կեանքի մեծագոյն մարտահրաւէրներէն մէկն է, եթէ ոչ՝ գերագոյնը...Անիկա այնքան թաքնուած կը մնայ բազմաբնոյթ դիմակներու ետին, կեղծ ու խաբեպատիր խօսքերու եւ շպարներու տակ, մարդկային շահամէտ եւ հաշուենկատ փոխյարաբերութիւններու ներքոյ...Պիտի շարունակ պեղել զայն, փնտռել զայն անխոնջ եւ մշտարթուն, առանց խաբելու ինքզինք, առանց օրօրուելու գեղեցիկ պատրանքներու խաբուսիկ հրապոյրէն, շեշտակի նայիլ անոր աչքերուն՝ քաջաբար, քանզի առանց ՃՇՄԱՐՏՈՒԹԵԱՆ յայտնաբերումին, կարելի՞ է երբեւէ հասնիլ խորունկ ԻՆՔՆԱՃԱՆԱՉՄԱՆ եւ ՄԱՐԴԱՃԱՆԱՉՄԱՆ...կարելի՞ է ԱԶԱՏԱԳՐՈՒԻԼ...
...................
Մարդ էակը բարդ արարած է՝ իր զգացումներով ու զգայնութիւններով, իր յոյզերով ու խռովքներով, իր հոգեմտաւոր ապրումներով, երեւակայութեան թռիչքով, իր խիղճի կուտակումներով....Զայն որքա՛ն կ'աղքատացնենք, կը փոքրացնենք, ...(մանրամասն)